Psalm 118: Dziękujcie Panu, bo jest dobry

Psalm 118 to wielka pieśń dziękczynna Kościoła. W numeracji łacińskiej Wulgaty, którą zachowuje tradycyjna liturgia i przekład ks. Jakuba Wujka, nosi on numer Psalm 117. Jest to ostatni z psalmów zwanych Hallel (psalmy chwały), śpiewanych przez Żydów w noc paschalną — a więc psalm, który Pan Jezus śpiewał z Apostołami w Wieczerniku, przed swoją męką. Dlatego Kościół czyni go przede wszystkim pieśnią Wielkanocy.

Poniżej podajemy najpierw pełny tekst, aby każdy mógł się nim modlić. Dopiero potem wyjaśniamy jego znaczenie.

Psalm 118 — pełny tekst (przekład Wujka)

Alleluja! Wysławiajcie Pana, bo jest dobry, bo na wieki miłosierdzie jego!
Niech mówi Izrael, że dobry, że na wieki miłosierdzie jego!
Niech mówi dom Aarona, że na wieki miłosierdzie jego!
Niech mówią, którzy się boją Pana, że na wieki miłosierdzie jego!

Z ucisku wzywałem Pana, i wysłuchał mię stawiając mnie na miejscu przestronnym Pan.
Pan pomocnikiem moim, nie będę się bał tego, co może mi uczynić człowiek.
Pan pomocnikiem moim, a ja gardzić będę nieprzyjaciółmi mymi.
Lepiej jest zaufać Panu, niźli ufać człowiekowi.
Lepiej jest mieć nadzieję w Panu, niźli mieć nadzieję w książętach.

Wszystkie narody otoczyły mię, a w imię Pańskie pomściłem się nad nimi.
Obstąpiwszy ogarnęły mię, a w imię Pańskie pomściłem się nad nimi.
Otoczyły mię jak pszczoły i rozpaliły się jak ogień w cierniu, a w imię Pańskie pomściłem się nad nimi.
Potrącony, zachwiałem się, by upaść, a Pan wspomógł mię.
Mocą moją i chwałą moją jest Pan, i stał mi się zbawieniem.

Głos wesela i zbawienia w przybytkach sprawiedliwych.
Prawica Pańska uczyniła moc, prawica Pańska wywyższyła mię, prawica Pańska dokazała mocy!
Nie umrę, ale będę żył i będę opowiadał dzieła Pańskie.
Ciężko ukarał mię Pan, ale nie wydał mnie na śmierć.

Otwórzcie mi bramy sprawiedliwości! Wszedłszy w nie, będę Pana wysławiał.
To brama Pańska, sprawiedliwi przez nią wchodzić będą.
Będę cię wysławiał, żeś mię wysłuchał i stałeś mi się zbawieniem.

Kamień, który odrzucili budujący, ten się stał kamieniem węgielnym.
Od Pana się to stało, i jest dziwne w oczach naszych.
Ten jest dzień, który uczynił Pan; radujmy się i weselmy weń!

O Panie, zbaw mię! O Panie, poszczęść!
Błogosławiony, który przychodzi w imię Pańskie! Błogosławiliśmy wam z domu Pańskiego.
Bogiem jest Pan, i zajaśniał nam. Obchodźcie dzień uroczysty wśród gęstej zieleni aż do rogu ołtarza!

Bogiem moim jesteś ty, i wysławiać cię będę; Bogiem moim jesteś ty, i wywyższać cię będę.
Będę cię wielbił, gdyż mię wysłuchałeś i stałeś mi się zbawieniem.
Wysławiajcie Pana, bo dobry, bo na wieki miłosierdzie jego!

Psalm 117 wg numeracji Wulgaty, przekład ks. Jakuba Wujka.

