Drugi List do Tymoteusza

Drugi List do Tymoteusza, w Wulgacie Epistola II ad Timotheum, to ostatnie słowo, jakie mamy od św. Pawła. Razem z Pierwszym Listem do Tymoteusza i Listem do Tytusa należy do listów pasterskich, pisanych do biskupów o pasterzowaniu Kościołowi. Ten jednak jest pożegnaniem: więzień, który czeka na śmierć, pisze do ucznia, którego kocha najbardziej, aby umocnić go w wierze i wezwać do siebie. To tylko cztery rozdziały i 83 wersety, a Kościół zaczerpnął z nich naukę o natchnieniu Pisma, o łasce święceń i o wieńcu obiecanym tym, którzy wytrwają.

Kto napisał Drugi List do Tymoteusza?

Św. Paweł Apostoł, który wymienia się w pierwszym wersecie i pozdrawia „Tymoteuszowi, najmilszemu synowi” (2 Tm 1,2). Wszystko jest tu osobiste: święcenia Tymoteusza z rąk Apostoła, wiara babki Lois i matki Eunice (2 Tm 1,5), prześladowania, jakie Paweł przeszedł „w Antiochii i w Ikonium i w Listrze” (2 Tm 3,11), opisane w Dziejach Apostolskich, wreszcie płaszcz zostawiony w Troadzie u Karpa razem z księgami i pergaminami (2 Tm 4,13).

Kościół starożytny zawsze przyjmował go jako dzieło Pawła. Św. Ireneusz cytuje go pod jego imieniem; Euzebiusz z Cezarei podaje, że Apostoł, uwolniony z pierwszego więzienia, wrócił do Rzymu i w czasie drugiego uwięzienia napisał Drugi List do Tymoteusza. Papieska Komisja Biblijna przypomniała 12 czerwca 1913 roku, że tradycja uważa wszystkie trzy listy pasterskie za pisma samego Pawła. Wielu współczesnych krytyków przypisuje je uczniowi; tradycja Kościoła, za którą idziemy, czyta ten list jako testament Apostoła.

Kiedy powstał i gdzie był wtedy św. Paweł?

W Rzymie, w czasie drugiego i ostatniego uwięzienia, krótko przed męczeństwem, około 66-67 roku. List mówi o tym sam: Onezyfor, „przyszedłszy do Rzymu, bardzo troskliwie mnie szukał i znalazł” (2 Tm 1,17), a Paweł wie, że koniec jest blisko: „Mnie bowiem już mają ofiarować i czas rozwiązania mego nadchodzi” (2 Tm 4,6).

Dzieje Apostolskie kończą się na pierwszym uwięzieniu, dwóch latach w wynajętym domu (Dz 28). Paweł został potem uwolniony, podróżował jeszcze i znów go aresztowano. To drugie więzienie jest cięższe: Apostoł cierpi „aż do więzów jakby złoczyńca” (2 Tm 2,9), a przy pierwszej rozprawie „nikt nie był przy mnie, lecz mię wszyscy opuścili” (2 Tm 4,16). Według tradycji został ścięty za Nerona; Kościół czci jego męczeństwo razem z męczeństwem św. Piotra 29 czerwca.

Do kogo jest napisany list?

Do Tymoteusza, ucznia z Listry, którego Paweł zabrał w drugą podróż misyjną i zostawił w Efezie na czele tamtejszego Kościoła. Był wtedy jeszcze stosunkowo młody i z natury chyba nieśmiały, skoro Apostoł tak nalega, by się nie wstydził i nie bał. Kim był, opisuje przewodnik po Pierwszym Liście do Tymoteusza i artykuł o św. Tymoteuszu.

O czym jest 2 List do Tymoteusza? Streszczenie

Paweł chciałby zobaczyć Tymoteusza; nie mogąc, pisze do niego i prosi, by przybył jak najszybciej. Każdy rozdział to jeden ruch tego testamentu.

