Pierwsze soboty miesiąca: Nabożeństwo wynagradzające

Nabożeństwo pierwszych sobót miesiąca to pięć kolejnych pierwszych sobót, w które wynagradzamy Niepokalanemu Sercu Maryi za zniewagi, jakich doznaje od ludzi. Poniżej podajemy najpierw cztery warunki, dokładnie tak, jak Matka Boża prosiła o nie w Fatimie, a dopiero potem ich źródło i wyjaśnienie.

Cztery warunki nabożeństwa pięciu pierwszych sobót

W pierwszą sobotę pięciu kolejnych miesięcy, w intencji wynagrodzenia Niepokalanemu Sercu Maryi, wypełniamy cztery warunki:

1. Spowiedź — przystąpić do sakramentalnej spowiedzi (może być w innym dniu, byleby przyjąć Komunię w stanie łaski).
2. Komunia święta — przyjąć Komunię w pierwszą sobotę.
3. Różaniec — odmówić jedną część różańca (pięć tajemnic).
4. Rozmyślanie — przez piętnaście minut towarzyszyć Maryi, rozważając tajemnice różańca.

Wszystko to czynimy z jedną wewnętrzną intencją: wynagrodzenia Niepokalanemu Sercu Najświętszej Maryi Panny.

Modlitwa intencji (na początek)

Przed Komunią lub różańcem dobrze jest wzbudzić wprost intencję wynagradzającą:

Niepokalane Serce Maryi, pragnę Cię pocieszyć i wynagrodzić Ci za zniewagi, którymi grzesznicy ranią Twoje najczystsze Serce. Ofiaruję Ci tę spowiedź, tę Komunię, ten różaniec i to rozmyślanie jako akt miłości i zadośćuczynienia. Przyjmij je, Matko, i przedstaw Twojemu Synowi za nawrócenie grzeszników. Amen.

Pieśń Maryi jako rozmyślanie

Na czas piętnastominutowego rozmyślania możemy oprzeć się na Magnificat — kantyku, którym sama Maryja wielbiła Boga. Oto słowa według przekładu ks. Jakuba Wujka (Łk 1, 46–55):

Wielbi dusza moja Pana, i rozradował się duch mój w Bogu, Zbawicielu moim. Gdyż wejrzał na niskość służebnicy swojej; oto bowiem odtąd błogosławioną zwać mnie będą wszystkie narody. Albowiem uczynił mi wielkie rzeczy, który możny jest, i święte imię jego. A miłosierdzie jego z pokolenia w pokolenie, bojącym się jego. Uczynił moc ramieniem swoim, rozproszył pysznych w zamysłach ich serca. Strącił mocarzy ze stolicy, a podwyższył pokornych. Łaknących napełnił dobrami, a bogaczy z niczym puścił. Przyjął Izraela, sługę swego, wspomniawszy na miłosierdzie swoje. Jak mówił do ojców naszych, Abrahamowi i potomstwu jego na wieki.

Rozważając te słowa, wpatrujemy się w pokorę Tej, której Serce chcemy pocieszyć — i uczymy się Jej własnej odpowiedzi na łaskę.

Skąd pochodzi to nabożeństwo

Nabożeństwo pierwszych sobót wiąże się z objawieniami Matki Bożej w Fatimie (1917) oraz z późniejszą prośbą skierowaną do siostry Łucji w Pontevedra (1925). Maryja prosiła, by w pierwsze soboty pięciu kolejnych miesięcy chrześcijanie przystępowali do Komunii świętej, odmawiali różaniec i przez kwadrans dotrzymywali Jej towarzystwa w rozmyślaniu — wszystko w duchu wynagrodzenia za grzechy, którymi ludzie obrażają Jej Niepokalane Serce.

Nie jest to objawienie dogmatyczne ani nowa nauka wiary. To pobożna praktyka, w pełni zgodna z odwieczną nauką Kościoła o wynagrodzeniu i o czci należnej Matce Bożej. Łączymy ją z matką Bożą Fatimską oraz z czcią Niepokalanego Serca Maryi.

Dlaczego właśnie pięć sobót

Tradycja przekazuje, że liczba pięciu sobót odpowiada pięciu rodzajom zniewag i bluźnierstw, jakimi ludzie ranią Niepokalane Serce: przeciw Jej Niepokalanemu Poczęciu, przeciw Jej dziewictwu, przeciw Jej Bożemu Macierzyństwu, zniewagom wobec Jej wizerunków oraz tym, którzy wprost zasiewają w sercach dzieci obojętność i wzgardę dla Maryi. Każda z pięciu sobót jest jakby naprawą jednej z tych ran.

