Wypominki: jak je napisać i co znaczą

Wypominki to polski zwyczaj wymieniania imion zmarłych w kościele, aby modliło się za nich całe zgromadzenie. Nazwa mówi wszystko: „wypominać" znaczy tu przypominać — Bogu i ludziom — tych, których już nie ma. Podajemy niżej jak je napisać, gotowy wzór, terminy i różnicę między wypominkami jednorazowymi a rocznymi.

Czym są wypominki

Kartkę z imionami zmarłych składa się w kościele; kapłan albo wyznaczona osoba odczytuje te imiona głośno, a zgromadzeni odpowiadają modlitwą — najczęściej „Wieczny odpoczynek" — i śpiewem Dobry Jezu, a nasz Panie. Po wypominkach odprawia się zwykle różaniec za zmarłych albo procesję na cmentarz.

Sens jest podwójny. Po pierwsze, modlitwa wielu ma większą moc niż modlitwa jednego: gdy imię zmarłego pada wobec całej parafii, prosi za nim cała parafia. Po drugie, wypominki ratują od zapomnienia. Po kilkunastu latach nikt już nie pamięta zmarłego z sąsiedniej wsi; kartka z jego imieniem sprawia, że jego imię wciąż wybrzmiewa.

Podstawa jest ta sama co wszystkich modlitw za zmarłych: „Święta i zbawienna jest myśl modlić się za umarłych, aby byli od grzechów rozwiązani" (2 Mch 12, 46). O tym, komu i jak pomagamy, piszemy przy czyśćcu i przy modlitwie za dusze w czyśćcu.

Jak napisać wypominki — wzór

Zasada jest jedna: pisać czytelnie i tak, by odczytujący nie musiał niczego zgadywać. Kolejność zwyczajowa idzie od najbliższych do dalszych.

Za zmarłych z rodziny Kowalskich i Nowaków:

śp. Jana i Marię Kowalskich, rodziców
śp. Stanisława Kowalskiego, brata
śp. Annę Nowak, babcię
śp. Józefa Nowaka, dziadka
śp. ks. Piotra Wiśniewskiego
oraz za wszystkich zmarłych z obu rodzin, za dusze w czyśćcu cierpiące i za dusze opuszczone, o których nikt nie pamięta.

Kilka wskazówek praktycznych:

• „śp." znaczy świętej pamięci — pisze się je przed imieniem każdego zmarłego.
• Podawać imię i nazwisko, a przy osobach o tym samym nazwisku dodać stopień pokrewieństwa („ojca", „matkę", „siostrę"). Nie chodzi o informację dla Boga, lecz o to, by czytający nie pogubił się w powtarzających się nazwiskach.
• Kapłanów i osoby zakonne wymienia się z tytułem („ks.", „s.", „o.").
• Na końcu warto dodać wezwanie ogólne — „i za wszystkich zmarłych z naszych rodzin" — bo zawsze o kimś zapomnimy.
• Dusze opuszczone to intencja, którą tradycja poleca szczególnie: nikt się za nie nie modli, bo nikt ich już nie pamięta.
• Nie trzeba pisać dat ani okoliczności śmierci. Wystarczy imię.

Kiedy składa się wypominki

Głównym czasem wypominek jest listopad, miesiąc poświęcony zmarłym. Kartki składa się zwykle:

• przed uroczystością Wszystkich Świętych (1 listopada) i Dniem Zadusznym (2 listopada);
• przez całą oktawę Zaduszek, to jest od 1 do 8 listopada — są to dni, w których można codziennie uzyskać odpust zupełny za zmarłego, nawiedzając cmentarz i modląc się za zmarłych;
• w wielu parafiach także przed pogrzebem i w rocznice śmierci.

Zob. Wszystkich Świętych, Dzień Zaduszny i zaduszki.

Wypominki roczne, półroczne i jednorazowe

Rozróżnienie warto znać, bo w kancelarii parafialnej pada zwykle pytanie „jakie?".

Wypominki jednorazowe — imiona odczytuje się raz, zwykle w oktawie Zaduszek.

Wypominki roczne (albo półroczne) — imiona odczytuje się przez cały rok, najczęściej raz w miesiącu albo w wyznaczoną niedzielę, przed Mszą albo po niej. Jest to forma najhojniejsza: zmarły otrzymuje modlitwę parafii przez dwanaście miesięcy.

Ze złożeniem wypominek wiąże się zwyczajowa ofiara na kościół. Warto rozumieć jej charakter: nie kupuje się modlitwy — to byłaby symonia. Ofiara jest darem na utrzymanie kościoła i kapłana, złożonym przy okazji prośby o modlitwę; jej wysokość zależy od możliwości składającego.

Wypominki a Msza święta za zmarłego

Wypominki są modlitwą wstawienniczą wiernych — cenną, lecz nie największą. Największą pomocą pozostaje Msza święta ofiarowana w intencji zmarłego, bo jest to Ofiara samego Chrystusa. Dlatego rozsądny porządek pomocy zmarłemu wygląda tak:

1. Msza święta w jego intencji — najlepiej kilka, a w pierwszym roku po śmierci możliwie często;
2. odpust zupełny ofiarowany za jego duszę, po spełnieniu wszystkich warunków;
3. wypominki i modlitwa parafii;
4. codzienna modlitwa własna — choćby samo „Wieczny odpoczynek";
5. jałmużna i dobre uczynki ofiarowane w jego intencji.

O zamawianiu intencji piszemy przy Mszy świętej, a o Mszach odprawianych przez trzydzieści kolejnych dni — przy Mszy gregoriańskiej.

Często zadawane pytania

Jak napisać wypominki?

Czytelnie, od najbliższych do dalszych: śp. + imię i nazwisko + stopień pokrewieństwa („ojca", „matkę"). Kapłanów z tytułem. Na końcu dodać wezwanie ogólne: „i za wszystkich zmarłych z naszych rodzin oraz za dusze opuszczone". Dat ani okoliczności śmierci pisać nie trzeba.

Co znaczy skrót „śp."?

Świętej pamięci — pisze się go przed imieniem każdego zmarłego.

Kiedy składa się wypominki?

Przede wszystkim w listopadzie: przed Wszystkimi Świętymi i Dniem Zadusznym oraz przez oktawę Zaduszek (1-8 listopada), gdy można codziennie uzyskać odpust zupełny za zmarłego.

Czym różnią się wypominki roczne od jednorazowych?

Jednorazowe odczytuje się raz, zwykle w oktawie Zaduszek. Roczne — przez cały rok, najczęściej raz w miesiącu albo w wyznaczoną niedzielę. Ta druga forma daje zmarłemu modlitwę parafii przez dwanaście miesięcy.

Czy za wypominki się płaci?

Składa się zwyczajową ofiarę na kościół, ale nie kupuje się modlitwy — to byłaby symonia. Ofiara jest darem na utrzymanie kościoła i kapłana, a jej wysokość zależy od możliwości składającego.

Co pomaga zmarłemu najbardziej?

Msza święta ofiarowana w jego intencji, bo jest to Ofiara samego Chrystusa. Dalej: odpust zupełny ofiarowany za jego duszę, wypominki, codzienna modlitwa i jałmużna.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Rytuał Rzymski, modlitwy za zmarłych; Mszał Rzymski, Msza za wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada) i oktawa Dnia Zadusznego; Katechizm św. Piusa X, o czyśćcu i o odpustach; Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (2 Mch 12, 46).