Rozbudzaj łaskę, która jest w tobie (rozdział 1)

Paweł dziękuje za „nieobłudną” wiarę Tymoteusza i przypomina mu święcenia: „Dla tej przyczyny napominam cię, abyś rozbudzał łaskę bożą, która jest w tobie przez włożenie rąk moich” (2 Tm 1,6). Tymoteusz nie ma się wstydzić ani Ewangelii, ani nauczyciela w kajdanach; sam Paweł się nie wstydzi: „Wiem bowiem, komu uwierzyłem” (2 Tm 1,12). Ma za regułę brać „wzór zbawiennych słów” i strzec „Dobra powierzonego” przez Ducha Świętego, który w nas mieszka (2 Tm 1,13-14). Wszyscy w Azji odwrócili się od Apostoła; tylko Onezyfor szukał go w Rzymie.

Dobry żołnierz Chrystusa Jezusa (rozdział 2)

Tymoteusz ma przekazać to, co otrzymał, „wiernym ludziom, którzy będą zdolni i innych nauczać” (2 Tm 2,2). Będzie żołnierzem, zawodnikiem i rolnikiem: „Pracuj jak dobry żołnierz Chrystusa Jezusa” (2 Tm 2,3). Paweł jest skuty, „lecz słowo boże nie jest związane”. Przeciw Hymenesowi i Filetowi, którzy mówią, „że zmartwychwstanie już się dokonało” (2 Tm 2,18), Tymoteusz ma nauczać prawdy, uciekać od młodzieńczych pożądań, unikać głupich sporów i łagodnie karcić przeciwników, bo „może Bóg kiedyś skieruje ich umysł do poznania prawdy” (2 Tm 2,25).

Czasy niebezpieczne i Pismo święte (rozdział 3)

Rozdział 3, omówiony niżej, zapowiada niebezpieczne czasy ostatnich dni i odsyła Tymoteusza do tego, czego się nauczył, oraz do Pism świętych, które zna od dzieciństwa.

Głoś słowo; wiarę zachowałem (rozdział 4)

Ostatnie polecenie jest uroczyste: „Zaklinam cię wobec Boga i Jezusa Chrystusa, który będzie sądził żywych i umarłych, przez przyjście jego i królestwo jego: głoś słowo, nalegaj w porę, nie w porę” (2 Tm 4,1-2). Potem Paweł mówi o swojej śmierci i o wieńcu. List zamykają wiadomości: Demas go opuścił, „miłując ten świat”; „Łukasz sam jest ze mną. Weź Marka i przyprowadź z sobą, bo mi jest pożyteczny w posłudze” (2 Tm 4,11); „Spiesz się, żebyś przyszedł przed zimą” (2 Tm 4,21). Wśród pozdrawiających Tymoteusza jest Linus.

Plan Drugiego Listu do Tymoteusza

1. Pozdrowienie i wdzięczność za wiarę Tymoteusza (1,1-5).
2. Rozbudzenie łaski święceń i odwaga świadectwa (1,6-14).
3. Ci, którzy opuścili Pawła, i wierny Onezyfor (1,15-18).
4. Przekazywanie nauki; żołnierz, zawodnik, rolnik (2,1-13).
5. Dobry robotnik wobec fałszywych nauczycieli (2,14-26).
6. Niebezpieczne czasy ostatnich dni (3,1-9).
7. Przykład Pawła i Pismo od Boga natchnione (3,10-17).
8. Głoś słowo w porę i nie w porę (4,1-5).
9. Testament Pawła: „Dobry bój stoczyłem” (4,6-8).
10. Ostatnie wiadomości i pozdrowienia (4,9-22).

2 Tm 1,7: „nie dał nam Bóg ducha bojaźni”

„Albowiem nie dał nam Bóg ducha bojaźni, ale mocy i miłości i trzeźwości” (2 Tm 1,7). Łacina mówi sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis. Werset idzie zaraz po przypomnieniu o włożeniu rąk: Duch otrzymany w święceniach, jak Duch otrzymany w bierzmowaniu, nie czyni bojaźliwym, lecz mocnym, zdolnym do miłości i do trzeźwego sądu. Dlatego Paweł może zaraz dodać: „Nie wstydź się zatem świadectwa Pana naszego ani mnie, więźnia jego” (2 Tm 1,8). To werset do modlitwy w chwilach lęku, a sakrament, który daje tę moc, opisuje artykuł o bierzmowaniu.

