Nawrócenie — Powrót do Boga

Nawrócenie to odwrócenie się od grzechu i powrót do Boga. Greckie słowo metanoia, którym Pismo Święte nazywa tę przemianę, oznacza dosłownie „zmianę myślenia" — przeobrażenie serca, woli i całego sposobu życia. Nie jest to więc chwilowe wzruszenie ani sama poprawa obyczajów, lecz wewnętrzny zwrot, w którym dusza, oddalona od Boga przez grzech, na nowo zwraca się ku Niemu. Poniżej odpowiadamy wprost: czym jest nawrócenie, jakie są jego warunki, a następnie podajemy modlitwę o nawrócenie bliskich i grzeszników.

Czym jest nawrócenie?

Katechizm św. Piusa X, ucząc o żalu za grzechy, daje nam najprostszy obraz nawrócenia: „wola, która oddaliła się od Boga przez grzech, powinna powrócić do Boga, obrzydzając sobie popełniony grzech". To jest sedno. Nawrócenie ma dwa kierunki, które są nierozłączne: odwrócenie się od grzechu oraz zwrócenie się ku Bogu. Kto tylko porzuca grzech z lęku przed jego skutkami, ale nie miłuje Boga, jeszcze się nie nawrócił w pełni; kto zaś chciałby kochać Boga, ale nie chce zerwać z grzechem, oszukuje samego siebie.

Sam Bóg nie pragnie zguby człowieka, lecz jego nawrócenia. Prorok Ezechiel woła w imieniu Pana: „Czy ja pragnę śmierci bezbożnego, mówi Pan Bóg, a nie, aby się nawrócił od dróg swoich, a żył?" (Ezechiel 18, 23). I dalej: „jeśli bezbożny będzie pokutował za wszystkie grzechy swoje (…) na pewno żył będzie, a nie umrze" (Ezechiel 18, 21). Nawrócenie jest więc nie tyle ucieczką przed gniewem Bożym, ile odpowiedzią na Jego miłosierdzie, które uprzedza i zaprasza.

Pan Jezus rozpoczął swoje nauczanie właśnie tym wezwaniem i powtarzał je z naciskiem: „jeśli pokutować nie będziecie, wszyscy podobnie zginiecie" (Łukasz 13, 3). Nawrócenie nie jest zatem sprawą jedynie wielkich grzeszników — jest drogą każdego ochrzczonego, który codziennie na nowo wybiera Boga.

Warunki prawdziwego nawrócenia

Skoro nawrócenie dokonuje się w sercu, jego rdzeniem jest żal, czyli skrucha. Katechizm św. Piusa X określa go tak: „Żal, czyli skrucha za grzechy, jest to niezadowolenie duszy, przez które obrzydzamy sobie popełnione grzechy i postanawiamy więcej ich na przyszłość nie popełniać." Samo słowo „skrucha" — wyjaśnia Katechizm Rzymski (Trydencki) — pochodzi od kruszenia kamienia: „nasze serca, stwardniałe przez pychę, zostają skruszone i zmiażdżone siłą żalu."

Aby żal był prawdziwy i prowadził do nawrócenia, powinien mieć cztery przymioty wskazane przez Katechizm:

• Wewnętrzny — ma być „w sercu i w woli, a nie tylko w słowach".
• Nadprzyrodzony — wzbudzony łaską Bożą i podjęty z pobudek wiary, a nie tylko z ludzkiego wstydu czy strachu.
• Najwyższy — uważamy grzech za największe ze wszystkich zła, ponieważ obraża on Boga, najwyższe Dobro.
• Powszechny — obejmuje wszystkie grzechy ciężkie bez wyjątku, bo żaden z nich nie może pozostać miły Bogu.

Do żalu dołącza się mocne postanowienie poprawy oraz, w wypadku grzechu ciężkiego, spowiedź sakramentalna i zadośćuczynienie. Warto pamiętać o pociesze, jaką daje nauka Kościoła: żal doskonały — to znaczy ten, który „rodzi się z miłości" — przywraca duszę do stanu łaski jeszcze przed spowiedzią, byle był połączony z pragnieniem wyspowiadania się przy najbliższej sposobności.

Syn marnotrawny: obraz każdego nawrócenia

Nie ma w Ewangelii piękniejszego opisu nawrócenia niż przypowieść o synu marnotrawnym (Łukasz 15). Młodszy syn bierze swą część majątku, odjeżdża w daleką krainę i „roztrwonił swoją majętność, żyjąc rozpustnie" (Łukasz 15, 13). Tak czyni każdy grzech: oddala nas od domu Ojca i marnuje dary łaski.