Wynagrodzenie w nauce Kościoła

Czym jest wynagrodzenie? To dobrowolne ofiarowanie Bogu czci i miłości w miejsce zniewag, jakie odbiera od grzeszników. Katechizm św. Piusa X przypomina, że Najświętsza Eucharystia przyjęta godnie „zachowuje i pomnaża życie duszy, którym jest łaska”, a także „odpuszcza grzechy powszednie i chroni od grzechów śmiertelnych”. Komunia wynagradzająca czerpie swą moc właśnie stąd: ofiarujemy Bogu nie pustą formułę, lecz samego Jezusa Chrystusa obecnego w naszym sercu.

By Komunia była owocna, Katechizm wymienia trzy konieczne rzeczy: być w stanie łaski, być na czczo oraz przystępować „z pokorą i skromnością”, po przygotowaniu i z dziękczynieniem. Stąd warunek spowiedzi: kto wie, że jest w stanie grzechu śmiertelnego, „powinien przed przyjęciem Komunii odprawić dobrą spowiedź”, gdyż sam akt żalu doskonałego tu nie wystarcza. Dlatego nabożeństwo pierwszych sobót zaczyna się od oczyszczenia duszy — zob. spowiedź oraz Komunia święta.

Jak praktycznie odprawić pierwszą sobotę

• Spowiedź możemy odbyć w tygodniu poprzedzającym, byleby w sobotę przystąpić do Komunii w stanie łaski.
• Komunię przyjmujemy w czasie Mszy świętej w pierwszą sobotę, wzbudzając intencję wynagradzającą.
• Różaniec — wystarczy jedna część, czyli pięć tajemnic; pomocny jest nasz przewodnik różaniec.
• Rozmyślanie — przez kwadrans w skupieniu rozważamy tajemnice, towarzysząc Maryi; można posłużyć się Magnificat powyżej.

Jeśli z poważnej przyczyny nie można przystąpić do Komunii w samą sobotę, tradycyjnie roztropny spowiednik może wskazać sposób uzupełnienia. Najważniejsza pozostaje wierność: pięć kolejnych pierwszych sobót, bez przerywania ciągłości.

Nabożeństwo to pięknie dopełnia się z pierwszymi piątkami miesiąca poświęconymi Najświętszemu Sercu Pana Jezusa: piątek czci Serce Syna, sobota — Serce Matki. Skoro różaniec jest sercem tej praktyki, warto włączyć ją w nabożeństwo październikowe, w którym cały miesiąc Kościół trwa przy różańcu u boku Maryi.

Często zadawane pytania

Co to jest nowenna, a czym różni się od pierwszych sobót?

Nowenna to dziewięć dni modlitwy w jednej intencji; pierwsze soboty to pięć comiesięcznych pierwszych sobót z czterema warunkami wynagrodzenia. To dwie różne formy: nowenna trwa dziewięć kolejnych dni, a pierwsze soboty rozciągają się na pięć miesięcy.

Jak odmawiać różaniec w ramach pierwszej soboty?

Wystarczy odmówić jedną część, czyli pięć tajemnic, rozważając je powoli. Sposób krok po kroku opisujemy w przewodniku różaniec; w pierwszą sobotę dochodzi jeszcze osobny kwadrans rozmyślania nad tymi samymi tajemnicami.

Ile trwa pierwsza sobota?

Sama Komunia odbywa się podczas Mszy świętej, różaniec zajmuje około dwudziestu minut, a rozmyślanie — piętnaście minut. Spowiedź można odbyć wcześniej w tygodniu, więc w sobotę poświęcamy zwykle niespełna godzinę.

Czy spowiedź musi być w samą sobotę?

Nie musi. Spowiedź można odprawić w dniach poprzedzających, byleby do Komunii w pierwszą sobotę przystąpić w stanie łaski uświęcającej, czyli bez grzechu śmiertelnego na sumieniu.

Co zrobić, jeśli przerwę cykl pięciu sobót?

Jeśli z własnej winy opuścimy którąś z sobót, tradycyjnie rozpoczynamy liczenie pięciu kolejnych od nowa, gdyż prośba dotyczy pięciu nieprzerwanych pierwszych sobót. W wątpliwościach warto poradzić się spowiednika.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i nabożeństwa, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Katechizm św. Piusa X (część IV, o Eucharystii i pokucie); Ewangelia wg św. Łukasza 1, 46–55 w przekładzie ks. Jakuba Wujka; tradycyjne przekazy o objawieniach fatimskich i prośbie z Pontevedra (1925).