List do Hebrajczyków

List do Hebrajczyków, w Wulgacie Epistola ad Hebraeos, jest ostatnim z czternastu listów św. Pawła, umieszczonym po Liście do Filemona, a przed Listem św. Jakuba. Ks. Wujek nazywa go Listem do Żydów, jak dawne polskie Biblie: to ta sama księga, a słowo „Hebrajczycy” przyjęło się w przekładach XX wieku. List zaczyna się bez pozdrowienia, jak kazanie, a autor sam nazywa go „słowo zachęty” (Hbr 13,22). Jego tematem jest Jezus Chrystus: Syn, przez którego Bóg przemówił ostatecznie, najwyższy kapłan, który raz na zawsze ofiarował samego siebie. Żadna inna księga Nowego Testamentu nie tłumaczy tak dogłębnie, dlaczego skończyły się ofiary Starego Prawa i dlaczego Kościół ma kapłaństwo, ołtarz i ofiarę.

Mimo nazwy list nie należy do Starego Testamentu i nie jest Biblią hebrajską. To pismo Nowego Testamentu, skierowane do chrześcijan pochodzenia żydowskiego; mało która księga Nowego Przymierza jest jednak tak przesiąknięta Starym. Cytuje psalmy niemal na każdej stronie, prawie zawsze według greckiego przekładu Septuaginty.

Kto napisał List do Hebrajczyków?

Kościół przyjął go jako dzieło św. Pawła. Sobór Trydencki w sesji IV (1546) wylicza quatuordecim epistolae Pauli apostoli, czternaście listów Pawła Apostoła, z których ostatni jest List do Hebrajczyków.

Wskazówki wewnętrzne idą w tę samą stronę. Autor jest towarzyszem Tymoteusza: „Wiedzcie, że brat nasz Tymoteusz został wypuszczony” (Hbr 13,23); pisze z Italii, gdzie Paweł był więźniem: „Pozdrawiają was bracia z Italii” (Hbr 13,24). Jego nauka jest nauką Pawła: Prawo jako cień przyszłych dóbr i werset z Habakuka, „sprawiedliwy mój z wiary żyje” (Hbr 10,38), który Apostoł przytacza także Rzymianom.

Świadectwo Ojców jest wyraźne na Wschodzie, wolniejsze na Zachodzie. Św. Klemens Rzymski posługuje się listem już około 96 roku. Klemens Aleksandryjski, jak podaje Euzebiusz, sądził, że Paweł napisał go po hebrajsku dla Hebrajczyków, a św. Łukasz przełożył na grekę, stąd podobieństwo stylu do Dziejów Apostolskich; Paweł nie miał umieścić swego imienia przez wzgląd na czytelników uprzedzonych do niego. Orygenes uważał, że myśli są Apostoła, a redakcja kogoś innego, dodając, że kto list spisał, wie tylko Bóg. Na Zachodzie Tertulian przypisywał go Barnabie, a kilku pisarzy łacińskich wahało się do końca IV wieku; św. Hieronim i św. Augustyn przyjęli go jako kanoniczny i ich powaga ustaliła jego miejsce.

Czy List do Hebrajczyków jest listem Pawła?

Papieska Komisja Biblijna określiła stanowisko katolickie 24 czerwca 1914 roku: dawne wątpliwości Zachodu nie pozwalają wahać się, czy zaliczyć list do autentycznych listów św. Pawła; brak imienia i jakość greki nie osłabiają tego przypisania, potwierdzonego zgodnością nauki; nie trzeba jednak utrzymywać, że Paweł sam nadał mu formę, w której go czytamy. Wielu współczesnych krytyków uważa autora za nieznanego.

Do kogo i kiedy został napisany?

Do chrześcijan urodzonych w judaizmie, najpewniej w Jerozolimie i w Palestynie. Znali świątynię, kapłaństwo Aarona i Dzień Przebłagania. Cierpieli już za wiarę: „przetrwaliście wielką potyczkę utrapień”, „grabież mienia waszego przyjęliście z weselem” (Hbr 10,32-34). Teraz słabli; niektórzy opuszczali zgromadzenia, a pokusa powrotu do kultu świątyni, bardziej widzialnego i okazałego, była silna.

