Modlitwa św. Gertrudy za dusze czyśćcowe: tekst i prawda o 1000 dusz

Modlitwa przypisywana świętej Gertrudzie Wielkiej jest w Polsce jedną z najczęściej odmawianych modlitw za zmarłych — i zarazem jedną z najczęściej źle rozumianych. Krąży bowiem wraz z obietnicą, że każde jej odmówienie uwalnia tysiąc dusz z czyśćca; spotyka się też wersje mówiące o milionie. Podajemy więc najpierw sam tekst, a potem rzetelnie: skąd ta liczba pochodzi i co o niej trzeba wiedzieć.

Modlitwa św. Gertrudy — tekst

Ojcze Przedwieczny, ofiaruję Ci Najdroższą Krew Twojego Boskiego Syna, Jezusa, w połączeniu ze wszystkimi Mszami świętymi odprawianymi dzisiaj na całym świecie, za dusze w czyśćcu cierpiące, za grzeszników w Kościele powszechnym, za grzeszników w moim domu i w mojej rodzinie. Amen.

Modlitwa jest krótka i można ją powtarzać wiele razy w ciągu dnia — przy pracy, w drodze, wieczorem. Odmawia się ją zwłaszcza w listopadzie, w Dniu Zadusznym i w rocznice śmierci bliskich.

Dlaczego ta modlitwa jest dobra

Zanim powiemy o liczbie, powiedzmy o treści — bo treść jest znakomita i całkowicie zgodna z wiarą Kościoła. Modlitwa ta:

• ofiaruje Bogu nie nasze zasługi, lecz Krew Chrystusa — a więc to jedyne, co ma wartość nieskończoną;
• łączy się z Mszami odprawianymi na świecie — czyli z Ofiarą, która najwięcej pomaga duszom;
• obejmuje nie tylko zmarłych, ale i żyjących grzeszników, poczynając od własnego domu.

To jest dobra teologia zamknięta w czterech wierszach. Kto odmawia tę modlitwę codziennie, czyni rzecz wielką — niezależnie od wszelkich liczb.

Prawda o „tysiącu dusz"

A teraz rzecz, którą trzeba powiedzieć wprost. Kościół nigdy nie zatwierdził obietnicy uwolnienia tysiąca dusz, ani żadnej innej liczby. Powtórzmy to jasno, bo krąży wiele wersji: nie ma zatwierdzenia dla tysiąca, dla miliona ani dla żadnej innej liczby.

Obietnica ta pojawiła się w broszurkach dewocyjnych XX wieku i stamtąd rozeszła się po całym świecie, przypisywana objawieniom świętej Gertrudy. W jej pismach — a zostawiła ich sporo, przede wszystkim Legatus divinae pietatis — takiej obietnicy nie ma. Sama Gertruda (1256-1302), mniszka z Helfty, była wielką mistyczką czci Serca Jezusowego; jej pisma Kościół ceni. Ale przypisywanego jej „licznika dusz" w nich nie znajdziemy.

Dlaczego liczba jest niemożliwa do zagwarantowania

Nie chodzi o to, że Bóg nie mógłby uwolnić tysiąca dusz — mógłby uwolnić wszystkie. Chodzi o coś innego: skutek modlitwy wstawienniczej za zmarłych zależy od Bożego miłosierdzia, a nie od formuły. Kościół naucza, że pomagamy duszom przez Mszę świętą, modlitwę, jałmużnę i odpusty — lecz nigdy nie ogłasza, ile dusz i które zostały uwolnione. Nawet przy odpuście zupełnym, który jest darowaniem całej kary doczesnej, Kościół mówi, że ofiarowuje go Bogu na sposób wstawiennictwa — nie orzeka o skutku.

Dlatego liczba dopisana do modlitwy zmienia jej naturę. Modlitwa z gwarantowanym wynikiem przestaje być modlitwą, a staje się formułą. Katechizm nazywa to po imieniu: przypisywanie skuteczności samym słowom, niezależnie od wiary i od woli Bożej, jest zabobonem, grzechem przeciw pierwszemu przykazaniu — choćby słowa były najpobożniejsze.

Znakiem ostrzegawczym jest zawsze to samo: łańcuszek. Wiadomość, która obiecuje pewny skutek albo grozi nieszczęściem za nieprzesłanie jej dalej, nie pochodzi od Boga. Kto taką otrzymał, niech ją skasuje i po prostu odmówi modlitwę.

