1 List św. Pawła do Tesaloniczan

Pierwszy List do Tesaloniczan, w Wulgacie Epistola I ad Thessalonicenses, to krótki list, pięć rozdziałów i osiemdziesiąt dziewięć wersetów, który św. Paweł napisał do młodego Kościoła w Macedonii, z którego musiał w pośpiechu uciekać. Ma ton ojca piszącego do dalekich dzieci. Apostoł dziękuje Bogu za ich wiarę, a potem uczy, jak podobać się Bogu: w czystości, w miłości braterskiej i w spokojnej pracy, w nadziei dla zmarłych i w czujnym oczekiwaniu dnia Pańskiego. Rozdziały 4 i 5 zawierają kilka z najczęściej przytaczanych wersetów Nowego Testamentu, od zmartwychwstania umarłych po krótkie wezwania „Zawsze się weselcie; bez przerwy się módlcie” (1 Tes 5,16-17).

Kto napisał 1 List do Tesaloniczan?

Św. Paweł, który pisze razem z dwoma towarzyszami: „Paweł i Sylwan i Tymoteusz, kościołowi Tesaloniczan w Bogu Ojcu i w Panu naszym Jezusie Chrystusie” (1 Tes 1,1). Sylwan to Sylas z Dziejów Apostolskich; Tymoteusz to uczeń, którego Paweł wziął ze sobą w Listrze. W liście przeważa „my”, ale autor wymienia się sam: „chcieliśmy przyjść do was, mianowicie ja Paweł i raz i drugi” (1 Tes 2,18).

Świadectwo starożytne jest wczesne. Św. Ireneusz, około 180 roku, cytuje werset 5,23, przypisując go wyraźnie Apostołowi w pierwszym liście do Tesaloniczan; Tertulian posługuje się listem przeciw Marcjonowi i w traktacie o zmartwychwstaniu ciała; Kanon Muratoriego liczy go wśród listów Pawła. Zarzuty niektórych krytyków XIX wieku nie przekonały: także niemal wszyscy nowożytni badacze uznają go za autentyczny.

Do kogo napisany jest 1 List do Tesaloniczan?

Do mieszkańców Tesaloniki, dzisiejszych Salonik w Grecji. Miasto założył około 315 roku przed Chrystusem Kassander, król Macedonii, i nadał mu imię swojej żony Tessaloniki, przyrodniej siostry Aleksandra Wielkiego. W czasach Pawła była to stolica rzymskiej prowincji Macedonii, wielki port nad Morzem Egejskim przy drodze Egnatia, z gminą żydowską i synagogą.

Kościół narodził się tam w czasie drugiej podróży misyjnej. Dzieje opowiadają, że Paweł według zwyczaju wszedł do synagogi „i przez trzy szabaty rozprawiał z nimi z Pisma”; uwierzyli niektórzy Żydzi, „a z prozelitów i z pogan mnóstwo wielkie, i niewiast znamienitych niemało” (Dz 17,2-4). Wzburzony tłum napadł na dom Jazona, który go gościł, i bracia „zaraz w nocy wyprawili Pawła i Sylę do Berei” (Dz 17,10). Wspólnota, która pozostała, składała się więc głównie z nawróconych pogan, co potwierdza list: nawróciliście się „do Boga od bałwanów, aby służyć Bogu żywemu i prawdziwemu” (1 Tes 1,9).

Kiedy powstał 1 List do Tesaloniczan?

W Koryncie, około 50-51 roku, w czasie drugiej podróży. Z Aten Paweł, niespokojny o swoich, odesłał do Tesaloniki Tymoteusza: „postanowiliśmy zostać w Atenach sami, a posłaliśmy Tymoteusza brata naszego” (1 Tes 3,1-2). Potem przeszedł do Koryntu, dokąd dołączyli do niego, jak mówią Dzieje, „z Macedonii Syla i Tymoteusz” (Dz 18,5). To dobra wiadomość przyniesiona przez Tymoteusza, „o wierze i miłości waszej” (1 Tes 3,6), dała początek listowi.