Najważniejsze wersety po łacinie

Tradycyjna liturgia śpiewa ten psalm po łacinie. Oto wersety, które najczęściej powracają w mszale i brewiarzu:

Confitémini Dómino quóniam bonus, quóniam in saéculum misericórdia eius.
Dziękujcie Panu, bo jest dobry, bo na wieki miłosierdzie jego. (w. 1)

Lápidem quem reprobavérunt aedificántes, hic factus est in caput ánguli.
Kamień, który odrzucili budujący, ten się stał kamieniem węgielnym. (w. 22)

Haec dies quam fecit Dóminus: exsultémus et laetémur in ea.
Ten jest dzień, który uczynił Pan; radujmy się i weselmy weń. (w. 24)

Benedíctus qui venit in nómine Dómini.
Błogosławiony, który przychodzi w imię Pańskie. (w. 26)

Dlaczego Psalm 118 (117) to psalm Wielkanocy

Ten psalm jest sercem liturgii paschalnej. Werset „Haec dies quam fecit Dóminus” — „Ten jest dzień, który uczynił Pan” — Kościół śpiewa jako graduał przez całą oktawę Wielkanocy. Nie chodzi o jakikolwiek dzień: chodzi o dzień Zmartwychwstania, dzień, w którym Bóg dokonał swego największego dzieła.

Cały psalm jest opowieścią o przejściu ze śmierci do życia. Człowiek otoczony przez wrogów, „potrącony, by upaść”, ciężko doświadczony — a jednak ocalony: „Nie umrę, ale będę żył i będę opowiadał dzieła Pańskie”. W ustach Chrystusa są to słowa Zmartwychwstałego, który przeszedł przez śmierć i wyszedł z grobu zwycięski. W naszych ustach są wyznaniem nadziei: ten sam Pan, który wskrzesił Syna, nie zostawi nas w grobie.

Kamień odrzucony przez budujących

Werset 22 jest jednym z najczęściej cytowanych w Nowym Testamencie proroctw o Chrystusie. Sam Pan Jezus odniósł go do siebie, mówiąc do arcykapłanów: „Nie czytaliście nigdy w Piśmie: Kamień, który odrzucili budujący, ten się stał kamieniem węgielnym?” (Mt 21, 42). Chrystus to kamień odrzucony przez tych, którzy mieli budować lud Boży — a uczyniony przez Ojca fundamentem całego Kościoła.

To jest „dziwne w oczach naszych”: Bóg buduje swoje dzieło właśnie z tego, co świat odrzucił. Tę samą prawdę nosi w sobie chrześcijanin pośród przeciwności — to, co wydaje się porażką, w ręku Bożym staje się węgłem.

„Benedictus qui venit” — psalm wjazdu do Jeruzalem

Werset 26, „Błogosławiony, który przychodzi w imię Pańskie”, to okrzyk, którym tłumy witały Pana Jezusa wjeżdżającego do Jerozolimy w Niedzielę Palmową. Kościół powtarza te słowa w każdej Mszy świętej — w Sanctus, tuż przed konsekracją. Za każdym razem witamy więc Tego, który przychodzi do nas pod postaciami chleba i wina.

Psalm 118, 6 — „Pan pomocnikiem moim, nie będę się bał”

Werset 6 to jeden z najczęściej przywoływanych z osobna fragmentów tego psalmu — krótka strzała modlitwy w chwili lęku.

Dóminus mihi adiútor: non timébo quid fáciat mihi homo.
Pan pomocnikiem moim, nie będę się bał tego, co może mi uczynić człowiek. (w. 6)

Cytuje go wprost List do Hebrajczyków (Hbr 13, 6) jako wezwanie do ufności wobec ludzkich gróźb. Psalmista nie mówi, że wrogów nie ma — przeciwnie, czuje się „otoczony jak pszczoły”. Mówi tylko, że żaden z nich nie ma ostatniego słowa, dopóki Bóg jest po jego stronie. To werset dla każdego, kto staje wobec niesprawiedliwości, przemocy lub ludzkiej zawiści: nasza bojaźń należy się Bogu, nie człowiekowi. W parze z nim idzie werset 8: „Lepiej jest zaufać Panu, niźli ufać człowiekowi” — według żydowskiej tradycji środkowy werset całego Pisma, samo serce nauki o nadziei.

Psalm 118, 24 — „Ten jest dzień, który uczynił Pan” (Haec dies)

Werset 24, po łacinie Haec dies, to najsłynniejszy wiersz psalmu i jeden z najbardziej rozpoznawalnych śpiewów całego roku liturgicznego.

