List św. Pawła do Kolosan

List do Kolosan, w Wulgacie Epistola ad Colossenses, jest krótki: cztery rozdziały i dziewięćdziesiąt pięć wersetów. Mało jednak stronic Nowego Testamentu mówi z taką mocą, kim jest Chrystus. Pierwsza połowa jest naukowa: Syn jest Stworzycielem wszystkich rzeczy, Głową Kościoła, Tym, w którym „mieszka cała pełność bóstwa cieleśnie” (Kol 2,9). Druga połowa wyprowadza z tego życie: skoro zmartwychwstaliście z Chrystusem, szukajcie tego, co w górze, w domu, w pracy i w modlitwie. Paweł pisze do Kościoła, którego nigdy nie odwiedził, zaniepokojony nauczycielami, którzy stawiali obok Chrystusa aniołów i przepisy; odpowiada nie polemiką, lecz ukazaniem Chrystusa, przy którym wszystko inne blednie.

Kto napisał List do Kolosan?

Św. Paweł, z Tymoteuszem u boku. List zaczyna się słowami: „Paweł, apostoł Jezusa Chrystusa z woli Boga i Tymoteusz brat tym świętym i wiernym braciom w Chrystusie Jezusie, co są w Kolosach” (Kol 1,1-2). Tymoteusz jest wymieniony jako towarzysz, jak na początku Listu do Filipian i Listu do Filemona; autorem pozostaje Paweł, który podpisuje się własnoręcznie w ostatnim wierszu: „Pozdrowienie ręką moją Pawłową. Pamiętajcie na okowy moje” (Kol 4,18). Apostoł zwykle dyktował listy i w ten sposób je potwierdzał.

Kościół zawsze przyjmował list jako jego. Św. Ireneusz, Tertulian i Klemens Aleksandryjski cytują go pod imieniem Pawła pod koniec II wieku, a Kanon Muratoriego liczy go wśród jego listów. Świadectwo wewnętrzne jest równie jasne: list jest związany z Listem do Filemona, którego nikt nie kwestionuje, a w którym występuje ten sam niewolnik Onezym i te same pozdrowienia od Epafrasa, Marka, Arystarcha, Demasa i Łukasza (Flm 1,23-24).

Od XIX wieku niektórzy krytycy widzą w nim dzieło ucznia, z powodu słownictwa i pokrewieństwa z Listem do Efezjan; ale ten sam autor, piszący dwa listy w tym samym okresie, dobrze tłumaczy to podobieństwo. Sobór Trydencki wymienia go wśród czternastu listów Pauli apostoli, Pawła apostoła. O życiu Apostoła opowiada artykuł Nawrócenie św. Pawła.

Kiedy i gdzie powstał List do Kolosan?

W Rzymie, w czasie pierwszego uwięzienia św. Pawła, około 61-63 roku. List jest pisany w kajdanach: Paweł prosi o modlitwę, by mógł głosić „tajemnicy Chrystusowej (dla której też jestem w więzach)” (Kol 4,3), i przekazuje pozdrowienie od „Arystarch, współwięzień mój” (Kol 4,10). To uwięzienie opisane na końcu Dziejów Apostolskich: dwa lata w wynajętym domu, pod strażą żołnierza, z prawem przyjmowania odwiedzających.

List do Kolosan, List do Efezjan i List do Filemona wyruszyły razem. Tychikus niósł dwa pierwsze, a z nim podróżował Onezym, zbiegły niewolnik, który wracał do swego pana Filemona, do Kolosów: „z Onezymem najmilszym i wiernym bratem, który jest spośród was” (Kol 4,9). Niektórzy nowożytni autorzy proponują Cezareę albo Efez; tradycja pozostaje przy Rzymie.

Do kogo napisany jest List do Kolosan?

Kolosy były miastem we Frygii, w Azji Mniejszej, nad rzeką Lykos, tuż obok Laodycei i Hierapolis. Paweł nigdy tam nie był: pisze o tych, „którzykolwiek nie widzieli oblicza mego w ciele” (Kol 2,1). Ewangelię przyniósł tam Kolosanin, Epafras: „jak nauczyliście się od Epafrasa, najmilszego współsługi naszego” (Kol 1,7). Wspólnota pochodziła głównie z pogaństwa.

