2 List św. Pawła do Tesaloniczan

Drugi List do Tesaloniczan, w Wulgacie Epistola II ad Thessalonicenses, idzie tuż za 1 Listem do Tesaloniczan i oba listy trzeba czytać razem. Młody Kościół w Tesalonice, prześladowany od pierwszych tygodni, był poruszony pogłoskami, że dzień Pański stoi już u drzwi; niektórzy porzucili pracę. Św. Paweł odpowiada w trzech rozdziałach, a w rozdziale 2 daje najdokładniejsze w swoich listach proroctwo o Antychryście. Choć tak krótki, list ten karmił katolicką naukę o końcu świata, o Tradycji i o pracy. Prosi też o rzecz, która przyda się każdemu pokoleniu: nie dać się zastraszyć ani zwieść, „czy to przez ducha, czy przez mowę, czy przez list” (2 Tes 2,2), lecz stać mocno w tym, co się otrzymało.

Kto napisał 2 List do Tesaloniczan?

Św. Paweł, z tymi samymi towarzyszami co w pierwszym liście: „Paweł i Sylwan i Tymoteusz, kościołowi Tesaloniczan w Bogu Ojcu naszym i w Panu Jezusie Chrystusie” (2 Tes 1,1). Na końcu bierze pióro sam: „Pozdrowienie ręką moją Pawłową, który to znak jest w każdym liście. Tak piszę” (2 Tes 3,17). Nieco wcześniej przestrzegał czytelników przed listem „jakby przez nas posłany” (2 Tes 2,2): własnoręczny podpis służył właśnie temu, by odróżnić jego prawdziwe listy od fałszywych.

Starożytnych świadków jest wielu. Św. Polikarp w liście do Filipian przejmuje jego słowa; Marcjon, około 140 roku, liczył go wśród listów Pawła; św. Ireneusz cytuje go wprost jako drugi list do Tesaloniczan, mówiąc o Antychryście. Niektórzy nowożytni krytycy przypisywali go uczniowi, bo jego nauka o końcu miałaby się różnić od nauki pierwszego listu. Tak nie jest: pierwszy mówi, że dzień przyjdzie „jak złodziej w nocy” (1 Tes 5,2), drugi, że poprzedzą go pewne znaki, a Pan w Ewangelii uczy jednego i drugiego.

Kiedy i gdzie powstał 2 List do Tesaloniczan?

W Koryncie, kilka miesięcy po pierwszym liście, około 51-52 roku. Sylas i Tymoteusz są jeszcze przy Pawle, jak w czasie jego półtorarocznego pobytu w tym mieście, o którym Dzieje mówią: „I mieszkał tam rok i sześć miesięcy, nauczając u nich słowa Bożego” (Dz 18,11); po Koryncie Dzieje nie pokazują już Sylasa u jego boku. To jedno z najstarszych pism Nowego Testamentu.

Do kogo napisany jest 2 List do Tesaloniczan?

Do tego samego Kościoła co pierwszy list: chrześcijan z Tesaloniki, stolicy rzymskiej prowincji Macedonii, w większości nawróconych pogan, założonego przez Pawła około 50 roku i prześladowanego od początku. Od czasu pierwszego listu prześladowania trwały, a do tego doszedł zamęt: ktoś głosił, przez rzekome natchnienie, słowo albo list podpisany imieniem Pawła, że dzień Pański już nadszedł. Część wiernych, przekonana, że koniec jest bliski, przestała pracować i żyła kosztem innych. Paweł pisze, by ich umocnić w cierpieniu, sprostować błąd o końcu i przywołać do porządku tych, którzy próżnowali.

O czym jest 2 List do Tesaloniczan? Streszczenie

Szkoła i parafia czytają zwykle Biblię Tysiąclecia; w 2 Liście do Tesaloniczan podział na rozdziały i numeracja wersetów są w niej takie same jak u ks. Wujka, więc «2 Tes 2,3» czy «2 Tes 3,10» to w obu wydaniach te same wiersze.

Sprawiedliwy sąd Boży (rozdział 1)

Paweł dziękuje Bogu, „gdyż bardzo rośnie wiara wasza i obfituje wzajemna miłość każdego z was” (2 Tes 1,3), i chlubi się ich cierpliwością w prześladowaniach, które są „na znak sprawiedliwego sądu bożego, abyście byli poczytani za godnych królestwa bożego” (2 Tes 1,5). Gdy Pan Jezus objawi się z nieba „z aniołami swej potęgi, w płomieniu ognistym” (2 Tes 1,7-8), prześladowcy „ponosić będą kary wieczne w zatraceniu - od oblicza Pana i od chwały mocy jego” (2 Tes 1,9), a uciśnieni znajdą odpoczynek. Rozdział kończy się modlitwą, by Bóg uczynił ich „godnymi wezwania swego” (2 Tes 1,11).