Przełom następuje w jednym zdaniu, które jest niemal definicją nawrócenia: „Wszedłszy zaś w siebie, rzekł…" (Łukasz 15, 17). Nawrócenie zaczyna się od wejścia w głąb własnego sumienia, od prawdy o sobie. Syn rozpoznaje swoją nędzę i postanawia: „Wstanę, i pójdę do ojca mego, i powiem mu: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw niebu i przed tobą" (Łukasz 15, 18). Oto skrucha, postanowienie i wyznanie — całe nawrócenie w trzech ruchach serca.

A odpowiedź Ojca odsłania, kim jest Bóg dla grzesznika: „A gdy jeszcze był daleko, ujrzał go ojciec jego, i wzruszył się miłosierdziem; i przybiegłszy, upadł na szyję jego, i pocałował go" (Łukasz 15, 20). Bóg nie czeka z założonymi rękami — wybiega naprzeciw. Katechizm Rzymski ujmuje to słowami pełnymi otuchy: Bóg „rozciąga swą ojcowską czułość na grzesznika, skoro tylko wejdzie on w siebie i zbrzydzi sobie wszystkie swe grzechy". A niebo odpowiada radością: „radość będzie przed aniołami Bożymi nad jednym grzesznikiem pokutę czyniącym" (Łukasz 15, 10).

Nawrócenie grzesznika a Boże miłosierdzie

Pojawia się tu pytanie, które niepokoi wielu: czy moje grzechy nie są zbyt wielkie? Katechizm Rzymski odpowiada stanowczo: „niech Wierni nigdy nie rozpaczają o dobroci i nieskończonej łaskawości naszego Boga, najwyżej pragnącego naszego zbawienia. Ten Bóg nigdy nie zwleka z udzieleniem nam przebaczenia." Żaden grzech nie przewyższa miłosierdzia Bożego — przewyższa je jedynie dobrowolne odrzucenie tego miłosierdzia.

Nawrócenie grzesznika nie jest też dziełem samego człowieka. Żal, jak uczy Katechizm, ma być „nadprzyrodzony", to znaczy „wzbudzony w nas przez łaskę Bożą". Dlatego pierwszym krokiem jest zawsze prośba o łaskę — dla siebie i dla innych.

Czy nawrócenie jest jednorazowe?

Nie. Istnieje nawrócenie pierwsze — gdy grzesznik powraca z drogi grzechu ciężkiego — oraz nawrócenie codzienne, do którego wezwany jest każdy wierny. Nawet człowiek żyjący w stanie łaski potrzebuje nieustannie oczyszczać serce z grzechów powszednich, z przywiązań i letniości. W tym sensie całe życie chrześcijańskie jest jedną długą drogą powrotu do Ojca.

Modlitwa o nawrócenie

Modlitwa o nawrócenie — własne, bliskich lub grzeszników — jest jednym z najpiękniejszych dzieł miłosierdzia. Modlimy się, by Bóg udzielił łaski skruchy tym, którzy o nią sami nie proszą. Oto modlitwa o nawrócenie grzeszników, zaczerpnięta z tradycji Kościoła:

Boże, który nie chcesz śmierci grzesznika, lecz aby się nawrócił i żył, wejrzyj miłosiernie na duszę N. (lub: na biednych grzeszników), oddaloną od Ciebie przez grzech. Skrusz jej zatwardziałe serce, oświeć rozum, porusz wolę i przyprowadź ją z powrotem do domu ojcowskiego, jak przyjąłeś syna marnotrawnego. Przez zasługi Najświętszego Serca Twego Syna, Pana naszego Jezusa Chrystusa, który żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Można dołączyć krótkie westchnienie: „Najświętsze Serce Jezusa, zmiłuj się nad nami i nad grzesznikami." Skuteczną drogą wypraszania nawrócenia jest też modlitwa różańcowa oraz ofiarowanie za grzeszników Mszy Świętej, postu i jałmużny — uczynków, które są zarazem owocami i narzędziami pokuty.

Skuteczna modlitwa o nawrócenie — czym jest jej „skuteczność"?