Dlaczego św. Paweł napisał List do Kolosan?

Epafras przyniósł do Rzymu dobre wieści, ale i niepokój. Jacyś nauczyciele mącili wiernym w głowach „filozofią” złożoną z praktyk żydowskich (święta, nowie, szabaty, zakazy pokarmowe) i z kultu aniołów, który stawiał duchy niebieskie między Bogiem a człowiekiem i usuwał Chrystusa w cień. Paweł nie zbija tych nauk punkt po punkcie: pokazuje, kim jest Chrystus, i ich podstawa się wali.

O czym jest List do Kolosan? Streszczenie

Szkoła i parafia czytają zwykle Biblię Tysiąclecia; podział na rozdziały jest w niej taki sam jak u ks. Wujka, z jedną drobną różnicą na początku: pozdrowienie „Łaska wam i pokój”, w Biblii Tysiąclecia na końcu wersetu 1,2, w Wulgacie i u ks. Wujka otwiera werset 1,3. Dalej numeracja się zgadza, więc «Kol 3,12-17» to w obu wydaniach ten sam fragment.

Chrystus, Głowa stworzenia i Kościoła (rozdział 1)

Rozdział 1 zaczyna się dziękczynieniem za wiarę, nadzieję i miłość Kolosan, a potem modlitwą, by byli „napełnieni poznaniem woli jego we wszelkiej mądrości i rozumieniu duchownym” (Kol 1,9) i postępowali „godnie przed Bogiem” (Kol 1,10). Ojciec „nas uczynił godnymi cząstki dziedzictwa świętych w światłości” (Kol 1,12); „On też nas wyrwał z mocy ciemności i przeniósł do królestwa umiłowanego swego Syna” (Kol 1,13). Przychodzi wtedy wielki hymn o Chrystusie z wersetów 15-20, omówiony niżej. Paweł kończy rozdział słowami o własnym udziale w dziele Chrystusa: cierpi za Kościół i głosi tajemnicę ukrytą od wieków, „jest nią Chrystus w was, nadzieja chwały” (Kol 1,27).

Strzeżcie się fałszywej filozofii (rozdział 2)

Rozdział 2 to przestroga: „Baczcie, żeby was kto nie uwiódł przez filozofię i czczy podstęp, oparty na podaniu ludzkim, na żywiołach świata, a nie na Chrystusie” (Kol 2,8). W Chrystusie są ukryte wszystkie skarby mądrości i umiejętności (Kol 2,3) i Kolosanie niczego więcej nie potrzebują: otrzymali „obrzezaniem Chrystusowym”, są „wespół pogrzebani w nim we chrzcie, w którym też powstaliście przez wiarę w moc Boga, który go wzbudził z martwych” (Kol 2,11-12). Chrystus zniszczył dokument, który nas oskarżał, „niszcząc cyrograf dekretu, który nam był przeciwny […] przybijając go na krzyżu” (Kol 2,14). Niech więc nikt nie sądzi Kolosan za pokarmy, nowie i szabaty, które są „cieniem rzeczy przyszłych” (Kol 2,17), ani nie zwodzi ich kultem aniołów, „nie trzymając się głowy” (Kol 2,19).

Zmartwychwstali z Chrystusem: nowy człowiek (rozdział 3)

Rozdział 3 przechodzi do moralności. „Przeto jeśli wespół powstaliście z Chrystusem, szukajcie tego, co w górze jest, gdzie Chrystus siedzi na prawicy bożej” (Kol 3,1); „Albowiem umarliście i życie wasze ukryte jest z Chrystusem w Bogu” (Kol 3,3). Chrześcijanin umartwia nieczystość i chciwość, odrzuca gniew i kłamstwo, „zwlekliście z siebie starego człowieka z jego uczynkami” (Kol 3,9) i obleka się w nowego, w którym nie liczą się już różnice narodu ani stanu, „ale wszystko i we wszystkich Chrystus” (Kol 3,11). Obleka się w miłosierdzie, dobroć, pokorę, cierpliwość i przebaczenie, a przede wszystkim w miłość (3,12-17, omówione niżej). Następują krótkie zasady domu: żony i mężowie, dzieci i ojcowie, słudzy, którzy mają pracować „z serca […] jak Panu, a nie ludziom” (Kol 3,23).