Człowiek grzechu i trwanie w podaniach (rozdział 2)

To serce listu, omówione niżej. Paweł prosi braci, by nie dali się wytrącić z równowagi, „jakby już nadchodził dzień Pański” (2 Tes 2,2): najpierw musi przyjść odstępstwo i objawić się człowiek grzechu, którego teraz coś powstrzymuje. Potem zwraca się do wybranych, których Bóg wybrał „jako pierwociny na zbawienie” (2 Tes 2,13), i daje im polecenie: „Tak więc, bracia, stójcie, a trzymajcie się podań, których się nauczyliście, czy to przez mowę, czy przez list nasz” (2 Tes 2,15).

Modlitwa, praca i porządek we wspólnocie (rozdział 3)

Paweł prosi o modlitwę, „aby się szerzyło słowo boże” (2 Tes 3,1), i zapewnia: „Lecz wierny jest Bóg, który was utwierdzi i strzec będzie od złego” (2 Tes 3,3). Potem zajmuje się tymi, którzy „niespokojnie postępują, nic nie robią, ale ciekawostkom się oddają” (2 Tes 3,11): przypomina swój przykład pracy w dzień i w nocy i regułę, którą im dał (zob. niżej). Upartych każe napiętnować, ale „nie uważajcie go za nieprzyjaciela, lecz upominajcie jak brata” (2 Tes 3,15). List kończy się życzeniem pokoju i własnoręcznym pozdrowieniem.

Plan 2 Listu do Tesaloniczan

1. Pozdrowienie i dziękczynienie za wiarę i cierpliwość w prześladowaniach (1,1-4).
2. Sprawiedliwy sąd Boży przy objawieniu Pana Jezusa (1,5-10).
3. Modlitwa za Tesaloniczan (1,11-12).
4. Dzień Pański jeszcze nie nadszedł: odstępstwo i człowiek grzechu (2,1-12).
5. Wybrani: dziękczynienie i wezwanie do trwania w podaniach (2,13-17).
6. Prośba o modlitwę; wierność Boga (3,1-5).
7. Przeciw próżnującym: przykład Pawła i reguła pracy (3,6-15).
8. Życzenie pokoju i własnoręczne pozdrowienie (3,16-18).

2 Tes 2: odstępstwo i «człowiek grzechu»

„Niech was nikt nie zwodzi żadnym sposobem: gdyż jeśli pierwej nie przyjdzie odstępstwo i nie będzie objawiony człowiek grzechu, syn zatracenia, który się sprzeciwia i wynosi się ponad wszystko, co nazywają bogiem, albo czemu cześć oddają, tak że usiądzie w świątyni Boga, okazując się jakby był Bogiem” (2 Tes 2,3-4). „Już bowiem tajemnica nieprawości działa” (2 Tes 2,7), ale ktoś ją powstrzymuje. Potem objawi się „ów nikczemnik, którego Pan Jezus zabije tchnieniem ust swoich i zniszczy blaskiem przyjścia swego” (2 Tes 2,8). Jego przyjście „jest sprawą szatana, z wszelką mocą i znakami i cudami kłamliwymi” (2 Tes 2,9), i zwiedzie tych, którzy nie przyjęli miłości prawdy, by byli zbawieni.

Kim jest człowiek grzechu? Kościół zawsze czytał człowieka grzechu (homo peccati) jako Antychrysta, wielkiego przeciwnika, który przyjdzie przed końcem świata: nie samą skłonność, lecz określonego człowieka, którego tekst nazywa trzema imionami, człowiekiem grzechu, synem zatracenia, nikczemnikiem. Portret Pawła zgadza się z królem z 11 rozdziału Daniela, z fałszywymi prorokami, o których Pan mówi, że „czynić będą znaki wielkie i dziwy, tak żeby w błąd byli wprowadzeni (jeśli być może) nawet wybrani” (Mt 24,24), z Antychrystem św. Jana i z bestią z 13 rozdziału Apokalipsy.

Św. Cyryl Jerozolimski komentuje ten rozdział obszernie w piętnastej katechezie, o drugim przyjściu Chrystusa. W XVI wieku reformatorzy chcieli rozpoznać człowieka grzechu w papieżu; katoliccy polemiści, od św. Roberta Bellarmina po Bossueta, wykazali, że takie czytanie zadaje gwałt tekstowi, który mówi o przeciwniku wynoszącym się ponad wszystko, co nazywa się Bogiem, i każącym oddawać sobie cześć.