Jak odmawiać ją dobrze

• Codziennie i krótko, bez liczenia powtórzeń.
• Za konkretnych zmarłych — po imieniu; i za dusze zapomniane, o których nikt nie pamięta.
• Wraz z Mszą świętą, która pozostaje pomocą największą: warto zamówić intencję za zmarłego w swojej parafii.
• Z odpustem, gdy to możliwe: warunki i sposób ofiarowania odpustu za zmarłego podajemy przy modlitwie za zmarłych.
• Bez ciekawości o wynik. Nie dowiemy się w tym życiu, komu pomogliśmy. Dowiemy się w tamtym — i wtedy, jak uczy tradycja, dusze, którym pomogliśmy, będą się za nami wstawiać.

Co Kościół naprawdę uczy o pomocy duszom

Trzy zdania, na których stoi cała ta pobożność:

1. Czyściec istnieje. Sobór Trydencki naucza, że dusze tam zatrzymane doznają oczyszczenia i że wspiera je wstawiennictwo wiernych, a nade wszystko Ofiara ołtarza. Zob. czyściec.
2. Modlitwa za zmarłych ma podstawę w Piśmie. „Święta i zbawienna jest myśl modlić się za umarłych, aby byli od grzechów rozwiązani" (2 Mch 12, 46).
3. Pomagamy czterema sposobami: Mszą świętą, modlitwą, jałmużną i odpustami. Pierwszy z nich przewyższa pozostałe.

Więcej modlitw w tej intencji — trzy modlitwy za dusze cierpiące, litanię i nowennę — zebraliśmy przy modlitwie za dusze w czyśćcu.

Kim była święta Gertruda

Gertruda Wielka urodziła się w roku 1256 i jako pięcioletnie dziecko oddana została do klasztoru cystersek w Helfcie w Turyngii, gdzie przeżyła całe życie. Była kobietą wykształconą — czytała Pismo, Ojców i świętego Bernarda — a zarazem obdarzoną głębokim życiem mistycznym, którego zapisem jest Legatus divinae pietatis, „Poseł Bożej dobroci". Jest jedną z pierwszych czcicielek Serca Jezusowego, na wieki przed objawieniami w Paray-le-Monial; zob. Najświętsze Serce Pana Jezusa. Zmarła około roku 1302; jej wspomnienie przypada 16 listopada — w miesiącu poświęconym zmarłym, co samo w sobie jest wymowne.

Często zadawane pytania

Czy modlitwa św. Gertrudy naprawdę uwalnia 1000 dusz z czyśćca?

Kościół nigdy nie zatwierdził żadnej liczby — ani tysiąca, ani miliona. Obietnica ta pojawiła się w broszurkach XX wieku; w pismach świętej Gertrudy jej nie ma. Sama modlitwa jest znakomita i warto ją odmawiać, ale bez licznika.

Jak brzmi modlitwa świętej Gertrudy?

„Ojcze Przedwieczny, ofiaruję Ci Najdroższą Krew Twojego Boskiego Syna, Jezusa, w połączeniu ze wszystkimi Mszami świętymi odprawianymi dzisiaj na całym świecie, za dusze w czyśćcu cierpiące, za grzeszników w Kościele powszechnym, za grzeszników w moim domu i w mojej rodzinie. Amen."

Dlaczego przypisywanie modlitwie pewnego skutku jest złe?

Bo zmienia jej naturę. Skutek modlitwy za zmarłych zależy od Bożego miłosierdzia, a nie od formuły. Przypisywanie skuteczności samym słowom, niezależnie od woli Bożej, Katechizm nazywa zabobonem — grzechem przeciw pierwszemu przykazaniu.

Jak najskuteczniej pomóc duszom czyśćcowym?

Mszą świętą ofiarowaną w ich intencji — to pomoc największa. Dalej: modlitwą, jałmużną i odpustami. Odpust zupełny za zmarłego można uzyskać raz dziennie, po spełnieniu wszystkich warunków.

Kim była święta Gertruda?

Mniszką cysterską z Helfty (1256-1302), mistyczką i jedną z pierwszych czcicielek Serca Jezusowego — na wieki przed objawieniami w Paray-le-Monial. Jej wspomnienie przypada 16 listopada.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Św. Gertruda Wielka, Legatus divinae pietatis; Katechizm św. Piusa X, o czyśćcu, o odpustach i o pierwszym przykazaniu (zabobon); Sobór Trydencki, sesja XXV, dekret o czyśćcu; Enchiridion Indulgentiarum; Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (2 Mch 12, 46; 1 Kor 3, 15).