Modlitwa, mądrość i pozdrowienia (rozdział 4)

Rozdział 4 dopełnia zasady domu, „Panowie, oddawajcie sługom, co jest sprawiedliwe i słuszne” (Kol 4,1), wzywa do wytrwałej modlitwy, „W modlitwie nie ustawajcie, bądźcie na niej czujni w dziękczynieniu” (Kol 4,2), i do mądrości wobec obcych: „Mowa wasza zawsze uprzejma, niech będzie solą zaprawiona” (Kol 4,6). Na końcu wieści i pozdrowienia: Tychikus i Onezym, oddawcy listu; Arystarch; Marek, „cioteczny brat Barnaby”; Epafras, „zawsze troskliwy o was w modlitwach” (Kol 4,12); „Łukasz, lekarz najmilszy” (Kol 4,14); i polecenie, by list przeczytano także w Laodycei (Kol 4,16).

Plan Listu do Kolosan

1. Pozdrowienie i dziękczynienie za wiarę Kolosan (1,1-8).
2. Modlitwa o poznanie woli Bożej (1,9-14).
3. Hymn o Chrystusie, Głowie stworzenia i Kościoła (1,15-20).
4. Pojednanie Kolosan i posługa Pawła (1,21-2,5).
5. Przestroga przed fałszywą filozofią; pełnia w Chrystusie (2,6-15).
6. Przeciw przepisom i kultowi aniołów (2,16-23).
7. Szukajcie tego, co w górze; stary i nowy człowiek (3,1-11).
8. Cnoty wybranych i miłość, więź doskonałości (3,12-17).
9. Zasady domu: małżonkowie, dzieci, słudzy i panowie (3,18-4,1).
10. Modlitwa, mądrość, wieści i pozdrowienia (4,2-18).

Hymn o Chrystusie (Kol 1,15-20)

„On jest obrazem niewidzialnego Boga - pierworodny wszelkiego stworzenia, ponieważ w nim stworzone są wszystkie rzeczy na niebie i na ziemi, widzialne i niewidzialne, czy trony, czy państwa, czy księstwa, czy zwierzchności; wszystko jest stworzone przez niego i w nim, a on jest przed wszystkimi i wszystko w nim trwa” (Kol 1,15-17). „I on jest głową ciała kościoła, on jest początkiem, pierworodnym z umarłych, aby sam miał pierwszeństwo między wszystkimi” (Kol 1,18), bo spodobało się, „żeby w nim przebywała wszelka pełność i żeby przez niego pojednał wszystko w nim, uspokoiwszy przez krew krzyża jego tak to co jest na ziemi, jak to co jest w niebie” (Kol 1,19-20).

To najczęściej komentowane wersety listu, które trzeba czytać obok prologu Ewangelii św. Jana. Przeciw arianom, którzy czynili z Syna stworzenie, św. Atanazy i Ojcowie pokazali, że „pierworodny wszelkiego stworzenia” nie znaczy pierwszy stworzony: Syn jest zrodzony przed wszelkim stworzeniem i wszystko jest stworzone przez Niego. Dlatego Kościół czyta Kol 1,12-20 w święto Chrystusa Króla, w ostatnią niedzielę października: jest On królem, bo wszystko zostało stworzone przez Niego i dla Niego, i bo pojednał świat krwią swego krzyża.

Kol 3,12-17: cnoty rodziny chrześcijańskiej

„Przyobleczcież się zatem jako wybrani boży, święci i umiłowani, w czułe miłosierdzie, w dobroć, w pokorę, w cichość, w cierpliwość; wzajemnie się znosząc i odpuszczając sobie, jeśli kto ma skargę przeciw komu; jak i Pan odpuścił wam, tak i wy. A nad to wszystko miejcie miłość, która jest związką doskonałości” (Kol 3,12-14). „Pokój zaś Chrystusowy, do którego też wezwani jesteście w jednym ciele, niech panuje w sercach waszych; i bądźcie wdzięczni” (Kol 3,15). „Słowo Chrystusowe niech przebywa w was obficie” (Kol 3,16), w śpiewie psalmów i hymnów, i „Wszystko, cokolwiek czynicie w słowie albo w uczynku, wszystko czyńcie w imię Pana Jezusa Chrystusa” (Kol 3,17).