Przed zburzeniem Jerozolimy i świątyni w roku 70. List mówi o ofiarach lewickich jako o kulcie wciąż sprawowanym, bo „są tacy, co według Prawa ofiarują dary” (Hbr 8,4). Zwykle datuje się go na około 63-64 rok, w Italii, po uwolnieniu Pawła i Tymoteusza. Myśl przewodnia jest jasna: Stare Przymierze było tylko cieniem, a porzucić Chrystusa dla cienia znaczy stracić wszystko.

O czym jest List do Hebrajczyków? Streszczenie

Pierwsze słowa podają temat: „Wielokrotnie i różnorodnie mówił Bóg niegdyś do ojców przez proroków, a na koniec w te dni mówił do nas przez Syna” (Hbr 1,1-2). Syn jest większy od aniołów, od Mojżesza i od kapłanów Aarona; list przeplata naukę z napomnieniem.

Syn wyższy od aniołów (rozdziały 1-2)

Syn jest „jasnością chwały i odbiciem istoty jego” (Hbr 1,3), a Ojciec mówi do Niego to, czego nie powiedział żadnemu aniołowi, słowami psalmu 2: „Tyś jest synem moim, jam ciebie dziś zrodził”. Aniołowie zaś są „duchami usługującymi, wysyłanymi na posługę dla tych, co mają otrzymać dziedzictwo zbawienia” (Hbr 1,14), werset, który Kościół odnosi do aniołów stróżów.

A jednak Syn „mało co od aniołów jest umniejszony” (Hbr 2,9), według psalmu 8. Przyjął ciało i krew, „aby przez śmierć zniszczyć tego, który miał władzę śmierci, to jest diabła” (Hbr 2,14), i upodobnił się do braci, „aby się stać miłosiernym i wiernym kapłanem wobec Boga” (Hbr 2,17).

Większy od Mojżesza; odpocznienie Boga (rozdziały 3-4)

Mojżesz był wierny w domu Bożym jako sługa; Chrystus jest Synem nad domem, „a tym domem my jesteśmy” (Hbr 3,6). Autor komentuje psalm 95 (94 w Wulgacie), Venite exsultemus, którym Kościół niemal codziennie otwiera Jutrznię jako invitatorium: „Dziś, jeśli usłyszycie głos jego, nie zatwardzajcie serc waszych” (Hbr 3,7-8). Zbuntowane pokolenie pustyni nie weszło do odpocznienia; Jozue, którego Wujek za Wulgatą nazywa „Jezusem”, nie dał im prawdziwego odpoczynku (Hbr 4,8). „Tak więc pozostaje dzień odpocznienia dla ludu bożego” (Hbr 4,9), i trzeba się spieszyć, by do niego wejść, pod spojrzeniem słowa Bożego, które sądzi serca.

Najwyższy kapłan według porządku Melchizedecha (rozdziały 4,14-7)

„Mając więc wielkiego kapłana, który wszedł do nieba, Jezusa, Syna Bożego, trzymajmy się wyznania” (Hbr 4,14). Nie mamy arcykapłana, który by nie mógł współczuć z naszymi słabościami, lecz kapłana „doświadczonego we wszystkim podobnie jak my oprócz grzechu” (Hbr 4,15). Każdy najwyższy kapłan jest wzięty z ludzi, „aby składał dary i ofiary za grzechy” (Hbr 5,1), a „nikt nie bierze sobie tej godności tylko ten, który jest wezwany przez Boga, jak Aaron” (Hbr 5,4). Chrystus otrzymał ją od Ojca: „Tyś jest kapłanem na wieki, według porządku Melchizedecha” (Hbr 5,6). W swojej męce, z wołaniem i łzami, „został wysłuchany dla swej bogobojności” i „nauczył się posłuszeństwa z tego, co wycierpiał” (Hbr 5,7-8).

Po surowym ostrzeżeniu przed gnuśnością i odstępstwem (rozdział 6) i po przypomnieniu obietnicy danej Abrahamowi, nadziei, którą mamy „jak kotwicę duszy bezpieczną i mocną” (Hbr 6,19), autor rozwija psalm 110 (109 w Wulgacie), Dixit Dominus, pierwszy psalm niedzielnych Nieszporów: „Przysiągł Pan i nie będzie żałował: «Ty jesteś kapłanem na wieki według porządku Melchizedecha!»”. Melchizedech, król Salemu i kapłan Boga najwyższego, wyszedł na spotkanie Abrahama, pobłogosławił go i wziął od niego dziesięcinę, jak opowiada 14 rozdział Księgi Rodzaju.