Odstępstwo. Ks. Wujek tłumaczy łacińskie discessio, po grecku apostasia, słowem „odstępstwo”: oderwanie, odejście. Św. Hieronim rozumiał je jako odpadnięcie ludów podległych Cesarstwu Rzymskiemu; inni jako wielkie porzucenie wiary. Św. Cyryl Jerozolimski widział już jego znaki w herezjach swoich czasów. Oba znaczenia się nie wykluczają.

Co powstrzymuje? Paweł mówi, że Tesaloniczanie wiedzą, co go powstrzymuje, bo powiedział im to ustnie: „Nie pamiętacie, że wam to mówiłem, gdy jeszcze byłem u was?” (2 Tes 2,5). Nie pisze tego. Większość Ojców widziała w tym Cesarstwo Rzymskie i porządek, który utrzymywało: mówi tak Tertulian w traktacie o zmartwychwstaniu ciała, a św. Jan Chryzostom idzie za tym zdaniem, zaznaczając, że inni myśleli o łasce Ducha. Św. Augustyn w Państwie Bożym (księga XX, 19) przegląda opinie i wyznaje po prostu, że nie wie, co Apostoł chciał powiedzieć. Kościół niczego tu nie zdefiniował, a Pismo nie pozwala wyznaczyć dnia: kto oblicza daty, sprzeciwia się samemu zamiarowi tego listu. Ten fragment (2 Tes 2,1-8) jest lekcją soboty Suchych Dni Adwentu: Kościół czyta go, oczekując przyjścia Pana.

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Tradycja pisana i niepisana. „Tak więc, bracia, stójcie, a trzymajcie się podań, których się nauczyliście, czy to przez mowę, czy przez list nasz” (2 Tes 2,15). To klasyczny tekst o Tradycji: to, co wierni otrzymali ustnie, wiąże ich tak samo jak to, co otrzymali na piśmie. Św. Jan Chryzostom wnioskował stąd, że apostołowie nie przekazali wszystkiego listownie i że tradycja Kościoła jest godna wiary. Sobór Trydencki (sesja IV, 1546) naucza, że prawda Ewangelii zawiera się w księgach pisanych i w tradycjach niepisanych, które trzeba przyjmować z równą czcią. Ten sam list każe usuwać się od brata, który postępuje „nie według podania, jakie otrzymali od nas” (2 Tes 3,6).

„Jeśli kto nie chce pracować, niechaj nie je” (3,10). „Gdy bowiem i u was byliśmy, tośmy wam nakazywali: że jeśli kto nie chce pracować, niechaj nie je” (2 Tes 3,10). Werset ten, znany w nowszym brzmieniu Kto nie chce pracować, niech też nie je, dotyczy woli: potępia lenistwo, a nie ubóstwo ani chorobę. Św. Tomasz z Akwinu wyprowadza z niego, że praca ręczna jest nakazem dla tego, kto nie ma innego uczciwego sposobu, by się utrzymać (Suma teologiczna, II-II, q. 187, a. 3). Sam Paweł, który mógłby żyć z Ewangelii, pracował, „żeby wam samych siebie dać za wzór, abyście nas naśladowali” (2 Tes 3,9). Pracę ofiarowaną Bogu możesz zaczynać modlitwą przed pracą.

Sąd i wieczne potępienie. Rozdział 1 jest jednym z najwyraźniejszych tekstów Nowego Testamentu o wieczności kar: „kary wieczne w zatraceniu - od oblicza Pana”. Oddzielenie od Boga to kara utraty, największe cierpienie potępionych, o którym mówi artykuł Piekło. Dokona się ono w dniu Sądu Ostatecznego.

Wierność Boga i modlitwa za głosicieli. Apostoł, który poucza innych, sam prosi o modlitwę: „Na koniec bracia, módlcie się za nas, aby się szerzyło słowo boże i było wsławione jak i u was; i abyśmy byli wyzwoleni od niespokojnych i złych ludzi, bo nie wszyscy mają wiarę” (2 Tes 3,1-2). Siła Kościoła w prześladowaniu nie opiera się na sprycie ani na liczbie, lecz na wierności Boga, który „was utwierdzi i strzec będzie od złego”. Stąd zwyczaj, zachowany w Kościele od początku, modlenia się za tych, którzy głoszą słowo, i za kapłanów; możesz to czynić modlitwą za kapłanów. Prośba Pawła przypomina też, że cierpliwość, o którą modli się w wersecie 3,5, to trwanie „w cierpliwości Chrystusowej”: nie zwykłą wytrzymałością, lecz udziałem w cierpliwości Pana, który sam znosił przeciwników.