To lekcja święta Świętej Rodziny, w niedzielę po Objawieniu Pańskim. Miłość, „związka doskonałości”, trzyma razem wszystkie inne cnoty tak, jak powróz wiąże snop. Kto chce uczynić z tego fragmentu modlitwę, może połączyć go z modlitwą o ochronę rodziny.

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Bóstwo Chrystusa. Werset 2,9, „w nim mieszka cała pełność bóstwa cieleśnie”, jest bardzo jasnym świadectwem Wcielenia: całe Bóstwo mieszka w ciele Chrystusa, nie jak w jakiejkolwiek świątyni, lecz zjednoczone z Jego człowieczeństwem w jednej osobie Słowa.

Kościół, Jego ciało. Chrystus jest „głową ciała kościoła”, a całe ciało, „przez spojenia i wiązania złożone i złączone, rośnie wzrostem bożym” (Kol 2,19).

Cierpienia ofiarowane za Kościół. „A ja teraz raduję się w utrapieniach za was i dopełniam to, czego nie dostaje utrapieniom Chrystusowym, w ciele moim za ciało jego, którym jest kościół” (Kol 1,24). Męce Głowy, której wartość jest nieskończona, niczego nie brakuje. Do dopełnienia pozostają cierpienia Jego członków, zjednoczone z Jego cierpieniami. Tu zakorzeniona jest katolicka praktyka ofiarowania swoich cierpień za innych i nauka o świętych obcowaniu.

Chrzest, nowe obrzezanie. To, co obrzezanie zapowiadało w przymierzu z Abrahamem (Rdz 17), chrzest wypełnia: grzebie nas z Chrystusem i wskrzesza z Nim. To ta sama nauka, co w 6 rozdziale Listu do Rzymian.

Aniołowie i tradycja rozumiane właściwie. Dwa wersety bywały obracane przeciw praktyce katolickiej. Przesądny kult aniołów, potępiony w 2,18, stawiał aniołów na miejscu Chrystusa, u ludzi, którzy już nie trzymali się Głowy; nie dotyczy modlitwy, którą Kościół kieruje do świętych aniołów, by orędowali przez Jezusa Chrystusa. Sam Paweł wymienia chóry anielskie, trony, państwa, księstwa i zwierzchności, które św. Grzegorz Wielki, w homilii czytanej w Brewiarzu 29 września, liczy wśród dziewięciu chórów anielskich. Co do podania ludzkiego, przed którym przestrzega werset 2,8, chodzi o ludzkie spekulacje, a nie o Tradycję apostolską, której Paweł każe się trzymać w 2 Liście do Tesaloniczan.

Najważniejsze wersety Listu do Kolosan

• „a w nim mamy odkupienie przez krew jego, odpuszczenie grzechów” (Kol 1,14).
• „Jak więc przyjęliście Jezusa Chrystusa Pana, w nim chodźcie” (Kol 2,6).
• „co w górze jest, miłujcie, nie co na ziemi” (Kol 3,2).
• „Gdy się ukaże Chrystus, życie wasze, wtedy i wy z nim się ukażecie w chwale” (Kol 3,4).
• „Dzieci, posłuszne bądźcie rodzicom we wszystkim, bo się to podoba w Panu” (Kol 3,20).
• „Ojcowie, nie wywołujcie rozdrażnienia u dzieci waszych, aby się nie stawały małodusznymi” (Kol 3,21).
• „Pilnuj posługiwania, które otrzymałeś w Panu, abyś je wypełniał” (Kol 4,17).

List do Kolosan w kanonie i w liturgii

List nigdy nie był kwestionowany. Nosi tę samą nazwę i ma te same cztery rozdziały w Bibliach katolickich, prawosławnych i protestanckich; w Wulgacie i u ks. Wujka ma 95 wersetów. Z Listem do Efezjan, Listem do Filipian i Listem do Filemona tworzy grupę listów więziennych, a Sobór Trydencki (sesja IV, 8 kwietnia 1546) wymienia go w spisie czternastu listów św. Pawła, po Liście do Filipian.

