Pomnij, o Najświętsza Panno Maryjo (Memorare)

Gdy serce gnębi lęk albo ciężar grzechu, Kościół od wieków podaje nam krótką, gorącą modlitwę, w której rzucamy się w ramiona Matki. Nazywamy ją od pierwszego słowa: Pomnij — po łacinie Memorare. Nie jest to zaklęcie ani sposób na "wymuszenie" łaski, lecz akt dziecięcej ufności: przypominamy Maryi to, co sama wielokrotnie okazała, i wierzymy, że nie opuści tego, kto się do Niej ucieka.

Poniżej podajemy najpierw cały tekst, bo po niego sięga większość czytelników. Dalej zaś przedstawiamy jego pochodzenie, wyjaśnienie poszczególnych próśb oraz wskazania, jak się tą modlitwą posługiwać.

Pomnij — tekst po polsku

Pomnij, o najświętsza Panno Maryjo,
że nigdy nie słyszano,
aby ktokolwiek uciekający się pod Twoją obronę,
przyzywający pomocy Twojej,
proszący o Twoje przyczynienie, miał być opuszczony.

Tą ufnością ożywiony,
do Ciebie, Panno nad pannami i Matko, biegnę;
do Ciebie przychodzę,
przed Tobą jako grzesznik płaczący staję.

O Matko Słowa Wcielonego, słowami moimi nie gardź,
ale je łaskawie usłysz i wysłuchaj.
Amen.

Memorare — tekst łaciński

Memorare, O piissima Virgo Maria,
non esse auditum a saeculo,
quemquam ad tua currentem praesidia,
tua implorantem auxilia,
tua petentem suffragia, esse derelictum.

Ego tali animatus confidentia,
ad te, Virgo Virginum, Mater, curro;
ad te venio,
coram te gemens peccator assisto.

Noli, Mater Verbi, verba mea despicere;
sed audi propitia et exaudi.
Amen.

Skąd pochodzi modlitwa Pomnij

Tradycja przypisuje Memorare świętemu Bernardowi z Clairvaux (1090–1153), wielkiemu doktorowi Kościoła i czcicielowi Matki Bożej, którego usta nazwano "miodopłynnymi" za słodycz nauczania o Maryi. To on zostawił nam słynne wezwanie: kto idzie za Maryją jak za gwiazdą, nie błądzi; kto Ją wzywa, nie traci nadziei.

Sama modlitwa w obecnej, zwięzłej formie rozpowszechniła się znacznie później. W XVII wieku gorliwie szerzył ją francuski kapłan Claude Bernard, zwany "ubogim księdzem", który rozdał dziesiątki tysięcy egzemplarzy więźniom i skazańcom, przypisując modlitwie własne nawrócenie i liczne łaski. Stąd Kościół, choć rdzeń myśli sięga św. Bernarda z Clairvaux, przekazał nam ją jako modlitwę pełną doświadczonej skuteczności.

Dwie części jednej ufności

Memorare ma prostą, mocną budowę. Pierwsza część odwołuje się do doświadczenia całych wieków: "nigdy nie słyszano", aby ktoś uciekający się pod opiekę Maryi został opuszczony. To nie pochlebstwo ani magiczna formuła — to przypomnienie wierności Matki, która jest skutkiem Jej miejsca w planie zbawienia.

Druga część jest aktem osobistym. "Tą ufnością ożywiony… do Ciebie biegnę". Modlący się nie ukrywa swojej nędzy: staje "jako grzesznik płaczący". Prawdziwa pobożność maryjna nie omija grzechu, lecz przez Maryję prowadzi do Jej Syna — "Matki Słowa Wcielonego".

Ufność, nie magia

Warto podkreślić to, co odróżnia modlitwę chrześcijańską od zabobonu. Gdy mówimy "nigdy nie słyszano, aby ktokolwiek… miał być opuszczony", nie twierdzimy, że Maryja jest zobowiązana spełnić każdą naszą zachciankę. Wyznajemy raczej, że Jej macierzyńska troska nigdy nie zawodzi tych, którzy szczerze się do Niej zwracają — choć Bóg odpowiada w czasie i w sposób, który zna najlepiej.

Pismo Święte uczy nas tej postawy dziecięcego zaufania. "Proście, a będzie wam dano; szukajcie, a znajdziecie; kołaczcie, a będzie wam otworzono" (Mt 7,7, wg Wujka). Maryja w Kanie Galilejskiej daje sługom jedyną radę, jaka się liczy: "Cokolwiek wam rzecze, czyńcie" (J 2,5). Modlitwa Pomnij jest właśnie takim kołataniem — przez Matkę, do Syna.

Kiedy odmawiać Pomnij

Modlitwę tę można odmawiać o każdej porze: w pokusie, w lęku, w chorobie, w żałobie, w intencji bliskich. Wielu wiernych dołącza ją do codziennego pacierza albo odmawia trzykrotnie w naglącej potrzebie. Dobrze pasuje na zakończenie różańca lub w ramach nabożeństw maryjnych.

Pomnij a inne modlitwy maryjne

Memorare należy do tej samej rodziny pełnych ufności wezwań co starożytna antyfona Pod Twoją obronę, najstarsza znana modlitwa do Matki Bożej. Razem z Litanią loretańską, Zdrowaś Maryjo oraz Aktem zawierzenia tworzy spójny język polskiej pobożności maryjnej: uwielbienia, prośby i powierzenia siebie Tej, która jest Matką miłosierdzia.

Często zadawane pytania

Kto napisał modlitwę Pomnij?

Tradycja przypisuje ją świętemu Bernardowi z Clairvaux (XII wiek), wielkiemu czcicielowi Maryi. W obecnej, zwięzłej formie rozpowszechnił ją w XVII wieku francuski kapłan Claude Bernard.

Co oznacza słowo "Memorare"?

To łaciński tryb rozkazujący czasownika oznaczającego "pamiętać" — dosłownie "Pomnij", "Wspomnij". Modlitwa zaczyna się od prośby skierowanej do Maryi, by przypomniała sobie swoją niezawodną dobroć wobec uciekających się do Niej.

Czy modlitwa Pomnij jest skuteczna?

Kościół poleca ją jako modlitwę wielkiej ufności, świadczy o niej doświadczenie wielu pokoleń. Nie jest jednak magiczną formułą: jej "skuteczność" polega na zaufaniu wstawiennictwu Maryi, a o sposobie i czasie odpowiedzi decyduje Bóg.

Kiedy odmawiać modlitwę Pomnij?

W każdej potrzebie — w pokusie, lęku, chorobie czy intencji za bliskich. Często odmawia się ją w codziennym pacierzu, na zakończenie różańca lub trzykrotnie w naglącej sprawie.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i pieśni, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Tekst modlitwy: korpus Iter Fidei (atom memorare, wersja polska i łacińska). Cytaty biblijne wg Biblii ks. Jakuba Wujka. Tło historyczne: św. Bernard z Clairvaux, Kazania oraz tradycyjne źródła hagiograficzne.