2 List do Tymoteusza, rozdział 3: „w ostatnie dni nastaną czasy niebezpieczne”

„To zaś wiedz, że w ostatnie dni nastaną czasy niebezpieczne. Będą ludzie samolubni, chciwi, hardzi, pyszni, bluźniercy, rodzicom nieposłuszni, niewdzięczni, zbrodniczy” (2 Tm 3,1-2), „zdrajcy, zuchwalcy, nadęci i miłujący bardziej rozkosze niż Boga” (2 Tm 3,4), „mają wprawdzie pozór pobożności, lecz jej mocy się wyrzekają” (2 Tm 3,5). W Piśmie „ostatnie dni” zaczynają się wraz z przyjściem Chrystusa i trwają do Jego powrotu: Paweł nie opisuje tylko przyszłej epoki, lecz ludzi, których Tymoteusz ma już przed sobą, skoro każe mu ich unikać. Lista zaczyna się od miłości samego siebie i kończy pozorem pobożności: korzeniem tych wad jest człowiek, który stawia siebie na miejscu Boga, zachowując formy religii.

Tacy sprzeciwiają się prawdzie, „jak Jannes i Mambres sprzeciwiali się Mojżeszowi” (2 Tm 3,8). Tych imion Pismo nie podaje nigdzie indziej; tradycja żydowska nadawała je czarownikom faraona z 7 rozdziału Księgi Wyjścia. Tymoteusz zaś ma się spodziewać prześladowań, bo „wszyscy, co chcą żyć pobożnie w Chrystusie Jezusie, prześladowanie będą cierpieć” (2 Tm 3,12), i trwać w tym, czego się nauczył, „wiedząc, od kogoś się nauczył” (2 Tm 3,14).

2 Tm 3,16: Pismo od Boga natchnione

„Wszelkie Pismo, od Boga natchnione, pożyteczne jest do nauczania, do przekonywania, do karcenia, do kształcenia w sprawiedliwości, aby człowiek boży był doskonały, do wszelkiego dobrego dzieła zaprawiony” (2 Tm 3,16-17). Łacina mówi omnis scriptura divinitus inspirata. To główny tekst Nowego Testamentu o natchnieniu: Bóg jest pierwszym autorem ksiąg świętych, a ludzie, których użył, pisali to, co On chciał.

Paweł nie mówi jednak, że Pismo wystarcza samo. Dwa wersety wcześniej odsyła Tymoteusza do tego, czego nauczył się z żywego słowa, „wiedząc, od kogoś się nauczył”, tak jak Drugi List do Tesaloniczan każe trzymać się podań otrzymanych ustnie albo przez list. Kościół przyjmuje razem Pismo i Tradycję apostolską. Jak wybrać katolicki przekład Pisma, wyjaśnia artykuł która Biblia katolicka.

2 Tm 4,7: „Dobry bój stoczyłem”

„Dobry bój stoczyłem, zawodu dokonałem, wiarę zachowałem” (2 Tm 4,7). U progu śmierci Paweł patrzy na swoje życie jak na walkę doprowadzoną do końca, bieg ukończony i wiarę dochowaną. Werset poprzedni mówi to samo obrazem ofiary: łacina ma ego enim jam delibor, już jestem wylewany, jak wino wylewane na ołtarzu. Paweł użył tego obrazu w Liście do Filipian: „chociaż się wydaję i na ofiarę i na posługiwanie wiary waszej, cieszę się”. Jego śmierć będzie ofiarą złączoną z ofiarą Chrystusa.

Potem przychodzi nadzieja: „Na ostatek odłożony mi jest wieniec sprawiedliwości, który mi odda Pan, sędzia sprawiedliwy, w ów dzień, a nie tylko mnie, ale i tym, co miłują przyjście jego” (2 Tm 4,8). Sobór Trydencki w sesji VI (rozdział 16) przytacza ten werset w nauce o zasłudze: życie wieczne jest zarazem łaską obiecaną przez Chrystusa i nagrodą wiernie oddaną za dobre uczynki, bo Bóg koronuje w nas swoje własne dary.

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Sakrament kapłaństwa. „Rozbudzał łaskę bożą, która jest w tobie przez włożenie rąk moich”: razem z wersetem pierwszego listu o łasce danej „z włożeniem rąk kapłańskich” (1 Tm 4,14) to klasyczny tekst o sakramencie święceń. Sobór Trydencki w sesji XXIII (rozdział 3) przywołuje go, by pokazać, że kapłaństwo jest prawdziwym sakramentem, bo przez zewnętrzny znak udziela łaski. Łaska otrzymana pozostaje; trzeba ją „rozbudzać”, jak żar, który się rozdmuchuje. Więcej w artykule o kapłaństwie.