Pismo nie podaje jego ojca ani matki, ani rodowodu, ani początku, ani końca; tak „upodobniony do Syna Bożego, pozostaje kapłanem wiecznie” (Hbr 7,3). Ze zmianą kapłaństwa zmienia się i Prawo (Hbr 7,12). Chrystus, ustanowiony przysięgą, „ponieważ trwa na wieki, ma kapłaństwo wieczne” (Hbr 7,24), „bo zawsze żyje, aby się wstawiać za nami” (Hbr 7,25). Nie musi codziennie składać ofiar, „bo to uczynił raz, złożywszy ofiarę z samego siebie” (Hbr 7,27).

Nowe przymierze, przybytek i ofiara (rozdziały 8-10,18)

„A w tym, co mówimy, główną rzeczą jest: Takiego mamy arcykapłana, który zasiadł po prawicy tronu Majestatu w niebie” (Hbr 8,1), sługę prawdziwego przybytku. Przybytek Mojżesza był tylko obrazem i cieniem rzeczy niebieskich, zbudowanym „według wzoru, który ci ukazano na górze” (Hbr 8,5). Bóg zapowiedział przez Jeremiasza nowe przymierze (Hbr 8,8-12), według wyroczni z 31 rozdziału Księgi Jeremiasza, a mówiąc „nowe”, „przedawnił poprzednie” (Hbr 8,13).

W rozdziale 9 autor opisuje przybytek i Dzień Przebłagania nakazany w 16 rozdziale Księgi Kapłańskiej: raz w roku sam najwyższy kapłan wchodził do Świętego Świętych, „nie bez krwi” (Hbr 9,7). „Lecz Chrystus przyszedłszy jako najwyższy kapłan dóbr przyszłych […] przez własną krew wszedł raz na zawsze do świątyni, zdobywszy wieczne odkupienie” (Hbr 9,11-12). Jego krew, ofiarowana „przez Ducha Świętego”, „oczyści sumienie nasze z uczynków martwych” (Hbr 9,14). Jak Mojżesz przypieczętował stare przymierze krwią ofiar, mówiąc: „Ta jest krew przymierza, które wam Bóg zlecił” (Hbr 9,20), tak Chrystus jest pośrednikiem nowego testamentu, przypieczętowanego Jego śmiercią.

Rozdział 10 wyciąga wniosek: „Niemożliwa to bowiem rzecz, żeby grzechy miały być zgładzone krwią wołów i kozłów” (Hbr 10,4). Wchodząc na świat, Chrystus mówi słowami psalmu 40 (39 w Wulgacie): „Nie chciałeś ofiary i daniny, ale przygotowałeś mi ciało” (Hbr 10,5). List idzie tu za grecką Septuagintą; psałterz Wulgaty, przełożony przez Wujka, ma: „Ofiary i obiaty nie chciałeś, ale uszy mi przysposobiłeś”. Wniosek pada wyraźnie: „Jedną bowiem ofiarą doskonałymi uczynił na wieki uświęconych” (Hbr 10,14).

Wytrwać w wierze (rozdziały 10,19-12)

„przystąpmy ze szczerym sercem w pełności wiary” (Hbr 10,22), nie opuszczając wspólnych zebrań, i lękajmy się sądu, który czeka odstępcę: „Straszna to rzecz, wpaść w ręce Boga żywego” (Hbr 10,31).

Potem przychodzi wielka galeria wiary rozdziału 11, omówiona niżej, a po niej wezwanie rozdziału 12: biegnijmy wytrwale, „patrząc na Jezusa, sprawcę i dokonawcę wiary, który mając przed sobą wesele, podjął krzyż nie bacząc na hańbę” (Hbr 12,2). Próby są karceniem Ojca: „Albowiem kogo Pan miłuje, tego karci” (Hbr 12,6). Nie przystąpiliśmy do groźnego Synaju, lecz „do góry Syjon i do miasta Boga żyjącego, do Jeruzalem niebieskiego” (Hbr 12,22), do Jezusa i „do pokropienia krwią, która lepiej mówi, aniżeli Abel” (Hbr 12,24).