Prokonsulat Galliona w Achai (Dz 18,12), znany z napisu w Delfach, pozwala umieścić półtoraroczny pobyt Pawła w Koryncie około 50-52 roku. Razem z drugim ten list uchodzi więc za najstarsze zachowane pismo św. Pawła i jedno z pierwszych pism całego Nowego Testamentu.

O czym jest 1 List do Tesaloniczan? Streszczenie

Szkoła i parafia czytają zwykle Biblię Tysiąclecia; podział na rozdziały jest w niej taki sam jak u ks. Wujka, z jedną drobną różnicą: pozdrowienie „Łaska wam i pokój”, w Biblii Tysiąclecia na końcu wersetu 1,1, w Wulgacie i u ks. Wujka otwiera werset 1,2. Dalej numeracja się zgadza, więc «1 Tes 4,13» czy «1 Tes 5,17» to w obu wydaniach te same wiersze.

Dziękczynienie za wiarę Tesaloniczan (rozdział 1)

Paweł dziękuje Bogu, „pamiętając o dziele wiary waszej i pracy i miłości i stałości nadziei w Panu naszym Jezusie Chrystusie” (1 Tes 1,3): już w tym najstarszym liście stoją obok siebie wiara, nadzieja i miłość. Tesaloniczanie przyjęli słowo „w wielkim utrapieniu z weselem Ducha Świętego” i stali się „wzorem wszystkim wierzącym w Macedonii i w Achai” (1 Tes 1,6-7). Czekają już Syna Bożego z nieba (1 Tes 1,10).

Jak Paweł głosił Ewangelię (rozdział 2)

Apostoł przypomina, jak głosił Ewangelię po zniewagach doznanych w Filippi: bez pochlebstwa i chciwości, „jak matka tuląca dzieci swoje” (1 Tes 2,7), pracując „w nocy i we dnie, aby nikogo z was nie obciążyć” (1 Tes 2,9). Dziękuje, że przyjęli jego przepowiadanie jako słowo Boże, mówi o prześladowaniach, które cierpią od współrodaków, i o swoim pragnieniu, by ich znowu zobaczyć: „Wy bowiem jesteście chwałą naszą i weselem” (1 Tes 2,20).

Misja Tymoteusza (rozdział 3)

Nie mogąc wrócić, Paweł posłał Tymoteusza. Wieści, które otrzymuje, napełniają go radością: „gdyż teraz żyjemy, skoro wy trwacie w Panu” (1 Tes 3,8). Rozdział 3 kończy się modlitwą, by obfitowali w miłości i by ich serca były „bez zarzutu w świętości” na przyjście Pana (1 Tes 3,12-13).

Świętość, miłość i praca (rozdział 4, 1-12)

Część moralna zaczyna się od woli Bożej: „Ta bowiem jest wola boża uświęcenie wasze; żebyście się powściągali od rozpusty” (1 Tes 4,3). Paweł poleca miłość braterską, bo „was samych Bóg nauczył, żebyście się wzajemnie miłowali” (1 Tes 4,9), i spokojną pracę: „i starali się być spokojni i żebyście się zajmowali własnymi sprawami i rękami swymi pracowali” (1 Tes 4,11).

Zmarli i przyjście Pana (rozdziały 4,13-5,11)

Paweł odpowiada na ból Kościoła po jego zmarłych (zob. niżej): przy przyjściu Pana powstaną oni pierwsi, a żyjący zostaną porwani razem z nimi na spotkanie z Nim. Co do czasu, nie ma czego obliczać: „dzień Pański tak przyjdzie jak złodziej w nocy” (1 Tes 5,2). Trzeba więc czuwać: „Przeto nie śpijmy jak inni, lecz czuwajmy i bądźmy trzeźwymi” (1 Tes 5,6), „przyodziani pancerzem wiary i miłości i przyłbicą nadziei zbawienia” (1 Tes 5,8).

Życie wspólnoty i pożegnanie (rozdział 5,12-28)

Ostatnie wersety to seria krótkich rad, omówionych niżej: szanować przełożonych, karcić niespokojnych, pocieszać małodusznych, radować się, modlić, dziękować, nie gasić Ducha, wszystko badać. List kończy się błogosławieństwem, prośbą o modlitwę i poleceniem: „Poprzysięgam was przez Pana, aby ten list był przeczytany wszystkim świętym braciom” (1 Tes 5,27).

