Synod proponuje włączenie świeckich do wizyt ad limina biskupów

Sekretariat Generalny Synodu ogłosił 8 września 2026 roku raporty końcowe dwóch swoich grup studyjnych. Grupa nr 6 proponuje przemyślenie na nowo, „w perspektywie synodalnej i misyjnej”, relacji między biskupami, życiem konsekrowanym a stowarzyszeniami kościelnymi; druga część raportu Grupy nr 7, poświęcona wizytom ad limina, proponuje włączenie do nich wiernych świeckich. Papież Leon XIV polecił, aby teksty te zostały rozpowszechnione, „by podzielić się z całym Ludem Bożym owocami refleksji i rozeznania”.

Sekretariat zastrzega, że nie chodzi o „decyzje już podjęte, lecz o wskazania”: propozycje przedłożone Ojcu Świętemu, które właściwe dykasterie będą musiały przełożyć na konkretne środki. Podajemy je zatem jako takie, jako propozycje, a nie prawa.

Konkretnie, Grupa nr 6 domaga się ustanowienia w każdej diecezji delegata lub wikariusza do spraw życia konsekrowanego, obowiązkowych umów między diecezjami a instytutami regulujących „misję, formację, parytet płci, wynagrodzenie i zarządzanie dobrami” oraz „pełnej reprezentacji osób konsekrowanych i świeckich w organach decyzyjnych”. Grupa nr 7 proponuje, aby biskup „zwoływał swój lud”, tak by uczestniczył on „w sposób współodpowiedzialny” w przygotowaniu raportu składanego Następcy Piotra. Kardynał Mario Grech streszcza oba teksty pojęciem „zróżnicowanej współodpowiedzialności”.

Czego Kościół zawsze nauczał

Kościół nie jest demokracją, a jego władza nie wznosi się od dołu. Jest on, z prawa Bożego, społecznością hierarchiczną i nierówną. Katechizm świętego Piusa X określa przynależność do Kościoła słowami, które nie znoszą żadnej dwuznaczności:

„Kościół katolicki jest społecznością, czyli zgromadzeniem wszystkich ochrzczonych, którzy żyjąc na ziemi, wyznają tę samą wiarę i to samo prawo Jezusa Chrystusa, uczestniczą w tych samych sakramentach i są posłuszni prawowitym pasterzom, a głównie Biskupowi Rzymskiemu.”

Biskup otrzymuje swój urząd od Chrystusa, przekazany przez Stolicę Piotrową, a nie za zgodą tych, którymi rządzi. Wizyta ad limina apostolorum jest właśnie wyrazem tego porządku: biskup zdaje sprawę ze swojej owczarni Następcy Piotra, na którym zbudowany jest Kościół. Pan powiedział: „ty jesteś opoka, a na tej opoce zbuduję Kościół mój, a bramy piekielne nie przemogą go” (Mt XVI, 18). Ruch jest wstępujący, ku Piotrowi; nie jest okrężny.

Miara

Odniesione do tej zasady, propozycje odwracają jej kierunek. „Zwoływać lud”, by przygotować wizytę ad limina, znaczy traktować zdanie sprawy przez biskupa Piotrowi tak, jak gdyby należało ono również do owczarni; domagać się „pełnej reprezentacji” świeckich „w organach decyzyjnych” znaczy mylić konsultację, którą Kościół zawsze praktykował, z decyzją, która należy do samego pasterza. „Zróżnicowana współodpowiedzialność” może obejmować pierwsze, prawowite znaczenie; staje się zerwaniem z chwilą, gdy przypisuje wielości część rządów, które Chrystus powierzył samym tylko Apostołom i ich następcom.

To, że słownictwo „parytetu płci” ma figurować w umowach między diecezjami a instytutami zakonnymi, dostatecznie mówi, z jakiego świata zapożyczone są te kategorie. Nie przesądzamy o tym, co nastąpi: teksty te są, wedle własnego wyznania, wskazaniami, a nie dekretami. Kierunek jednak jest czytelny.

Co wierny powinien zapamiętać

Nic tu jeszcze nie jest prawem i nie ma powodu, by trwożyć się ustawą, która nie istnieje. Jest natomiast powód, by trzymać mocno tego, w co Kościół zawsze wierzył: że rządy w Kościele powierzone są pasterzom, że posłuszeństwo im należne nie jest niewolą, lecz porządkiem chcianym przez Chrystusa, i że żadne zgromadzenie nie nadaje władzy, która pochodzi z góry. Poznaje się drzewo po owocach; lecz już samo słownictwo pozwala dostrzec korzeń.

Źródła. Święty Pius X, encyklika Vehementer nos (1906), o hierarchicznej i nierównej naturze Kościoła; oraz Katechizm św. Piusa X, o przynależności do Kościoła i posłuszeństwie prawowitym pasterzom. Katechizm Soboru Trydenckiego (1566), o sakramencie Kapłaństwa i rządach pasterzy. Sobór Watykański, konstytucja Pastor æternus (1870), o prymacie Następcy Piotra. Ewangelia według św. Mateusza, XVI, 18 (Biblia Wujka).