Wielu szuka „skutecznej modlitwy o nawrócenie", jakby istniała formuła, która działa sama z siebie. Trzeba tu uczciwie odróżnić wiarę od zabobonu. Żadne słowa nie mają mocy magicznej; nie liczy się ich brzmienie ani ich liczba, lecz to, że są wołaniem ufnego serca do Boga. Skuteczność modlitwy o nawrócenie nie polega więc na powtórzeniu „właściwego" tekstu, lecz na czterech rzeczach, których uczy Pan Jezus: na wytrwałości („zawsze trzeba się modlić, a nie ustawać" — Łukasz 18, 1), na pokorze celnika, na wierze oraz na zgodzie z wolą Bożą, która i tak pragnie zbawienia tej duszy bardziej niż my sami. Do modlitwy słowa dołączmy ofiarę — post, jałmużnę, cierpliwie znoszone przeciwności — bo to one „dopełniają" prośbę. Tak rozumiana modlitwa jest naprawdę skuteczna, choć jej owoc Bóg daje w swoim czasie i często po latach.

Modlitwa o nawrócenie dziecka, syna i córki

Najczęstsza ze wszystkich intencji to modlitwa rodziców o nawrócenie dziecka — syna lub córki, który oddalił się od wiary, porzucił sakramenty albo żyje w grzechu. Rodzicom, którzy noszą ten ciężar latami, Kościół daje za wzór i orędowniczkę świętą Monikę, matkę św. Augustyna (do której prowadzi osobny rozdział poniżej). Oto modlitwa rodzica o nawrócenie dziecka:

Boże, Ojcze miłosierdzia, Ty powierzyłeś mi to dziecko i uczyniłeś mnie odpowiedzialnym za jego duszę. Patrz, jak oddaliło się od Ciebie. Nie pozwól zginąć temu, kogo odkupiła Krew Twojego Syna. Skrusz jego serce, oświeć rozum, daj mu łaskę szczerej skruchy i powrotu do sakramentów świętych. Tobie je oddaję — uczyń z nim to, czego ja sam(a) uczynić nie mogę. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Modląc się o nawrócenie syna, dobrze jest zawierzyć go także św. Józefowi i Najświętszemu Sercu; modląc się o nawrócenie córki — powierzyć ją Niepokalanemu Sercu Maryi. Pamiętajmy jednak o roztropności: modlitwie powinna towarzyszyć cierpliwa, pełna miłości postawa, bez wyrzutów i nacisku, które często oddalają zamiast przybliżać. Łaski wyprasza się klęcząc, nie naciskając.

Dla matek i ojców szukających słów wprost o nawrócenie córki podajemy krótką modlitwę zawierzającą ją Maryi:

Niepokalana Matko Boża, Tobie powierzam moją córkę N. Ty znasz drogi jej serca lepiej niż ja. Przyprowadź ją z powrotem do swego Syna, ustrzeż od złych dróg i grzechu, daj jej łaskę szczerej skruchy i powrotu do sakramentów. Niech odnajdzie w Tobie wzór czystości i wiary. Matko nawróconych, módl się za nią. Amen.

Modlitwa do świętej Moniki o nawrócenie dziecka

Święta Monika (zm. 387) przez wiele lat ze łzami modliła się o nawrócenie swego syna Augustyna, który żył w błędzie i grzechu, aż wyprosiła nie tylko jego nawrócenie, ale i świętość — został biskupem i jednym z największych Ojców Kościoła. Dlatego jest patronką matek modlących się za dzieci. Jej wspomnienie obchodzimy 4 maja (w kalendarzu tradycyjnym). Oto modlitwa do św. Moniki o nawrócenie dziecka:

Święta Moniko, wzorze matek chrześcijańskich, ty przez długie lata, z wytrwałością i łzami, prosiłaś Boga o nawrócenie swego syna Augustyna i zostałaś wysłuchana ponad wszelką nadzieję. Wejrzyj na mój niepokój o duszę mego dziecka. Uproś mi twoją cierpliwość i twoją ufność, a u Boga wyjednaj dla niego (dla niej) łaskę szczerego nawrócenia i powrotu na drogę zbawienia. Święta Moniko, módl się za nami. Amen.

Świętej Monice towarzyszy zwykle modlitwa do jej syna, świętego Augustyna, oraz cierpliwe ofiarowanie codziennych trudów. Jej przykład uczy najtrudniejszej cnoty rodzica: wytrwałości, która nie ustaje, choćby nawrócenie zwlekało latami.