Plan 1 Listu do Tesaloniczan

1. Pozdrowienie i dziękczynienie za wiarę, nadzieję i miłość Tesaloniczan (1,1-10).
2. Wspomnienie przepowiadania Pawła w Tesalonice (2,1-12).
3. Słowo Boże przyjęte pośród prześladowań (2,13-16).
4. Pragnienie powrotu; misja Tymoteusza i jego dobre wieści (2,17-3,13).
5. Wola Boża: czystość (4,1-8).
6. Miłość braterska i spokojna praca (4,9-12).
7. Los zmarłych przy przyjściu Pana (4,13-18).
8. Dzień Pański przyjdzie jak złodziej: czuwanie (5,1-11).
9. Rady dla wspólnoty (5,12-22).
10. Błogosławieństwo i pozdrowienia (5,23-28).

1 Tes 4,13-18: zmarli i zmartwychwstanie

„Nie chcemy zaś, bracia, abyście byli w niewiedzy co do tych, którzy zasnęli, żebyście się nie smucili, jak i inni, co nie mają nadziei” (1 Tes 4,13). Niektórzy wierni umarli i wspólnota bała się, że zostaną pozbawieni radości przyjścia Pana. Paweł odpowiada wiarą paschalną: „Albowiem jeśli wierzymy, że Jezus umarł i zmartwychwstał, tak też Bóg tych, co zasnęli w Jezusie, z nim przyprowadzi” (1 Tes 4,14). Potem opisuje to wydarzenie: „Ponieważ sam Pan na znak i na głos Archanioła i na dźwięk trąby bożej zstąpi z nieba, i umarli, którzy są w Chrystusie, powstaną pierwsi” (1 Tes 4,16). Żyjący zostaną „porwani […] w obłokach na spotkanie Chrystusa w przestworza i tak zawsze z Panem będziemy” (1 Tes 4,17).

Kościół czyta w tym fragmencie drugie, chwalebne przyjście Chrystusa i powszechne zmartwychwstanie ciał, a nie tajemne „porwanie” wybranych przed końcem świata, jak chcą niektóre nowsze sekty. Słowo „zasnęli” mówi o śmierci jako o śnie, z którego ciało zostanie obudzone; dlatego chrześcijanie nazwali swoje miejsca pochówku coemeterium, sypialnią. Paweł nie zabrania smutku, lecz smutku bez nadziei: „Tak więc pocieszajcie się wzajemnie tymi słowy” (1 Tes 4,18). Za zmarłych modli się Kościół w modlitwie za zmarłych, a o rzeczach ostatecznych mówi artykuł Rzeczy ostateczne.

1 Tes 5: «Ducha nie gaście» i inne rady

„Pokój i bezpieczeństwo” (5,3). „Gdy bowiem mówić będą: Pokój i bezpieczeństwo, wtedy nagle przyjdzie na nich zguba, jak bóle na brzemienną, a nie wymkną się” (1 Tes 5,3). Paweł podejmuje obraz złodzieja, którego użył Pan (Mt 24,43): dzień Pański zaskoczy tego, kto czuje się bezpieczny i żyje tak, jakby Bóg miał nie przyjść. Obraz porodu mówi dwie rzeczy: wydarzenie jest nagłe, ale też pewne i nieuniknione. To nie przepowiednia polityczna, lecz wezwanie do czuwania.

„Zawsze się weselcie; bez przerwy się módlcie. Za wszystko dzięki czyńcie” (5,16-18). Wezwanie do nieustannej modlitwy (1 Tes 5,17), znane w nowszym brzmieniu Nieustannie się módlcie, nie każe odmawiać modlitw bez przerwy, lecz trzymać serce zwrócone do Boga stałym pragnieniem, ożywianym w ustalonych godzinach, według przypowieści Pana, „że zawsze trzeba się modlić, a nie ustawać” (Łk 18,1). Św. Augustyn ujmuje to jednym zdaniem w objaśnieniu psalmu 37: twoje pragnienie jest twoją modlitwą, a jeśli pragnienie jest nieustanne, nieustanna jest modlitwa. Odpowiedzią Kościoła na to przykazanie jest Oficjum Boże, które uświęca godziny dnia: możesz je odmawiać w Brewiarzu, a jego historię poznać w artykule Liturgia godzin. Werset 18, „bo taka jest wola boża w Chrystusie Jezusie względem was wszystkich” (1 Tes 5,18), znany jest dziś w brzmieniu W każdym położeniu dziękujcie.