Życie Kościoła (rozdział 13)

Ostatni rozdział zbiera zasady życia chrześcijańskiego: miłość braterską, gościnność, troskę o więźniów, cześć dla małżeństwa, wolność od chciwości, posłuszeństwo przełożonym (Hbr 13,17), ofiarę chwały. Zamyka go błogosławieństwo: „A Bóg pokoju, który wywiódł spośród umarłych wielkiego Pasterza owiec, we krwi testamentu wiecznego, Pana naszego Jezusa Chrystusa” (Hbr 13,20).

Plan Listu do Hebrajczyków

1. Bóg przemówił przez Syna; Syn wyższy od aniołów (1,1-14).
2. Napomnienie: nie zaniedbać tak wielkiego zbawienia; Syn upodobniony do braci (2,1-18).
3. Chrystus wyższy od Mojżesza; „Dziś, jeśli usłyszycie głos jego” (3,1-4,13).
4. Arcykapłan współczujący naszym słabościom (4,14-5,10).
5. Napomnienie przed odstępstwem; kotwica nadziei (5,11-6,20).
6. Melchizedech i kapłaństwo wieczne (7,1-28).
7. Nowe przymierze i prawdziwy przybytek (8,1-13).
8. Krew Chrystusa i wieczne odkupienie (9,1-28).
9. Jedna ofiara, która uświęca na wieki (10,1-18).
10. Przystąpmy z ufnością; ostrzeżenie i wytrwałość (10,19-39).
11. Wiara ojców: od Abla do męczenników (11,1-40).
12. Bieg ku Jezusowi, karcenie Ojca, góra Syjon (12,1-29).
13. Zalecenia, ołtarz chrześcijan, błogosławieństwo i pozdrowienia (13,1-25).

List do Hebrajczyków, rozdział 11: czym jest wiara?

To najczęściej szukany rozdział listu. Otwiera go definicja: „Wiara zaś jest podstawą tych rzeczy, których się spodziewamy, przeświadczeniem o rzeczach niewidzialnych” (Hbr 11,1). Wulgata mówi sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium: wiara już teraz daje trwałość temu, czego oczekujemy, i pewność temu, czego nie widać. Zaraz potem pada zdanie, które Sobór Trydencki przytacza w sesji VI (rozdział 8), nazywając wiarę początkiem zbawienia: „Bez wiary zaś nie podobna jest podobać się Bogu” (Hbr 11,6).

Potem przesuwa się galeria świadków. Abel, przez którego wiarę „przemawia nawet po śmierci” (Hbr 11,4); Henoch i Noe; Abraham, który „wyszedł, nie wiedząc, dokąd idzie” (Hbr 11,8), a potem ofiarował Izaaka, bo „sądził, że Bóg może i z martwych wzbudzić” (Hbr 11,19); Mojżesz, „za większe bogactwo poczytując urąganie Chrystusowe, niż skarby egipskie” (Hbr 11,26); sędziowie, królowie i prorocy. Ci, którzy „byli rozciągani, nie przyjmując wyzwolenia, aby lepszego dostąpić zmartwychwstania” (Hbr 11,35), to według katolickich komentatorów męczennicy z 7 rozdziału Drugiej Księgi Machabejskiej, matka i siedmiu synów. Wszyscy oni, „których świat nie był godzien” (Hbr 11,38), patrzyli na obietnicę z daleka, wyznając, że są gośćmi i przychodniami na ziemi.

Wiara z Hbr 11 jest posłuszna, ofiaruje, cierpi i czeka: nie jest samym zaufaniem, lecz przylgnięciem całego życia do słowa Bożego.

Kapłaństwo Chrystusa i ofiara Mszy świętej

List do Hebrajczyków jest biblijnym fundamentem katolickiej nauki o kapłaństwie. Chrystus jest kapłanem, bo jest zarazem Bogiem i człowiekiem, wezwanym przez Ojca, i bo składa ofiarę: samego siebie. Jego ofiara jest jedyna: złożona „raz” (Hbr 7,27), ma wartość nieskończoną, której nic nie można dodać i której nie trzeba zaczynać od nowa.

