Msza gregoriańska: co to jest i ile kosztuje

Msza gregoriańska to trzydzieści Mszy świętych odprawianych za jednego zmarłego, przez trzydzieści kolejnych dni, bez przerwy. Nie jest to inny rodzaj Mszy — jest to Msza zwyczajna, odprawiana w szczególnym porządku. Wyjaśniamy niżej: skąd wziął się ten zwyczaj, jakie są jego warunki, kto może go zamówić i jak rozumieć sprawę ofiary.

Skąd nazwa i skąd zwyczaj

Zwyczaj wywodzi się od świętego Grzegorza Wielkiego (papież 590-604), który w czwartej księdze Dialogów opowiada o mnichu imieniem Justus. Zmarł on w klasztorze, a po jego śmierci znaleziono ukryte przezeń trzy złote monety — co przeciwko regule oznaczało grzech przeciw ubóstwu. Grzegorz polecił odprawić za niego trzydzieści Mszy w trzydzieści kolejnych dni. Po ich zakończeniu, jak podaje opowieść, Justus ukazał się jednemu z braci i oznajmił, że został uwolniony.

Od tej opowieści wzięła się praktyka, którą Kościół uznaje i której nigdy nie zabronił. Ale trzeba tu od razu powiedzieć rzecz najważniejszą.

Czego Kościół nie obiecuje

Kościół nigdy nie ogłosił, że Msza gregoriańska gwarantuje uwolnienie duszy z czyśćca. Stolica Apostolska wypowiadała się o tym zwyczaju z ostrożnością: uznaje go za pobożny i godny zaufania, ale nie orzeka o jego skutku. I nie może orzec — bo skutek zależy od Bożego miłosierdzia, a nie od liczby.

Rozróżnienie, które warto zapamiętać:

• Wartość Mszy jest nieskończona, bo jest to Ofiara Chrystusa. Jedna Msza ma wartość nieskończoną.
• Owoc, jaki z niej spływa na konkretną duszę, jest ograniczony — miarą Bożej sprawiedliwości i stanem tej duszy. Dlatego zamawia się wiele Mszy, choć jedna miałaby wartość dostateczną.
• Liczba trzydzieści nie jest formułą. Jest pobożnym zwyczajem sięgającym VI wieku, nie mechanizmem.

Kto zamawia Msze gregoriańskie z przekonaniem, że „po trzydziestu dusza wyjdzie na pewno", myśli o rzeczy świętej jak o transakcji. To nie jest wiara Kościoła. Zamawiamy je z ufnością, nie z rachunkiem.

Warunki

Zwyczaj ma kilka reguł, których się przestrzega:

1. Za jednego zmarłego. Msze gregoriańskie odprawia się za jedną duszę, wymienioną z imienia — nie za rodzinę, nie za „zmarłych z rodu".
2. Tylko za zmarłego. Nie odprawia się ich za żyjących.
3. Trzydzieści dni bez przerwy. Msze mają następować dzień po dniu. Jeśli z przyczyny niezależnej (choroba kapłana, przeszkoda liturgiczna) jeden dzień wypadnie, przyjmuje się zwyczajowo, że należy dołożyć Mszę na końcu; dawni autorzy różnili się w tej sprawie, a rozstrzyga praktyka domu zakonnego albo diecezji.
4. Nie musi odprawiać ich jeden kapłan ani jeden kościół — istotna jest ciągłość trzydziestu dni.

Msze gregoriańskie zamawia się najczęściej w klasztorach i domach zakonnych, bo tam łatwiej zapewnić ciągłość. Zwykłą intencję za zmarłego zamawia się natomiast w kancelarii własnej parafii; o tym piszemy przy Mszy świętej.

Ile kosztuje Msza gregoriańska

Odpowiedź brzmi: Msza nie ma ceny. Rzecz jest ważna i warto ją rozumieć dokładnie, bo pytanie o „koszt" jest w tej dziedzinie najczęstszym źródłem nieporozumień.

Za odprawienie Mszy nie płaci się. Składa się ofiarę (stypendium mszalne) — dar na utrzymanie kapłana i kościoła, złożony przy okazji prośby o odprawienie Mszy w danej intencji. Kupowanie rzeczy świętych nosi nazwę symonii i jest grzechem ciężkim; prawo kościelne wprost zabrania jakiegokolwiek handlu Mszami.

W praktyce: ofiara za Msze gregoriańskie odpowiada zwyczajowo trzydziestu ofiarom mszalnym danej diecezji albo domu zakonnego, a jej wysokość podaje kancelaria. Kto nie może jej złożyć, nie zostaje bez Mszy — kapłan ma obowiązek odprawiać Msze także za ubogich i nikomu nie wolno odmówić modlitwy z powodu braku pieniędzy.

Co jeszcze pomaga zmarłemu

Msze gregoriańskie są rzeczą dobrą, ale nie jedyną i nie zawsze dostępną. Wszystkim dostępne są natomiast:

• pojedyncze Msze zamawiane w parafii, zwłaszcza w pierwszym roku po śmierci;
• odpust zupełny ofiarowany za duszę zmarłego — jeden dziennie, po spełnieniu wszystkich warunków;
• wypominki i modlitwa parafii w listopadzie;
• codzienna modlitwa za zmarłych, choćby samo „Wieczny odpoczynek";
• jałmużna i wyrzeczenia ofiarowane w intencji zmarłego.

Zestawienie to warto mieć przed oczami, bo pokazuje rzecz pocieszającą: najskuteczniejsze środki pomocy zmarłym nie kosztują nic.

Często zadawane pytania

Co to jest Msza gregoriańska?

Trzydzieści Mszy świętych odprawianych za jednego zmarłego przez trzydzieści kolejnych dni bez przerwy. Nie jest to inny rodzaj Mszy — to Msza zwyczajna w szczególnym porządku.

Skąd wzięła się Msza gregoriańska?

Od świętego Grzegorza Wielkiego, który w Dialogach opowiada o mnichu Justusie: po trzydziestu Mszach odprawionych za niego w trzydzieści kolejnych dni miał się ukazać, oznajmiając, że został uwolniony.

Czy Msza gregoriańska gwarantuje wyjście duszy z czyśćca?

Nie. Kościół uznaje ten zwyczaj za pobożny, ale nigdy nie orzekł o jego skutku i orzec nie może — skutek zależy od Bożego miłosierdzia, a nie od liczby Mszy. Zamawiamy je z ufnością, nie z rachunkiem.

Ile kosztuje Msza gregoriańska?

Msza nie ma ceny. Składa się ofiarę na utrzymanie kapłana i kościoła; jej zwyczajową wysokość podaje kancelaria. Handel Mszami nosi nazwę symonii i jest zakazany, a kto nie może złożyć ofiary, nie zostaje bez Mszy.

Czy Msze gregoriańskie można zamówić za żyjącego?

Nie. Odprawia się je wyłącznie za zmarłych i zawsze za jedną duszę wymienioną z imienia — nie za rodzinę ani za grupę.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Św. Grzegorz Wielki, Dialogi, ks. IV (o mnichu Justusie); Kodeks Prawa Kanonicznego, o intencjach mszalnych i o ofiarach; Sobór Trydencki, sesja XXII i XXV (o Ofierze Mszy i o czyśćcu); Katechizm św. Piusa X, o Mszy świętej i o czyśćcu.