Mszał z 1962 roku czyta go często:

• Kol 1,12-20 w święto Chrystusa Króla, w ostatnią niedzielę października;
• Kol 1,9-14 w XXIV i ostatnią niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego;
• Kol 3,12-17 w święto Świętej Rodziny i w V niedzielę po Objawieniu Pańskim;
• Kol 3,1-4 we Mszy Wigilii Paschalnej: „Przeto jeśli wespół powstaliście z Chrystusem”;
• Kol 3,14-15.17.23-24 w święto św. Józefa Robotnika, 1 maja, które ma więc za lekcję regułę pracy wykonywanej „jak Panu”.

Antyfona na Komunię we wtorek w oktawie Wielkanocy, Si consurrexistis cum Christo, jest wzięta z Kol 3,1-2, a te same słowa są krótką lekcją kończącą Prymę w okresie wielkanocnym. W Brewiarzu list czyta się w pierwszym nokturnie Jutrzni we wtorek i środę IV tygodnia po Objawieniu Pańskim, gdy kalendarz zachowuje ten tydzień; rozdział 3 daje czytania Jutrzni Niedzieli Białej, w oktawie Wielkanocy, Kol 3,12-4,2 czytania Świętej Rodziny, a rozdział 1 czytania Chrystusa Króla. Te dni znajdziesz w kalendarzu liturgicznym, a Oficjum w Brewiarzu Iter Fidei.

Jak czytać List do Kolosan?

Przeczytaj go najpierw za jednym razem, potem razem z Listem do Efezjan i Listem do Filemona, wysłanymi w tym samym czasie. Zatrzymaj się przy hymnie z 1,15-20, patrząc na łacinę, bo primogenitus omnis creaturae i plenitudo divinitatis niosą naukę, której bronili Ojcowie. Rozdział 3 weź na koniec jako rachunek sumienia z życia rodzinnego i z pracy. Klasycznymi przewodnikami są homilie św. Jana Chryzostoma i komentarz św. Tomasza z Akwinu. Cały list, werset po wersecie, z łaciną obok, przeczytasz też w aplikacji Biblia katolicka.

Często zadawane pytania

Kto napisał List do Kolosan?

Św. Paweł, który wymienia się w pierwszym wersecie razem z Tymoteuszem i podpisuje się własnoręcznie na końcu (Kol 4,18). Tradycja jest jednomyślna; niektórzy nowożytni krytycy myślą o uczniu, ale ścisły związek z Listem do Filemona przemawia za Apostołem.

Do kogo jest skierowany List do Kolosan?

Do chrześcijan z Kolosów we Frygii, na terenie dzisiejszej Turcji, Kościoła założonego nie przez Pawła, lecz przez jego ucznia Epafrasa, złożonego głównie z dawnych pogan. Paweł prosi, by list przeczytano także w Laodycei.

Gdzie był św. Paweł, gdy pisał List do Kolosan?

W więzieniu w Rzymie, czekając na proces przed cesarzem, do którego się odwołał. Dzieje mówią, że przebywał dwa lata w wynajętym domu. Arystarcha nazywa swoim współwięźniem, a list kończy słowami: „Pamiętajcie na okowy moje”.

O czym jest List do Kolosan w skrócie?

O pierwszeństwie Chrystusa i o tym, że On wystarcza: jest obrazem niewidzialnego Boga, w Nim wszystko zostało stworzone i przez Jego krew wszystko zostało pojednane. Nie można niczego stawiać obok Niego, ani aniołów, ani przepisów dawnego Prawa. Wynika z tego życie chrześcijańskie: szukać tego, co w górze, zwlec starego człowieka, obleć się w miłość.

Kim był Epafras?

Kolosaninem, „który jest spośród was”, który przyniósł Ewangelię do swojego miasta i trudził się także dla Laodycei i Hierapolis (Kol 4,12-13). Paweł nazywa go najmilszym współsługą i pokazuje go zawsze na modlitwie za swoich; w Liście do Filemona jest nazwany współwięźniem Apostoła.

Czym jest list do Laodycejczyków z Kol 4,16?

Paweł prosi, by Kolosanie przeczytali też list „do Laodycenów”. Nie wiadomo, co to było: według jednych zaginiony list Pawła, według innych List do Efezjan, list okólny. Krótki List do Laodycejczyków, krążący po łacinie w średniowieczu, jest tylko mozaiką zdań wziętych z innych listów i Kościół nigdy go nie przyjął.

Ile rozdziałów ma List do Kolosan?

Cztery, a w Wulgacie i u ks. Wujka 95 wersetów.