Jak więc Kościół może codziennie składać Najświętszą Ofiarę? Odpowiada Sobór Trydencki w nauce o ofierze Mszy (sesja XXII, 1562), zbudowanej w dużej mierze na tym liście. Chrystus, który miał ofiarować się raz na krzyżu, chciał zostawić swemu Kościołowi ofiarę widzialną. Na Ostatniej Wieczerzy, ogłaszając się kapłanem na wieki według porządku Melchizedecha, ofiarował Bogu Ojcu swoje Ciało i Krew pod postaciami chleba i wina i polecił Apostołom i ich następcom je ofiarować. Msza nie powtarza Kalwarii i niczego do niej nie dodaje: uobecnia ją i udziela jej owoców. Ofiara jest jedna i ta sama, Chrystus, który ofiaruje się przez posługę kapłanów; różny jest tylko sposób ofiarowania (una enim eademque est hostia).

Melchizedech jest tego figurą: „wyniósłszy chleb i wino, bo był kapłanem Boga najwyższego” (Rdz 14,18), a Chrystus jest kapłanem według jego porządku, nie według porządku Aarona. Kanon rzymski w modlitwie Supra quae wymienia razem trzy figury, które list wydobywa: munera pueri tui justi Abel, et sacrificium Patriarchae nostri Abrahae, et quod tibi obtulit summus sacerdos tuus Melchisedech, dary Abla, ofiarę Abrahama i ofiarę Melchizedecha. Kanon objaśnia artykuł o Mszy trydenckiej.

„Mamy ołtarz, z którego nie mają prawa jeść ci, co przybytkowi służą” (Hbr 13,10). Ojcowie i św. Tomasz z Akwinu rozumieją to o krzyżu i o samym Chrystusie, którego przyjmujemy w Sakramencie; kto trzyma się dawnych ofiar, nie ma w nim udziału. Kapłaństwo Chrystusa nie przechodzi zaś na żadnego następcę: kapłani Nowego Przymierza są Jego sługami, a to On ofiaruje i rozgrzesza przez nich. O sakramencie święceń pisze artykuł o kapłaństwie.

Interpretacja: inne tematy i lektura katolicka

Słowo Boże i sąd (4,12-13; 9,27). „Albowiem mowa boża jest żywa i skuteczna i przenikliwsza, niż wszelki miecz obosieczny” (Hbr 4,12), a „wszystkie rzeczy są obnażone i odkryte oczom tego, przed którym odpowiemy” (Hbr 4,13). Słowo, które sądzi, jest tym samym słowem, które zbawia, a psalmowe „dziś” trwa, dopóki żyjemy, bo „jak postanowiono ludziom umrzeć raz, a potem sąd” (Hbr 9,27): klasyczny tekst o sądzie szczegółowym, który wyklucza wszelką myśl o reinkarnacji.

„Został wysłuchany dla swej bogobojności” (5,7). Wujek idzie za Wulgatą, exauditus est pro sua reverentia. To modlitwa Ogrójca: Syn prosił o ocalenie od śmierci i został wysłuchany, nie dlatego, że nie umarł, lecz dlatego, że Ojciec Go wskrzesił i uwielbił z powodu Jego synowskiego posłuszeństwa.

Trudne miejsca rozdziałów 6 i 10. Nowacjanie posługiwali się nimi, by przeczyć, że Kościół może odpuszczać grzechy popełnione po chrzcie. Ojcowie odpowiadali, że list mówi o chrzcie, którego się nie powtarza, i o uporczywym odstępstwie tego, kto odrzuca poznanego Chrystusa i dopóki w tym trwa, zamyka się na przebaczenie. Grzechy popełnione po chrzcie są jednak odpuszczane mocą jedynej ofiary Chrystusa w sakramencie pokuty.

Krew nowego przymierza. „I według Prawa niemal wszystko bywa krwią oczyszczane i bez wylania krwi nie ma odpuszczenia” (Hbr 9,22). Krew Chrystusa, która „lepiej mówi, aniżeli Abel”, czci święto Najdroższej Krwi, 1 lipca, którego lekcja pochodzi z tego listu; pisze o nim artykuł o Najdroższej Krwi.

