List do Żydów, rozdział 11

1 Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium.

1 Wiara zaś jest podstawą tych rzeczy, których się spodziewamy, przeświadczeniem o rzeczach niewidzialnych.

2 In hac enim testimonium consecuti sunt senes.

2 W niej bowiem starzy otrzymali świadectwo.

3 Fide intelligimus aptata esse sæcula verbo Dei : ut ex invisibilibus visibilia fierent.

3 Wiarą poznajemy, że światy zostały utworzone słowem Boga, tak iż z niewidzialnych stały się widzialnymi.

4 Fide plurimam hostiam Abel, quam Cain, obtulit Deo, per quam testimonium consecutus est esse justus, testimonium perhibente muneribus ejus Deo, et per illam defunctus adhuc loquitur.

4 Wiarą Abel złożył Bogu obfitszą ofiarę niż Kain, dla której otrzymał świadectwo, że był sprawiedliwy - gdy Bóg przyświadczył darom jego - i przez nią przemawia nawet po śmierci.

5 Fide Henoch translatus est ne videret mortem, et non inveniebatur, quia transtulit illum Deus : ante translationem enim testimonium habuit placuisse Deo.

5 Wiarą Henoch był przeniesiony, aby nie oglądał śmierci „i nie znaleziono go, bo przeniósł go Bóg”; przed przeniesieniem bowiem miał świadectwo, że „się Bogu podobał.”

6 Sine fide autem impossibile est placere Deo. Credere enim oportet accedentem ad Deum quia est, et inquirentibus se remunerator sit.

6 Bez wiary zaś nie podobna jest podobać się Bogu. Albowiem przystępujący do Boga powinien wierzyć, że jest i że nagradza tych, co go szukają.

7 Fide Noë responso accepto de iis quæ adhuc non videbantur, metuens aptavit arcam in salutem domus suæ, per quam damnavit mundum : et justitiæ, quæ per fidem est, hæres est institutus.

7 Wiarą Noe, otrzymawszy zapowiedź tego, czego jeszcze widać nie było, bojąc się, zbudował arkę dla zachowania rodziny swojej; przez nią potępił świat i stał się dziedzicem sprawiedliwości, która jest przez wiarę.

8 Fide qui vocatur Abraham obedivit in locum exire, quem accepturus erat in hæreditatem : et exiit, nesciens quo iret.

8 Wiarą Abraham wezwany, posłusznie wyszedł do kraju, który miał otrzymać w dziedzictwo i wyszedł, nie wiedząc, dokąd idzie.

9 Fide demoratus est in terra repromissionis, tamquam in aliena, in casulis habitando cum Isaac et Jacob cohæredibus repromissionis ejusdem.

9 Wiarą przebywał w ziemi obiecanej jak w cudzej, mieszkając w namiotach z Izaakiem i Jakubem, współdziedzicami tejże obietnicy;

10 Exspectabat enim fundamenta habentem civitatem : cujus artifex et conditor Deus.

10 oczekiwał bowiem miasta, mającego fundamenty, którego budowniczym i założycielem Bóg.

11 Fide et ipsa Sara sterilis virtutem in conceptionem seminis accepit, etiam præter tempus ætatis : quoniam fidelem credidit esse eum qui repromiserat.

11 Wiarą i sama Sara niepłodna otrzymała moc na poczęcie syna, nawet pomimo podeszłego wieku, bo uwierzyła, że wierny jest ten, co obiecał.

12 Propter quod et ab uno orti sunt (et hoc emortuo) tamquam sidera cæli in multitudinem, et sicut arena, quæ est ad oram maris, innumerabilis.

12 Dlatego też z jednego (i to obumarłego) narodzili się „w liczbie jak gwiazdy niebieskie i jak piasek niezliczony, który jest na brzegu morskim.”

13 Juxta fidem defuncti sunt omnes isti, non acceptis repromissionibus, sed a longe eas aspicientes, et salutantes, et confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram.

13 W wierze pomarli ci wszyscy, nie doczekawszy się obietnic, ale z daleka na nie patrząc i pozdrawiając je i wyznając, że są „gośćmi i przychodniami na ziemi.”

14 Qui enim hæc dicunt, significant se patriam inquirere.

14 Ci bowiem co to mówią, okazują, że ojczyzny szukają.

15 Et si quidem ipsius meminissent de qua exierunt, habebant utique tempus revertendi :

15 Gdyby zaś tę wspominali, z której wyszli, mieliby przecie czas do niej powrócić.

16 nunc autem meliorem appetunt, id est, cælestem. Ideo non confunditur Deus vocari Deus eorum : paravit enim illis civitatem.

16 Lecz teraz lepszej pragną, to jest niebieskiej. Przeto nie wstydzi się Bóg nazywać się ich Bogiem, bo przygotował im miasto.

17 Fide obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur, et unigenitum offerebat, qui susceperat repromissiones :

17 Wiarą „Abraham ofiarował Izaaka, gdy był doświadczony,” a ofiarował „jednorodzonego” ten, co otrzymał obietnice

18 ad quem dictum est : Quia in Isaac vocabitur tibi semen :

18 i jemu powiedziano: „W Izaaku dane ci będzie potomstwo”;

19 arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus : unde eum et in parabolam accepit.