„Ducha nie gaście. Proroctw nie lekceważcie. Wszystkiego zaś doświadczajcie; co dobre jest, zachowujcie” (5,19-21). Duch jest jak ogień, który można zdusić niedbalstwem i grzechem (1 Tes 5,19-21). Wezwanie, by wszystkiego doświadczać, nie zachęca do łatwowierności ani do podejrzliwości wobec każdego daru, lecz do rozeznawania według wiary Kościoła. Następny werset brzmi u ks. Wujka: „Od wszelkiego rodzaju zła się wstrzymujcie” (1 Tes 5,22), wiernie za łacińskim ab omni specie mala abstinete vos; w nowszych przekładach mówi o unikaniu wszystkiego, co ma choćby pozór zła.

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Słowo Boże przyjęte z przepowiadania. Paweł dziękuje, że Tesaloniczanie przyjęli jego słowo „nie jak słowo ludzkie, ale (jak jest prawdziwie) jako słowo Boga” (1 Tes 2,13). Ewangelia dotarła do nich żywym głosem, zanim napisano choćby jeden wiersz tego listu. Drugi list powie to otwarcie: trzeba trzymać się podań przyjętych „czy to przez mowę, czy przez list nasz” (2 Tes 2,15).

Czystość, wola Boża. Każdy ma umieć „ciało swoje utrzymywać w świętości i poszanowaniu” (1 Tes 4,4). Łacina mówi vas suum, swoje naczynie: Ojcowie rozumieli to albo o ciele, jak tłumaczy ks. Wujek, albo o żonie; w obu wypadkach chodzi o panowanie nad ciałem. „Albowiem nie wezwał nas Bóg do nieczystości, ale do uświęcenia się” (1 Tes 4,7).

Człowiek: duch, dusza i ciało. Końcowe błogosławieństwo prosi, „aby cały wasz duch i dusza i ciało było bez zarzutu zachowane na przyjście Pana naszego Jezusa Chrystusa” (1 Tes 5,23). Paweł nie dzieli człowieka na trzy byty: wymienia całego człowieka, ze szczytem duszy otwartym na Boga, by pokazać, że uświęcenie obejmuje wszystko, także ciało, które zmartwychwstanie.

Przełożeni we wspólnocie. Już w tym najstarszym liście Paweł prosi, by uznawać „tych, co pracują między wami i są przełożonymi waszymi w Panu i napominają was” (1 Tes 5,12): młody Kościół nie jest zgromadzeniem bez pasterzy.

Najważniejsze wersety 1 Listu do Tesaloniczan

• „gdyż ewangelia nasza nie była do was tylko w mowie, lecz i w mocy i w Duchu Świętym” (1 Tes 1,5).
• „nie jakby ludziom się podobając, ale Bogu, który doświadcza serc naszych” (1 Tes 2,4).
• „chcieliśmy chętnie dać wam nie tylko ewangelię bożą, ale także życie nasze” (1 Tes 2,8).
• „Wy wszyscy bowiem jesteście dziećmi światła i dziećmi dnia” (1 Tes 5,5).
• „gdyż nie przeznaczył nas Bóg ku gniewowi, lecz dla zdobycia zbawienia przez Pana naszego Jezusa Chrystusa” (1 Tes 5,9).
• „Baczcie, żeby kto komu nie oddawał złem za złe” (1 Tes 5,15).
• „Wierny jest, który was wezwał, który też dokona” (1 Tes 5,24).

1 List do Tesaloniczan w kanonie i w liturgii

W porządku Wulgaty to ósmy z czternastu listów św. Pawła, po Liście do Kolosan, a przed 2 Listem do Tesaloniczan. Nigdy nie był kwestionowany, nosi tę samą nazwę i ma te same pięć rozdziałów we wszystkich Bibliach; Sobór Trydencki (sesja IV, 1546) wymienia go wśród listów Pawła. W Wulgacie i u ks. Wujka ma 89 wersetów.