Modlitwa o nawrócenie męża (także niewiernego)

Żony często proszą o modlitwę o nawrócenie męża — gdy odszedł od wiary, zaniedbał sakramenty, popadł w nałóg albo w niewierność. Tu szczególnie aktualne jest słowo św. Pawła: „uświęcony jest mąż niewierny przez żonę wierzącą" (1 Koryntian 7, 14) — cicha wiara i cierpliwość małżonki bywa narzędziem łaski. Oto modlitwa żony o nawrócenie męża:

Panie Jezu Chryste, Ty ustanowiłeś małżeństwo świętym węzłem. Powierzam Ci mego męża N., którego serce oddaliło się od Ciebie. Wejrzyj na niego z miłością, skrusz to, co w nim zatwardziałe, i przyprowadź go z powrotem do Ciebie i do sakramentów. Daj mi siłę, bym kochała go cierpliwie i bez goryczy, i bym moim życiem była dla niego drogą do Ciebie. Przez wstawiennictwo świętej Moniki i świętej Rity. Amen.

W przypadku niewierności modlitwie powinno towarzyszyć powierzenie sprawy św. Ricie z Cascii, patronce trudnych małżeństw, oraz — gdy trzeba — rozważna rozmowa z kapłanem. Modlitwa nie zwalnia z roztropności, lecz ją oświeca.

Modlitwa o nawrócenie niewiernego męża

Gdy chodzi o nawrócenie niewiernego męża — czy to niewiernego w wierze (który porzucił Boga i sakramenty), czy niewiernego w małżeństwie — Pismo daje żonie szczególną nadzieję. Św. Paweł pisze: „Albowiem uświęcony jest mąż niewierny przez żonę wierzącą" (1 Koryntian 7, 14), a św. Piotr dodaje, że mężowie „bez słowa pozyskani byli przez obyczaje niewiast" (1 Piotra 3, 1) — to znaczy bardziej przez cichy przykład wiernej żony niż przez wyrzuty. Oto modlitwa w tej intencji:

Boże, Stwórco węzła małżeńskiego, wejrzyj na mego męża N., który zdradził Ciebie (lub: naszą przysięgę). Nie pozwól, by zatracił duszę. Skrusz jego serce, odwróć go od grzechu i przyprowadź z powrotem do Ciebie i do wierności. Daj mi łaskę, bym przebaczała jak Ty przebaczasz, i bym cichą wiernością była dla niego drogą nawrócenia. Przez wstawiennictwo świętej Moniki i świętej Rity. Amen.

Tu trzeba powtórzyć z naciskiem: modlitwa o nawrócenie nigdy nie obliguje do narażania się na krzywdę ani do milczenia wobec zła. Wytrwałość w modlitwie idzie w parze z roztropnością i — gdy potrzeba — z radą spowiednika.

Modlitwa o nawrócenie w rodzinie i bliskiej osoby

Czasem troska obejmuje całą rodzinę albo bliskiego przyjaciela. Modlitwa o nawrócenie w rodzinie zawierza Bogu wszystkich domowników naraz, prosząc, by dom znów stał się „Kościołem domowym". Modlitwa o nawrócenie bliskiej osoby odnosi się do kogoś poza rodziną — przyjaciela, krewnego, znajomego. Oto krótka modlitwa, którą można odmawiać w obu intencjach:

Najświętsze Serce Jezusa, Tobie powierzam wszystkich, których kocham, a którzy oddalili się od Ciebie (tu wymień imiona lub: moją rodzinę). Niech żaden z nich nie zginie. Wejrzyj na nasz dom, przywróć w nim wiarę, zgodę i modlitwę, i sprowadź zbłąkanych z powrotem do Twojej owczarni. Maryjo, Matko nawróconych, módl się za nami. Amen.

Dobrym zwyczajem jest wpisanie tych imion do wspólnej modlitwy różańcowej rodziny oraz ofiarowanie za nie Komunii Świętej w pierwsze piątki miesiąca.

Nawrócenie świętego Pawła (Szawła pod Damaszkiem)

Najsłynniejsze nawrócenie w dziejach Kościoła to nawrócenie świętego Pawła. Szaweł — gorliwy prześladowca chrześcijan — zmierzał do Damaszku, by ich więzić, gdy „nagle oświeciła go światłość z nieba. A padłszy na ziemię, usłyszał głos do siebie mówiący: Szawle, Szawle, czemu mię prześladujesz?" (Dzieje Apostolskie 9, 3-4). Z prześladowcy stał się Apostołem Narodów. Pamiątkę tego wydarzenia Kościół obchodzi 25 stycznia jako święto Nawrócenia św. Pawła.

