Księga Rodzaju, rozdział 47

1 Ingressus ergo Joseph nuntiavit Pharaoni, dicens : Pater meus et fratres, oves eorum et armenta, et cuncta quæ possident, venerunt de terra Chanaan : et ecce consistunt in terra Gessen.

1 Przyjechawszy tedy Józef, oznajmił Faraonowi mówiąc: „Ojciec mój i bracia, owce ich i bydło, i wszystko co mają, przyszli z ziemi chananejskiej, a oto stoją w ziemi Gessen.”

2 Extremos quoque fratrum suorum quinque viros constituit coram rege :

2 Ostatnich też z braci swych, pięciu mężów, postawił przed królem.

3 quos ille interrogavit : Quid habetis operis ? Responderunt : Pastores ovium sumus servi tui, et nos et patres nostri.

3 On ich zapytał: „Jakie zajęcie macie?” Odpowiedzieli: „Pasterzami owiec jesteśmy, słudzy twoi, i my, i ojcowie nasi.

4 Ad peregrinandum in terra tua venimus : quoniam non est herba gregibus servorum tuorum, ingravescente fame in terra Chanaan : petimusque ut esse nos jubeas servos tuos in terra Gessen.

4 Przyszliśmy w gościnę do ziemi twojej, bo nie masz trawy dla trzód sług twoich, gdyż ciężki głód jest w ziemi chananejskiej; i prosimy, abyś nam, sługom twoim, kazał być w ziemi Gessen.”

5 Dixit itaque rex ad Joseph : Pater tuus et fratres tui venerunt ad te.

5 Rzekł tedy król do Józefa: „Ojciec twój i bracia twoi przyjechali do ciebie.

6 Terra Ægypti in conspectu tuo est : in optimo loco fac eos habitare, et trade eis terram Gessen. Quod si nosti in eis esse viros industrios, constitue illos magistros pecorum meorum.

6 Ziemia egipska jest przed tobą: każ im mieszkać na najlepszym miejscu, i daj im tę ziemię Gessen. Jeśli wiesz, że są między nimi mężowie przemyślni, uczyń ich przełożonymi nad dobytkiem moim.”

7 Post hæc introduxit Joseph patrem suum ad regem, et statuit eum coram eo : qui benedicens illi,

7 Potem wprowadził Józef ojca swego do króla i postawił go przed nim, i pobłogosławił mu Jakub.

8 et interrogatus ab eo : Quot sunt dies annorum vitæ tuæ ?

8 A spytany od niego: „Ile jest dni lat życia twego?”

9 respondit : Dies peregrinationis meæ centum triginta annorum sunt, parvi et mali, et non pervenerunt usque ad dies patrum meorum quibus peregrinati sunt.

9 Odpowiedział: „Dni pielgrzymowania mego jest sto i trzydzieści lat, krótkie a złe; i nie doszły do dni ojców moich, w których pielgrzymowali.”

10 Et benedicto rege, egressus est foras.

10 I pobłogosławiwszy króla wyszedł precz.

11 Joseph vero patri et fratribus suis dedit possessionem in Ægypto in optimo terræ loco, Ramesses, ut præceperat Pharao.

11 A Józef dał ojcu i braciom swym posiadłość w Egipcie, w najlepszym miejscu ziemi, w Ramesses, jak był rozkazał Faraon.

12 Et alebat eos, omnemque domum patris sui, præbens cibaria singulis.

12 I żywił ich i wszystek dom ojca swego, dodając żywności każdemu.

13 In toto enim orbe panis deerat, et oppresserat fames terram, maxime Ægypti et Chanaan.

13 Po wszystkim świecie bowiem nie było chleba, a głód ścisnął był ziemię, najwięcej egipską i chananejską.

14 E quibus omnem pecuniam congregavit pro venditione frumenti, et intulit eam in ærarium regis.

14 Z nich tedy zebrał wszystkie pieniądze za sprzedanie zboża i wniósł je do skarbu królewskiego.

15 Cumque defecisset emptoribus pretium, venit cuncta Ægyptus ad Joseph, dicens : Da nobis panes : quare morimur coram te, deficiente pecunia ?

15 A gdy nie stało płacy kupującym, przyszedł wszystek Egipt do Józefa, mówiąc: „Daj nam chleba! Czemuż mamy umierać przed tobą, gdy już nie staje pieniędzy?”

16 Quibus ille respondit : Adducite pecora vestra, et dabo vobis pro eis cibos, si pretium non habetis.

16 On im odpowiedział: „Przypędźcie mi bydło wasze, a dam wam za nie żywności, jeśli pieniędzy nie macie.”

17 Quæ cum adduxissent, dedit eis alimenta pro equis, et ovibus, et bobus, et asinis : sustentavitque eos illo anno pro commutatione pecorum.

17 A gdy je przywiedli, dał im żywność za konie i za owce, i za woły, i za osły; i żywił ich owego roku za wymianę bydła.