Najważniejsze wersety 2 Listu do Tesaloniczan

• „aby imię Pana naszego Jezusa Chrystusa rozsławione było w was, a wy w nim” (2 Tes 1,12).
• „Do tego też wezwał was przez ewangelię naszą, abyście otrzymali chwałę Pana naszego Jezusa Chrystusa” (2 Tes 2,14).
• „Pan zaś niech kieruje sercami waszymi w miłości bożej i w cierpliwości Chrystusowej” (2 Tes 3,5).
• „aby w cichości pracując, swój chleb jedli” (2 Tes 3,12).
• „A wy, bracia, nie ustawajcie dobrze czynić” (2 Tes 3,13).
• „Sam zaś Pan pokoju niech wam da pokój trwały na każdym miejscu” (2 Tes 3,16).

2 List do Tesaloniczan w kanonie i w liturgii

List ma trzy rozdziały i 47 wersetów we wszystkich Bibliach. To dziewiąty z czternastu listów św. Pawła w porządku Wulgaty, po 1 Liście do Tesaloniczan, a przed 1 Listem do Tymoteusza. Nigdy nie należał do ksiąg spornych, a Sobór Trydencki wymienia go z innymi listami Pawła.

W Mszale z 1962 roku 2 Tes 2,1-8, o odstępstwie i człowieku grzechu, jest lekcją soboty Suchych Dni Adwentu. W Brewiarzu list czyta się w pierwszym nokturnie Jutrzni w sobotę IV tygodnia po Objawieniu Pańskim, gdy kalendarz zachowuje ten tydzień. Werset 3,5, w brzmieniu Dominus autem dirigat corda et corpora nostra in caritate Dei et patientia Christi, jest krótką lekcją, którą kończy się Pryma w ciągu roku, poza okresami mającymi własną. Oficjum dnia możesz odmawiać w Brewiarzu Iter Fidei, a Suche Dni znajdziesz w kalendarzu liturgicznym.

Jak czytać 2 List do Tesaloniczan?

Przeczytaj go zaraz po pierwszym liście, bo jeden objaśnia drugi: pierwszy pociesza oczekujących, drugi studzi tych, którzy oczekiwali niecierpliwie. Rozdział 2 czytaj spokojnie, obok mowy Pana o końcu czasów w 24 rozdziale Ewangelii św. Mateusza, i nie szukaj w nim kalendarza: Paweł pisze go po to, by nikt nie dał się zastraszyć. Rozdział 3 to dobra reguła na zwykłe dni: modlitwa, praca, cierpliwość. Klasycznymi przewodnikami są homilie św. Jana Chryzostoma i komentarz św. Tomasza z Akwinu. Cały list, werset po wersecie, z łaciną obok, przeczytasz też w aplikacji Biblia katolicka.

Często zadawane pytania

Kto napisał 2 List do Tesaloniczan?

Św. Paweł, z Sylwanem (Sylasem) i Tymoteuszem wymienionymi w pozdrowieniu; podpisał go własnoręcznie (2 Tes 3,17). Św. Polikarp i św. Ireneusz znają go już jako jego list, a Kościół zawsze go tak przyjmował.

Kiedy powstał 2 List do Tesaloniczan?

W Koryncie, kilka miesięcy po pierwszym liście, gdy Sylas i Tymoteusz byli jeszcze z Pawłem, około 51-52 roku. To jedno z najstarszych pism Nowego Testamentu.

O czym jest 2 List do Tesaloniczan w skrócie?

Paweł umacnia prześladowany Kościół zapowiedzią sprawiedliwego sądu Bożego, prostuje pogłoskę, że dzień Pański już nadszedł, bo najpierw musi przyjść odstępstwo i objawić się człowiek grzechu, wzywa do trwania w przekazanych podaniach i każe próżnującym wrócić do pracy.

Kim jest człowiek grzechu z 2 Tes 2?

To Antychryst, człowiek, który przyjdzie przed końcem świata, przeciwstawi się Bogu, każe oddawać sobie cześć i będzie zwodził „cudami kłamliwymi”. Pan zniszczy go „blaskiem przyjścia swego”. Tak czytali to miejsce Ojcowie, od św. Ireneusza do św. Augustyna.

Co powstrzymuje człowieka grzechu (2 Tes 2,6-7)?

Apostoł tego nie nazywa, bo powiedział to Tesaloniczanom ustnie. Tertulian, św. Jan Chryzostom i większość Ojców widzieli w tym Cesarstwo Rzymskie i porządek publiczny, który zapewniało; inni łaskę Ducha. Św. Augustyn przyznał, że tego nie wie, a Kościół niczego tu nie zdefiniował.

Co znaczy 2 Tes 2,15?

Werset każe trzymać się podań przekazanych przez apostołów „czy to przez mowę, czy przez list”, a więc zarówno nauki ustnej, jak i Pisma. W tym samym duchu Sobór Trydencki naucza, że Pismo i Tradycję trzeba przyjmować z równą czcią.

Ile rozdziałów ma 2 List do Tesaloniczan?

Trzy, a w Wulgacie i u ks. Wujka 47 wersetów.