To nawrócenie uczy dwóch rzeczy. Po pierwsze, że łaska może dosięgnąć nawet najzacieklejszego wroga Boga — nikt nie jest „stracony". Po drugie, że prawdziwe nawrócenie to nie tylko porzucenie zła, ale całkowite oddanie życia Bogu: Szaweł nie poprzestał na żalu, lecz zapytał: „Panie, co chcesz, abym czynił?" (Dzieje Apostolskie 9, 6). Jego historia jest zarazem otuchą dla tych, którzy modlą się o nawrócenie kogoś, kto dziś wydaje się najdalej od Boga.

Nawrócenie Szawła — dlaczego Paweł nosił dwa imiona?

Wielu pyta, dlaczego mówimy raz o nawróceniu Szawła, a raz o nawróceniu świętego Pawła — i czy to ta sama osoba. To jeden i ten sam Apostoł. „Szaweł" (hebr. Sza'ul) to jego rodzime imię żydowskie, którym posługuje się Pismo aż do chwili nawrócenia i pierwszych lat apostolstwa; „Paweł" (łac. Paulus) to imię, pod którym wszedł w świat grecko-rzymski i pod którym znamy go jako Apostoła Narodów (por. Dzieje Apostolskie 13, 9: „Szaweł, którego zwano i Pawłem"). Sama zmiana imienia nie była warunkiem nawrócenia — przemiana dokonała się pod Damaszkiem, w sercu, gdy z prześladowcy stał się uczniem. Imię „Paweł" stało się jednak dla tradycji znakiem nowego człowieka: kto naprawdę się nawraca, „przyobleka się w nowego człowieka" (por. Efezjan 4, 24).

Nawrócenie św. Pawła u Caravaggia

Scena upadku pod Damaszkiem natchnęła wielkie dzieła sztuki sakralnej, z których najsłynniejszym jest „Nawrócenie świętego Pawła" Caravaggia (ok. 1601), zachowane w kaplicy Cerasi w rzymskim kościele Santa Maria del Popolo. Malarz nie pokazuje triumfu, lecz bezbronność: Szaweł leży na ziemi z rozłożonymi ramionami, oślepiony światłem, a nad nim spokojnie stoi koń. Cała kompozycja jest komentarzem do prawdy o nawróceniu — że dokonuje go nie ludzka siła, lecz łaska, która powala i podnosi. Dzieło to bywa wzorem chrześcijańskiej ikonografii pokuty; warto jednak pamiętać, że obraz jest pomocą dla wiary, a nie jej przedmiotem.

Pięć dróg rozumu prowadzących do progu wiary wykładamy przy pytaniu, czy Bóg istnieje.

Pięć dróg rozumu prowadzących do progu wiary wykładamy przy pytaniu, czy Bóg istnieje.

Często zadawane pytania

Co to jest nawrócenie?

Nawrócenie (metanoia) to wewnętrzny zwrot duszy, który odwraca się od grzechu i powraca do Boga. Jego sercem jest żal — niezadowolenie z popełnionych grzechów połączone z mocnym postanowieniem poprawy. Nie jest to chwilowe uczucie, lecz przemiana woli wsparta łaską Bożą.

Jak się nawrócić?

Trzeba najpierw, jak syn marnotrawny, „wejść w siebie" i uznać swoje grzechy. Następnie wzbudzić żal o czterech przymiotach (wewnętrzny, nadprzyrodzony, najwyższy, powszechny), powziąć mocne postanowienie poprawy oraz — przy grzechu ciężkim — przystąpić do spowiedzi i zadośćuczynić. Pomocą jest rachunek sumienia i akt skruchy.

Czy Bóg przebaczy mi każdy grzech?

Tak, jeśli szczerze żałujesz i pragniesz się poprawić. Katechizm Rzymski naucza, że Bóg „nigdy nie zwleka z udzieleniem nam przebaczenia" i że wierni nigdy nie powinni rozpaczać o Jego miłosierdziu. Żaden grzech nie jest większy niż dobroć Boża — z wyjątkiem grzechu, który dobrowolnie odrzuca przebaczenie.

Jak modlić się o nawrócenie bliskiej osoby?

Możesz prosić Boga o łaskę skruchy dla tej osoby, ofiarując w jej intencji modlitwę, post i uczynki miłosierdzia. Skuteczna jest modlitwa różańcowa i powierzenie jej Najświętszemu Sercu Jezusa oraz Matce Bożej. Pamiętaj, że nawrócenie jest dziełem łaski — naszym zadaniem jest wytrwale prosić.