18 Venerunt quoque anno secundo, et dixerunt ei : Non celabimus dominum nostrum quod deficiente pecunia, pecora simul defecerunt : nec clam te est, quod absque corporibus et terra nihil habeamus.

18 Przyszli też do niego drugiego roku i rzekli mu: „Nie możemy zataić przed panem naszym, że jak nie stało pieniędzy, tak również bydła nie staje, i nietajno ci, że krom ciał i ziemi nic nie mamy.

19 Cur ergo moriemur te vidente ? et nos et terra nostra tui erimus : eme nos in servitutem regiam, et præbe semina, ne pereunte cultore redigatur terra in solitudinem.

19 Czemuż tedy mamy umierać przed oczyma twymi? My i ziemia nasza twoi będziemy: zakup nas na służbę królewską, a daj nam nasienia, aby nie spustoszała ziemia, gdyby wyginęli ci, co ją uprawiają.”

20 Emit igitur Joseph omnem terram Ægypti, vendentibus singulis possessiones suas præ magnitudine famis. Subjecitque eam Pharaoni,

20 Kupił tedy Józef wszystką ziemię egipską, gdy każdy sprzedawał swą posiadłość dla wielkości głodu; i poddał Faraonowi ją

21 et cunctos populos ejus a novissimis terminis Ægypti usque ad extremos fines ejus,

21 i wszystkich ludzi jej, od ostatnich granic Egiptu aż do najdalszych jego granic,

22 præter terram sacerdotum, quæ a rege tradita fuerat eis : quibus et statuta cibaria ex horreis publicis præbebantur, et idcirco non sunt compulsi vendere possessiones suas.

22 oprócz ziemi kapłanów, która im była dana od króla; tym i żywność wyznaczoną z gumien publicznych dawano, i przeto nie musieli sprzedawać posiadłości swoich.

23 Dixit ergo Joseph ad populos : En ut cernitis, et vos et terram vestram Pharao possidet : accipite semina, et serite agros,

23 I rzekł Józef do ludu: „Oto, jak widzicie, i was i ziemię waszą odzierżył Faraon! Bierzcie nasienie i obsiejcie rolę,

24 ut fruges habere possitis. Quintam partem regi dabitis : quatuor reliquas permitto vobis in sementem, et in cibum familiis et liberis vestris.

24 abyście mogli mieć zboże. Piątą część dacie królowi, a drugie cztery puszczam wam na nasienie i na wyżywienie czeladzi i dziatek waszych.”

25 Qui responderunt : Salus nostra in manu tua est : respiciat nos tantum dominus noster, et læti serviemus regi.

25 A oni odpowiedzieli: „Zbawienie nasze w ręce twojej! Niech tylko wejrzy na nas pan nasz, a z weselem będziemy służyć królowi!”

26 Ex eo tempore usque in præsentem diem, in universa terra Ægypti regibus quinta pars solvitur, et factum est quasi in legem, absque terra sacerdotali, quæ libera ab hac conditione fuit.

26 Od owego czasu aż do dnia dzisiejszego we wszystkiej ziemi egipskiej piątą część królom płacą i weszło to jakby w prawo, oprócz ziemi kapłańskiej, która wolna była od tej powinności.

27 Habitavit ergo Israël in Ægypto, id est, in terra Gessen, et possedit eam : auctusque est, et multiplicatus nimis.

27 Mieszkał tedy Izrael w Egipcie, to jest w ziemi Gessen, i posiadł ją i rozkrzewił się, i rozmnożył się wielce.

28 Et vixit in ea decem et septem annis : factique sunt omnes dies vitæ illius, centum quadraginta septem annorum.

28 I żył w niej siedemnaście lat, i stały się wszystkie dni żywota jego sto czterdzieści i siedem lat.

29 Cumque appropinquare cerneret diem mortis suæ, vocavit filium suum Joseph, et dixit ad eum : Si inveni gratiam in conspectu tuo, pone manum tuam sub femore meo : et facies mihi misericordiam et veritatem, ut non sepelias me in Ægypto :

29 A gdy widział, że się przybliżał dzień śmierci jego, wezwał syna swego Józefa i rzekł do niego: „Jeślim znalazł łaskę przed obliczem twoim, połóż rękę twoją pod biodro moje i okaż mi miłosierdzie i wierność, że mnie nie pogrzebiesz w Egipcie,

30 sed dormiam cum patribus meis, et auferas me de terra hac, condasque in sepulchro majorum meorum. Cui respondit Joseph : Ego faciam quod jussisti.

30 ale niechaj śpię z ojcami mymi; i wynieś mię z tej ziemi, a pochowaj w grobie przodków moich.” Odpowiedział mu Józef: „Ja uczynię, coś rozkazał.”

31 Et ille : Jura ergo, inquit, mihi. Quo jurante, adoravit Israël Deum, conversus ad lectuli caput.

31 On zaś rzekł: „Przysiążże mi tedy!” A gdy on przysiągł, pokłonił się Izrael Bogu obróciwszy się ku głowom łoża.