Tradycja i sukcesja apostolska. Cały list jest przekazem. Depozyt powierzono Tymoteuszowi; on ma go powierzyć wiernym ludziom, zdolnym uczyć innych: w jednym zdaniu widać pierwsze ogniwa sukcesji apostolskiej. Wśród ostatnich imion listu jest Linus (4,21). Św. Ireneusz pisze, że Apostołowie powierzyli biskupstwo Rzymu Linusowi, o którym Paweł wspomina w listach do Tymoteusza: był on pierwszym następcą św. Piotra.

Cierpieć z Chrystusem. „Wierna mowa: Jeśli bowiem współumarliśmy, współżyć także będziemy; jeśli wytrwamy, będziemy też współkrólować. Jeśli się go zaprzemy i on się nas zaprze” (2 Tm 2,11-12). To prawdopodobnie fragment starochrześcijańskiego hymnu. Werset 13 dodaje pociechę: „Choć nie wierzymy, on pozostaje wierny; nie może zaprzeć sam siebie”.

Słowo w porę i nie w porę. Paweł przewiduje czas, gdy „zdrowej nauki nie ścierpią, ale według swoich pożądliwości zgromadzą sobie nauczycieli - mając uszy chciwe pochlebstwa” (2 Tm 4,3). Lekarstwem nie jest dostosowanie nauki do słuchaczy, lecz cierpliwe głoszenie całej prawdy.

Najważniejsze wersety Drugiego Listu do Tymoteusza

• 2 Tm 1,7: „nie dał nam Bóg ducha bojaźni, ale mocy i miłości i trzeźwości”.
• 2 Tm 1,12: „Wiem bowiem, komu uwierzyłem i pewien jestem, że ma moc mój skarb zachować do owego dnia” (2 Tm 1,12).
• 2 Tm 2,3: „Pracuj jak dobry żołnierz Chrystusa Jezusa”.
• 2 Tm 2,12: „jeśli wytrwamy, będziemy też współkrólować”.
• 2 Tm 2,15: „Staraj się troskliwie, sam się okazać godnym uznania wobec Boga, pracownikiem nie potrzebującym się wstydzić, dobrze sprawującym słowo prawdy” (2 Tm 2,15).
• 2 Tm 2,19: „Ale mocno stoi fundament boży” (2 Tm 2,19), z pieczęcią: Pan zna swoich.
• 2 Tm 2,23: „Głupich zaś i niedorzecznych rozpraw unikaj, wiedząc, że rodzą zwady” (2 Tm 2,23).
• 2 Tm 3,16-17: Pismo od Boga natchnione.
• 2 Tm 4,2: „głoś słowo, nalegaj w porę, nie w porę; przekonywaj, proś, karć z wszelką cierpliwością i nauką” (2 Tm 4,2).
• 2 Tm 4,7-8: dobry bój i wieniec sprawiedliwości.
• 2 Tm 4,17: „Pan zaś stanął przy mnie i umocnił mnie […] i zostałem wyrwany z paszczy lwa” (2 Tm 4,17). Wielu Ojców, w tym św. Jan Chryzostom, widzi w lwie Nerona.

Drugi List do Tymoteusza w kanonie i w liturgii

List nosi tę samą nazwę we wszystkich Bibliach i ma cztery rozdziały i 83 wersety. W porządku Wulgaty jest jedenastym z czternastu listów św. Pawła. Nigdy nie był kwestionowany, a Sobór Trydencki w sesji IV (1546) wymienia go wśród listów Apostoła.