Czym różni się nawrócenie od pokuty?

Nawrócenie to sam wewnętrzny zwrot serca ku Bogu; pokuta jest jego wyrazem i owocem — obejmuje żal, wyznanie grzechów, zadośćuczynienie oraz uczynki pokutne. Nawrócenie rozpoczyna drogę, pokuta ją przebywa.

Jaka jest skuteczna modlitwa o nawrócenie dziecka?

Nie ma „magicznej" formuły — skuteczna jest modlitwa wytrwała, pokorna i ufna, połączona z ofiarą. Najpewniejszą drogą jest wzór św. Moniki: codzienna prośba, różaniec w intencji dziecka, ofiarowanie Komunii i cierpień. Tekst modlitwy do św. Moniki oraz modlitwę rodzica podajemy wyżej. Owoc Bóg daje w swoim czasie, czasem po wielu latach.

Do którego świętego modlić się o nawrócenie?

O nawrócenie dziecka — do świętej Moniki, matki św. Augustyna. O nawrócenie męża i o trudne sprawy małżeńskie — do świętej Rity z Cascii. Ogólnie o nawrócenie i o łaskę dla najbardziej oddalonych — wzywamy wstawiennictwa św. Pawła, którego własne nawrócenie pokazuje, że dla łaski nikt nie jest stracony. Wszystkie te prośby zawierza się ostatecznie Najświętszemu Sercu Jezusa i Niepokalanemu Sercu Maryi.

Kiedy obchodzi się Nawrócenie świętego Pawła?

Święto Nawrócenia św. Pawła Apostoła Kościół obchodzi 25 stycznia. Upamiętnia ono spotkanie Szawła ze zmartwychwstałym Chrystusem pod Damaszkiem (Dzieje Apostolskie 9), gdy z prześladowcy chrześcijan stał się Apostołem Narodów.

Czy nawrócenie Szawła i nawrócenie św. Pawła to to samo?

Tak. Szaweł i Paweł to jedna osoba — to samo wydarzenie pod Damaszkiem. „Szaweł" to jego imię hebrajskie, „Paweł" — imię używane w świecie grecko-rzymskim (Dzieje Apostolskie 13, 9). Zmiana imienia nie była warunkiem nawrócenia, lecz stała się dla tradycji znakiem „nowego człowieka", którym staje się każdy nawrócony.

Jak modlić się o nawrócenie męża?

Powierz męża Bogu krótką, codzienną modlitwą (tekst podajemy wyżej), zawierz go św. Monice i św. Ricie z Cascii, ofiaruj w jego intencji różaniec i Komunię. Najmocniejszym argumentem jest jednak cicha wierność i przykład, o którym mówi św. Piotr — mężowie bywają „pozyskani bez słowa przez obyczaje żon" (1 Piotra 3, 1). Modlitwa nie zwalnia z roztropności ani nie nakazuje znosić krzywdy.

Modlitwa o nawrócenie grzeszników — jaka jest najlepsza?

Najpewniejszą drogą jest modlitwa zaczerpnięta z tradycji Kościoła, oparta na słowach Ezechiela („nie chcę śmierci grzesznika, lecz aby się nawrócił") — jej tekst podajemy wyżej. Skutecznie wyprasza się nawrócenie grzeszników także przez różaniec, Koronkę i ofiarowanie Mszy, postu i jałmużny. To nie „magia słów", lecz wytrwałe wstawiennictwo połączone z ofiarą.

Nawrócenie jest więc powrotem do domu, w którym Ojciec już wypatruje nas na drodze. Cokolwiek było za nami, wystarczy powstać i wyruszyć — reszty dokona Jego miłosierdzie. Warto też pamiętać o tych, którzy odeszli: modlitwa za zmarłych jest przedłużeniem tej samej miłości, która pragnie wszystkich widzieć w domu Ojca.

Aplikacja Iter Fidei zawiera katechizm, modlitwy i psalmy, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Katechizm św. Piusa X (O sakramencie pokuty i żalu za grzechy); Katechizm Rzymski (Trydencki), O żalu; Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka: Ewangelia wg św. Łukasza 13, 15 i 18, Dzieje Apostolskie 9, 1 List do Koryntian 7, Księga Ezechiela 18; św. Augustyn, Wyznania (o nawróceniu wyproszonym przez św. Monikę).