Haec dies quam fecit Dóminus: exsultémus et laetémur in ea.
Ten jest dzień, który uczynił Pan; radujmy się i weselmy weń. (w. 24)

Kościół śpiewa go jako graduał w Niedzielę Wielkanocną i przez całą jej oktawę. „Ten dzień” to nie kalendarzowa data, lecz dzień Zmartwychwstania — pierwszy dzień nowego stworzenia, niedziela, dzień Pański. Dlatego werset ten powraca w liturgii każdej niedzieli: każda niedziela jest małą Wielkanocą. Gdy odmawiamy go rano, wyznajemy, że dzień, który mamy przed sobą, jest darem Boga, nie naszym dziełem — i że pierwszą odpowiedzią na ten dar ma być radość, nie troska.

Jak modlić się tym psalmem

Psalm 118 jest modlitwą ufności, nie zaklęciem. Jego refren — „bo na wieki miłosierdzie jego” — uczy nas opierać nadzieję nie na własnej sile ani na ludziach („lepiej jest zaufać Panu, niźli ufać człowiekowi”), lecz wyłącznie na dobroci Boga.

Dobrze jest odmawiać go:

• w dziękczynieniu po otrzymanej łasce, po ocaleniu z choroby czy niebezpieczeństwa;
• w okresie wielkanocnym, jednocząc się z radością całego Kościoła;
• w chwili próby, gdy czujemy się „otoczeni” trudnościami — by powtórzyć za psalmistą: „Pan pomocnikiem moim, nie będę się bał”.

Jeśli chcecie sięgnąć po inne psalmy ufności, polecamy Psalm 23 — Pan jest pasterzem moim, Psalm 27 — Pan światłością moją i zbawieniem oraz Psalm 91 — Kto mieszka pod opieką Najwyższego. W okresie świątecznym warto przeczytać też nasz wpis o Wielkanocy i o psalmach pokutnych.

Często zadawane pytania

Dlaczego Psalm 118 to czasem Psalm 117?

Bo istnieją dwie numeracje. Tradycyjna liturgia łacińska i przekład ks. Wujka idą za Wulgatą i Septuagintą, gdzie ten psalm ma numer 117. Współczesne przekłady używają numeracji hebrajskiej, w której jest to 118. To ten sam psalm — różni się tylko liczba.

Co znaczy „kamień, który odrzucili budujący”?

To proroctwo o Chrystusie. Pan Jezus, odrzucony przez przywódców swego ludu i ukrzyżowany, został przez Boga uczyniony fundamentem („kamieniem węgielnym”) Kościoła. Cytuje ten werset sam Chrystus (Mt 21, 42) oraz Apostołowie.

Kiedy w liturgii śpiewa się ten psalm?

Przede wszystkim w okresie wielkanocnym. Werset „Haec dies — Ten jest dzień, który uczynił Pan” jest graduałem oktawy Wielkanocy, a „Benedictus qui venit” powraca w każdej Mszy w hymnie Sanctus.

Czy Psalm 118 to psalm dziękczynny?

Tak. Zaczyna się i kończy wezwaniem „Dziękujcie Panu, bo jest dobry”. To dziękczynienie człowieka ocalonego z ucisku, a w głębszym sensie — dziękczynienie Chrystusa Zmartwychwstałego i całego Kościoła.

Co mówi Psalm 118, 6?

Werset 6 brzmi: „Pan pomocnikiem moim, nie będę się bał tego, co może mi uczynić człowiek” (łac. Dominus mihi adiutor: non timebo quid faciat mihi homo). Jest to wyznanie ufności w chwili zagrożenia ze strony ludzi; cytuje go także List do Hebrajczyków (Hbr 13, 6).

Co znaczy Psalm 118, 24 — „Ten jest dzień, który uczynił Pan”?

Werset 24 (Haec dies quam fecit Dóminus) odnosi się przede wszystkim do dnia Zmartwychwstania. Kościół śpiewa go jako graduał w Wielkanoc i przez jej oktawę, a ponieważ każda niedziela jest pamiątką Zmartwychwstania, werset ten wraca w liturgii niedzielnej przez cały rok.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i pieśni, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Psałterz w przekładzie ks. Jakuba Wujka (numeracja Wulgaty, Ps 117); teksty łacińskie wg Missale Romanum i Breviarium Romanum; odniesienia ewangeliczne: Ewangelia wg św. Mateusza 21, 42 w przekładzie Wujka.