Mszał z 1962 roku czyta go:

• 1 Tes 4,1-7 w II niedzielę Wielkiego Postu: „Ta bowiem jest wola boża uświęcenie wasze”;
• 1 Tes 5,14-23 w sobotę Suchych Dni Wielkiego Postu;
• 1 Tes 1,2-10 w VI niedzielę po Objawieniu Pańskim, odkładaną, gdy jej zabraknie, na koniec okresu po Zesłaniu Ducha Świętego;
• 1 Tes 2,2-9 w święto św. Augustyna z Canterbury, 28 maja, i 1 Tes 2,2-8 w święto św. Piusa X, 3 września: portret pasterza, który kocha swoją owczarnię „jak matka tuląca dzieci swoje”.

W Brewiarzu list czyta się w pierwszym nokturnie Jutrzni w czwartek i piątek IV tygodnia po Objawieniu Pańskim, gdy kalendarz zachowuje ten tydzień. Trzy krótkie czytania (capitula) Laudesów, Seksty i Nony II niedzieli Wielkiego Postu są wzięte z rozdziału 4. Te dni znajdziesz w kalendarzu liturgicznym.

Jak czytać 1 List do Tesaloniczan?

Przeczytaj najpierw 17 rozdział Dziejów Apostolskich, żeby zobaczyć, jak powstał ten Kościół i dlaczego Paweł musiał z niego uciekać; potem przeczytaj list za jednym razem, a zaraz po nim 2 List do Tesaloniczan, który go dopełnia. Rozdział 4,13-18 czytaj przy grobie bliskich, a krótkie rady z 5,12-22 bierz jako regułę dnia. Klasycznymi przewodnikami są homilie św. Jana Chryzostoma i komentarz św. Tomasza z Akwinu. Cały list, werset po wersecie, z łaciną obok, przeczytasz też w aplikacji Biblia katolicka.

Często zadawane pytania

Kto napisał 1 List do Tesaloniczan?

Św. Paweł, który w pozdrowieniu wymienia obok siebie Sylwana (Sylasa) i Tymoteusza. Kościół zawsze przyjmował list jako jego, a uznają to niemal wszyscy nowożytni krytycy.

Kiedy i gdzie powstał 1 List do Tesaloniczan?

W Koryncie, około 50-51 roku, wkrótce po powrocie Tymoteusza z Tesaloniki (1 Tes 3,6; Dz 18,5). Uchodzi za najstarszy zachowany list św. Pawła.

Do kogo jest skierowany 1 List do Tesaloniczan?

Do chrześcijan z Tesaloniki, dzisiejszych Salonik, stolicy rzymskiej prowincji Macedonii. Ich Kościół, założony przez Pawła około 50 roku, składał się w dużej części z nawróconych pogan i był prześladowany od początku.

O czym jest 1 List do Tesaloniczan w skrócie?

Paweł dziękuje za wiarę młodego Kościoła, przypomina, jak głosił mu Ewangelię, cieszy się z wieści przyniesionych przez Tymoteusza, a potem uczy czystości, miłości braterskiej i pracy, pociesza w żałobie nadzieją zmartwychwstania i wzywa do czuwania, bo dzień Pański przyjdzie jak złodziej.

Co mówi 1 Tes 4,13-18?

Pociesza chrześcijan w żałobie: zmarli w Chrystusie powstaną pierwsi, gdy Pan zstąpi z nieba, a żyjący zostaną porwani razem z nimi na Jego spotkanie, „i tak zawsze z Panem będziemy”. Kościół czyta w tym drugie przyjście Chrystusa i powszechne zmartwychwstanie.

Co znaczy „bez przerwy się módlcie” (1 Tes 5,17)?

Nie chodzi o odmawianie modlitw bez chwili wytchnienia, lecz o serce stale zwrócone do Boga, ożywiane modlitwą w ustalonych godzinach. Dlatego Kościół rozłożył Oficjum Boże na godziny dnia i nocy.

Ile rozdziałów ma 1 List do Tesaloniczan?

Pięć, a w Wulgacie i u ks. Wujka 89 wersetów.