Najważniejsze wersety Listu do Hebrajczyków

• Hbr 1,1-2: „Wielokrotnie i różnorodnie mówił Bóg niegdyś do ojców przez proroków, a na koniec w te dni mówił do nas przez Syna”.
• Hbr 4,12: „mowa boża jest żywa i skuteczna i przenikliwsza, niż wszelki miecz obosieczny”.
• Hbr 4,16: „Przystąpmy więc z ufnością do stolicy łaski, abyśmy otrzymali miłosierdzie i znaleźli łaskę w pomocy na czasie” (Hbr 4,16).
• Hbr 7,26: „świętego, niewinnego, niepokalanego, odłączonego od grzeszników i wyniesionego nad niebiosa” (Hbr 7,26).
• Hbr 10,25: „nie opuszczajmy wspólnych zebrań naszych, jak mają zwyczaj niektórzy” (Hbr 10,25), werset często przywoływany przy obowiązku niedzielnej Mszy.
• Hbr 11,1: wiara jako „podstawa tych rzeczy, których się spodziewamy”.
• Hbr 12,14: „Dążcie do pokoju z wszystkimi i do uświęcenia, bez którego nikt nie będzie oglądał Boga” (Hbr 12,14).
• Hbr 12,29: „Bóg nasz jest ogniem trawiącym” (Hbr 12,29).
• Hbr 13,2: „I nie zapominajcie o gościnności, przez nią bowiem niektórzy, nie wiedząc o tym, przyjęli aniołów w gościnę” (Hbr 13,2), jak Abraham pod dębami Mambre.
• Hbr 13,8: „Jezus Chrystus wczoraj i dziś: ten sam i na wieki” (Hbr 13,8).
• Hbr 13,14: „Nie mamy bowiem tutaj miasta trwałego, ale przyszłego szukamy” (Hbr 13,14).

List do Hebrajczyków w kanonie i w liturgii

List należy do Nowego Testamentu we wszystkich Bibliach, katolickich i protestanckich, z tymi samymi trzynastoma rozdziałami. Św. Hieronim umieszcza go na końcu listów Pawła. Afrykańskie synody w Hipponie (393) i w Kartaginie (397) liczyły Pauli apostoli epistolae tredecim, eiusdem ad Hebraeos una, trzynaście listów Pawła i jeden tegoż do Hebrajczyków, ślad łacińskiego wahania; spisy rzymskie, a później soborów florenckiego i trydenckiego liczą po prostu czternaście. Luter odsunął go na bok razem z kilkoma innymi księgami, ale Biblie protestanckie zawsze go zachowały.

W Mszale z 1962 roku:

• Hbr 1,1-12 jest lekcją trzeciej Mszy Bożego Narodzenia, Mszy w dzień;
• Hbr 9,11-15 czyta się w niedzielę Męki Pańskiej, piątą niedzielę Wielkiego Postu, i w święto Najdroższej Krwi, 1 lipca; antyfona na Komunię tego święta, Christus semel oblatus est, to Hbr 9,28;
• Hbr 9,2-12 jest lekcją soboty suchych dni wrześniowych;
• Hbr 10,32-38 jest lekcją Mszy Salus autem justorum z Części wspólnej o wielu męczennikach;
• Hbr 11,33-39, o tych, „którzy przez wiarę pokonali królestwa”, czyta się w święto św. Fabiana i św. Sebastiana, 20 stycznia;
• Hbr 7,23-27 jest lekcją Mszy Sacerdotes tui z Części wspólnej o wyznawcach biskupach;
• Hbr 13,7-17 jest lekcją Mszy św. Mikołaja, 6 grudnia (zob. św. Mikołaj);
• Hbr 5,1-6, o tym, że każdy najwyższy kapłan jest „z ludzi wzięty”, czyta się w święto św. Jozafata, 14 listopada, a w Polsce także w uroczystość św. Wojciecha, głównego patrona Polski, 23 kwietnia;
• Hbr 4,16, Adeamus cum fiducia ad thronum gratiae, to introit święta Niepokalanego Serca Maryi, 22 sierpnia.