W Mszale z 1962 roku:

• 2 Tm 4,1-8 jest lekcją Mszy In medio Ecclesiae z Części wspólnej o doktorach Kościoła: „głoś słowo” czyta się w święta wielkich nauczycieli wiary; ta sama lekcja należy do Mszy św. Dominika (4 sierpnia);
• 2 Tm 2,8-10; 3,10-12 jest lekcją Mszy Laetabitur justus z Części wspólnej o jednym męczenniku niebiskupie; w Polsce czyta się ją także w święto św. Andrzeja Boboli (16 maja);
• 2 Tm 3,14-17; 4,1-5 jest lekcją Mszy św. Ireneusza (3 lipca), a 2 Tm 2,1-7 Mszy św. Alfonsa Liguoriego (2 sierpnia);
• 2 Tm 1,12, Scio cui credidi, et certus sum, to introit święta Nawrócenia św. Pawła, 25 stycznia, i Wspomnienia św. Pawła, 30 czerwca.

W Brewiarzu list czyta się w pierwszym nokturnie Jutrzni we wtorek i w środę V tygodnia po Objawieniu Pańskim, w latach, w których ten tydzień przypada przed niedzielą Siedemdziesiątnicy (Septuagesima). Św. Tymoteusz ma swoje święto 24 stycznia, w przeddzień Nawrócenia św. Pawła. Te dni znajdziesz w kalendarzu liturgicznym.

Jak czytać Drugi List do Tymoteusza?

Przeczytaj go najpierw za jednym razem, jak jedno pożegnanie. Potem przeczytaj go w jego ramie: powołanie Tymoteusza w 16 rozdziale Dziejów Apostolskich, pierwszy list, koniec Dziejów. Zatrzymaj się nad pierwszym i ostatnim rozdziałem, najbardziej osobistymi, z łaciną obok tam, gdzie nauka zależy od jednego słowa: gratia, depositum, divinitus inspirata, delibor. W szkole i w parafii używa się zwykle Biblii Tysiąclecia; podział na rozdziały i wersety jest w tym liście taki sam jak u ks. Wujka.

Często zadawane pytania

Kto napisał Drugi List do Tymoteusza?

Św. Paweł, do swego ucznia Tymoteusza, jak mówi pierwszy werset. Ojcowie, od św. Ireneusza, przyjmowali go jako jego dzieło, a Papieska Komisja Biblijna przypomniała w 1913 roku, że tradycja przypisuje Pawłowi wszystkie trzy listy pasterskie. Wielu współczesnych krytyków myśli o uczniu, lecz nie jest to tradycyjna nauka Kościoła.

Kiedy powstał i gdzie był wtedy św. Paweł?

Około 66-67 roku, w Rzymie, w czasie drugiego uwięzienia, krótko przed męczeńską śmiercią za Nerona. To ostatni z jego listów. Był skuty „jakby złoczyńca”, opuszczony niemal przez wszystkich; został przy nim tylko Łukasz.

Co znaczy 2 Tm 1,7?

Że Duch otrzymany od Boga nie jest duchem lęku, lecz mocy, miłości i trzeźwości. Paweł przypomina to Tymoteuszowi zaraz po wzmiance o jego święceniach, aby nie wstydził się Ewangelii ani nauczyciela w kajdanach.

Co mówi 2 Tm 3,1-5 o czasach ostatecznych?

Że w ostatnie dni, czyli w czasie od pierwszego do drugiego przyjścia Chrystusa, nastaną czasy niebezpieczne: ludzie samolubni, chciwi, pyszni, niewdzięczni, „miłujący bardziej rozkosze niż Boga”, zachowujący pozór pobożności, lecz wyrzekający się jej mocy. Paweł każe Tymoteuszowi ich unikać i trwać w otrzymanej nauce.

Co znaczy „Wszelkie Pismo, od Boga natchnione” (2 Tm 3,16)?

Że księgi święte mają Boga za pierwszego autora i kształtują człowieka bożego w nauce i w cnocie. Werset nie mówi, że Pismo wystarcza samo: chwilę wcześniej Paweł odsyła Tymoteusza do nauki otrzymanej ustnie. Kościół przyjmuje razem Pismo i Tradycję apostolską.

Co znaczy „Dobry bój stoczyłem” (2 Tm 4,7)?

U progu śmierci Paweł patrzy na swoje życie jak na walkę stoczoną do końca, bieg ukończony i wiarę zachowaną. Czeka na „wieniec sprawiedliwości”, który Pan odda jemu i wszystkim, „co miłują przyjście jego”.

Ile rozdziałów ma 2 List do Tymoteusza?

Cztery rozdziały i 83 wersety. Po nim w Biblii następują List do Tytusa i List do Filemona.