19 a sądził, że Bóg może i z martwych wzbudzić; dlatego też otrzymał go na powrót na podobieństwo.

20 Fide et de futuris benedixit Isaac Jacob et Esau.

20 Wiarą i na przyszłe czasy błogosławił Izaak Jakuba i Ezawa.

21 Fide Jacob, moriens, singulos filiorum Joseph benedixit : et adoravit fastigium virgæ ejus.

21 Wiarą Jakub, umierając, błogosławił każdego z synów Józefowych i „pokłonił się wierzchowi laski jego.”

22 Fide Joseph, moriens, de profectione filiorum Israël memoratus est, et de ossibus suis mandavit.

22 Wiarą Józef, umierając, wspomniał o wyjściu synów Izraelskich i dał polecenie co do kości swoich.

23 Fide Moyses, natus, occultatus est mensibus tribus a parentibus suis, eo quod vidissent elegantem infantem, et non timuerunt regis edictum.

23 Wiarą ukrywali Mojżesza po narodzeniu przez trzy miesiące rodzice jego, dlatego, że widzieli piękne dzieciątko i nie bali się rozkazu królewskiego.

24 Fide Moyses grandis factus negavit se esse filium filiæ Pharaonis,

24 Wiarą Mojżesz, gdy dorósł, zaprzeczył, że jest synem córki Faraona,

25 magis eligens affligi cum populo Dei, quam temporalis peccati habere jucunditatem,

25 raczej wybierając cierpieć ucisk z ludem bożym, niźli mieć doczesną rozkosz grzechu,

26 majores divitias æstimans thesauro Ægyptiorum, improperium Christi : aspiciebat enim in remunerationem.

26 za większe bogactwo poczytując urąganie Chrystusowe, niż skarby egipskie: oglądał się bowiem na nagrodę.

27 Fide reliquit Ægyptum, non veritus animositatem regis : invisibilem enim tamquam videns sustinuit.

27 Wiarą opuścił Egipt, nie bojąc się gniewu królewskiego; oczekiwał bowiem niewidzialnego jakby widząc.

28 Fide celebravit Pascha, et sanguinis effusionem : ne qui vastabat primitiva, tangeret eos.

28 Wiarą sprawił Paschę i wylanie krwi, aby ich się nie dotknął ten, co pierworodnych tracił.

29 Fide transierunt mare Rubrum tamquam per aridam terram : quod experti Ægyptii, devorati sunt.

29 Wiarą przeszli Morze Czerwone jakby po suchej ziemi, czego gdy Egipcjanie próbowali, zostali pochłonięci.

30 Fide muri Jericho corruerunt, circuitu dierum septem.

30 Wiarą upadły mury Jerycha, po obejściu wokoło przez dni siedem.

31 Fide Rahab meretrix non periit cum incredulis, excipiens exploratores cum pace.

31 Wiarą Rahab nierządnica nie zginęła z niewiernymi, przyjąwszy pokojowo wysłanych na zwiady.

32 Et quid adhuc dicam ? deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon, Barac, Samson, Jephte, David, Samuel, et prophetis :

32 I cóż jeszcze powiem? Albowiem czasu nie stanie, gdybym rozprawiał o Gedeonie, Baraku, Samsonie, Jeftem, Dawidzie, Samuelu i prorokach,

33 qui per fidem vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti sunt repromissiones, obturaverunt ora leonum,

33 którzy przez wiarę pokonali królestwa, wypełniali sprawiedliwość, dostąpili obietnic, zawarli lwie paszczęki,

34 extinxerunt impetum ignis, effugerunt aciem gladii, convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello, castra verterunt exterorum :

34 zagasili napór ognia, uszli ostrza miecza, dźwignęli się z niemocy, stali się mężnymi na wojnie, zmusili wojska obcych do ucieczki.

35 acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos : alii autem distenti sunt non suscipientes redemptionem ut meliorem invenirent resurrectionem.

35 Niewiasty odzyskały przez zmartwychwstanie swoich zmarłych. Inni zaś byli rozciągani, nie przyjmując wyzwolenia, aby lepszego dostąpić zmartwychwstania.

36 Alii vero ludibria, et verbera experti, insuper et vincula, et carceres :

36 Inni zaś doznali pośmiewisk i bicia, nadto i kajdan i więzienia;

37 lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisione gladii mortui sunt, circuierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti :

37 byli kamienowani, przecinani, dręczeni, pomarli mieczem zabici; błądzili w owczych, w kozich skórach, cierpiąc niedostatek, uciśnieni, utrapieni;

38 quibus dignus non erat mundus : in solitudinibus errantes, in montibus, in speluncis, et in cavernis terræ.

38 których świat nie był godzien, tułali się po pustkowiach, po górach i jamach i w jaskiniach ziemi.

39 Et hi omnes testimonio fidei probati, non acceperunt repromissionem,

39 A ci wszyscy, świadectwem wiary zaleceni, nie doczekali się obietnicy,

40 Deo pro nobis melius aliquid providente, ut non sine nobis consummarentur.

40 gdyż Bóg przewidział dla nas coś lepszego, aby bez nas nie stali się doskonałymi.