W Brewiarzu czytanie listu w Jutrzni zaczyna się w VI niedzielę po Objawieniu Pańskim i trwa cały tydzień, w latach, w których ten tydzień przypada przed niedzielą Siedemdziesiątnicy (Septuagesima). Trzeci nokturn Ciemnej Jutrzni czyta list w Wielki Piątek (4,11-5,10) i w Wielką Sobotę (9,11-22), a pierwszy nokturn święta Najdroższej Krwi bierze z niego wszystkie trzy czytania. Hbr 1,1-2, Multifariam, jest kapitułą Laudesów Bożego Narodzenia, a Hbr 9,11-15 dostarcza kapituł godzin w niedzielę Męki Pańskiej. Psalmy komentowane w liście mają tam szczególne miejsce: psalm 94 otwiera codziennie Jutrznię, a psalm 109 jest pierwszym psalmem niedzielnych Nieszporów. Te Oficja znajdziesz w Brewiarzu, a święta w kalendarzu liturgicznym.

Jak czytać List do Hebrajczyków?

Przeczytaj go najpierw w całości, w godzinę: to jeden wywód przerywany napomnieniami. Miej obok teksty, które objaśnia: Rdz 14, Wj 24, Kpł 16, Jr 31 i psalmy 2, 109 i 39 według Wulgaty (2, 110 i 40 w Bibliach tłumaczonych z hebrajskiego). Wróć potem do rozdziałów 7-10, serca listu, z Wulgatą obok, bo słowa sacerdos, hostia, oblatio i testamentum niosą naukę, którą zdefiniował Trydent. Czytaj powoli rozdział 11, postać po postaci, a rozdział 13 potraktuj jak regułę życia. Jeśli uczestniczysz w Mszy trydenckiej, rozpoznasz w ofiarowaniu i w Kanonie język tego listu. W szkole i w parafii używa się zwykle Biblii Tysiąclecia; podział na rozdziały i wersety jest w tym liście taki sam jak u ks. Wujka, więc „Hbr 11,1” czy „Hbr 4,12” to w obu wydaniach te same wiersze.

Często zadawane pytania

Kto napisał List do Hebrajczyków?

Kościół przyjął go jako dzieło św. Pawła, a Sobór Trydencki liczy go wśród jego czternastu listów. Papieska Komisja Biblijna (1914) nauczała, że należy go zaliczać do autentycznych listów Pawła, dopuszczając, że ostateczną grecką formę mógł mu nadać uczeń. Klemens Aleksandryjski myślał o św. Łukaszu jako tłumaczu; Orygenes mówił, że kto list spisał, wie tylko Bóg.

Dlaczego Wujek nazywa go Listem do Żydów?

Bo tak nazywały go dawne polskie Biblie, oddając łacińskie ad Hebraeos. To ta sama księga co List do Hebrajczyków we współczesnych przekładach: ma te same trzynaście rozdziałów i tę samą numerację wersetów.

Czy List do Hebrajczyków należy do Starego Testamentu?

Nie. To księga Nowego Testamentu, napisana po zmartwychwstaniu Chrystusa do chrześcijan pochodzenia żydowskiego. Nazwa mówi o adresatach, nie o czasie powstania; list cytuje jednak Stary Testament częściej niż prawie każde inne pismo Nowego.

Kiedy powstał List do Hebrajczyków?

Przed zburzeniem świątyni w roku 70, bo mówi o jej ofiarach jako o kulcie wciąż sprawowanym. Zwykle datuje się go na około 63-64 rok; napisano go w Italii, krótko po uwolnieniu Tymoteusza (Hbr 13,23).

Kim jest Melchizedech w Liście do Hebrajczyków?

Królem Salemu i kapłanem Boga najwyższego, który wyniósł chleb i wino i pobłogosławił Abrahama (Rdz 14,18-20). Pismo nie mówi nic o jego narodzinach ani śmierci, a list widzi w nim obraz wiecznego kapłaństwa Chrystusa. Ojcowie widzieli w jego ofierze z chleba i wina figurę Eucharystii.

O czym jest rozdział 11 Listu do Hebrajczyków?

To rozdział o wierze. Otwiera go definicja, „Wiara zaś jest podstawą tych rzeczy, których się spodziewamy”, a potem pokazuje wiarę w działaniu, od Abla i Abrahama po Mojżesza, proroków i męczenników. Uczy, że bez wiary nie można podobać się Bogu.

Ile rozdziałów ma List do Hebrajczyków?

Trzynaście rozdziałów i 303 wersety, w Wulgacie, u ks. Wujka i w Bibliach współczesnych.