Św. Jan Bosko: Patron młodzieży i wychowawców

Św. Jan Bosko (1815–1888) to kapłan z Turynu, który całe życie poświęcił ubogiej i opuszczonej młodzieży. Znany jako ksiądz Bosko (po włosku Don Bosco), założył zgromadzenie salezjanów i wypracował słynny system prewencyjny w wychowaniu. Jest patronem młodzieży, wychowawców, nauczycieli i wydawców. Zanim opowiemy jego dzieje, podajemy od razu krótką modlitwę za jego wstawiennictwem, byś mógł zwrócić się do niego już teraz.

Na wstępie zaznaczamy uczciwie: św. Jan Bosko należy do XIX i XX wieku. Zmarł w 1888 roku, a Kościół ogłosił go świętym w 1934 roku. Nie jest więc świętym starożytnym ani tradycyjnym, jak większość postaci, które tu zwykle przybliżamy. Przedstawiamy go rzetelnie, na podstawie udokumentowanych faktów, bez legendarnej przesady — bo jego dzieło mówi samo za siebie.

Modlitwa za wstawiennictwem św. Jana Bosko

Święty Janie Bosko,
ojcze i nauczycielu młodzieży,
który całe życie oddałeś dzieciom ubogim i opuszczonym,
prowadząc je do Boga z dobrocią i cierpliwością,
wyjednaj nam u Pana gorliwość w czynieniu dobra,
miłość do młodych dusz
i wierność powołaniu, które otrzymaliśmy.
Naucz nas służyć innym z radością
i z ufnością zawierzać wszystko Maryi Wspomożycielce.
Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Możesz dodać Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu w wybranej intencji.

Kto pragnie dłuższej modlitwy za jego wstawiennictwem, może odprawić nowennę do świętego Jana Bosko — dziewięć dni prośby o gorliwość w wychowaniu młodzieży i o opiekę Maryi Wspomożycielki.

Patron młodzieży i wychowawców

Św. Jan Bosko jest przede wszystkim patronem młodzieży — chłopców i dziewcząt, którzy szukają drogi w życiu, oraz tych, którzy zostali pozbawieni opieki i ciepła rodzinnego. Pod jego opiekę oddają się także wychowawcy, nauczyciele, katecheci i rodzice, prosząc o cierpliwość i mądrość w prowadzeniu dzieci ku Bogu.

Ze względu na to, że zakładał drukarnie i sam wydawał liczne książeczki dla ludu, Kościół uznał go również za patrona wydawców i drukarzy. Wzywamy go w intencji młodych, którzy zeszli na manowce, w trosce o szkoły i ośrodki wychowawcze, a także wtedy, gdy prosimy o powołania kapłańskie i zakonne.

Jego patronat wyrasta wprost z Ewangelii. Pan Jezus mówił: „Dopuśćcie dziatki i nie zabraniajcie im przychodzić do mnie; albowiem takich jest królestwo niebieskie” (Mt 19, 14, przekład ks. Wujka). Ksiądz Bosko wziął te słowa całkiem poważnie i uczynił z nich program swojego życia.

Kim był ksiądz Bosko

Jan Bosko urodził się 16 sierpnia 1815 roku w Becchi, niewielkiej wiosce w Piemoncie, w północnych Włoszech. Pochodził z ubogiej, wiejskiej rodziny. Gdy miał zaledwie dwa lata, zmarł jego ojciec, a wychowaniem zajęła się matka, Małgorzata, kobieta głębokiej wiary i zdrowego rozsądku, którą sam Kościół później ogłosił czcigodną.

Od dziecka marzył o kapłaństwie, lecz droga do niego była trudna z powodu biedy. Pracował fizycznie, uczył się z opóźnieniem, doświadczał wyrzeczeń. W 1841 roku przyjął święcenia kapłańskie i niemal natychmiast trafił do Turynu — miasta, które właśnie przeżywało gwałtowną industrializację. Ulice pełne były chłopców porzuconych, bezdomnych, pracujących ponad siły, narażonych na wyzysk i więzienie.

To właśnie tym chłopcom ksiądz Bosko postanowił poświęcić życie. Zaczął gromadzić ich wokół siebie, ucząc katechizmu, organizując zabawy, znajdując im pracę i dach nad głową. Tak narodziło się jego pierwsze oratorium — miejsce modlitwy, nauki i radosnej wspólnoty.

System prewencyjny

Najbardziej znanym owocem doświadczenia księdza Bosko jest system prewencyjny w wychowaniu. Wbrew surowym metodom epoki, opartym na karze i strachu, ksiądz Bosko proponował coś przeciwnego: zapobiegać złu, zanim się pojawi, przez stałą, życzliwą obecność wychowawcy przy młodym człowieku.

Streszczał go w trzech słowach: rozum, religia i dobroć (po włosku ragione, religione, amorevolezza). Rozum — bo trzeba wyjaśniać i przekonywać, a nie tylko rozkazywać. Religia — bo prawdziwym celem wychowania jest doprowadzenie duszy do Boga i zbawienia. Dobroć — bo młody człowiek otwiera się tam, gdzie czuje się kochany.

Mówił: „Nie wystarczy kochać dzieci, trzeba jeszcze, by one czuły, że są kochane”. Ta zasada do dziś pozostaje sercem pedagogiki salezjańskiej i bywa cytowana przez wychowawców na całym świecie.

Salezjanie i Maryja Wspomożycielka

By jego dzieło przetrwało, ksiądz Bosko założył w 1859 roku Towarzystwo Świętego Franciszka Salezego — zgromadzenie zakonne nazwane od św. Franciszka Salezego, patrona łagodności. Stąd potoczna nazwa: salezjanie. Wraz ze św. Marią Dominiką Mazzarello powołał też żeńską gałąź — Córki Maryi Wspomożycielki.

Całe to dzieło ksiądz Bosko zawierzył Matce Bożej pod tytułem Maryi Wspomożycielki Wiernych (Maria Auxilium Christianorum). To Jej przypisywał wszystkie owoce swojej pracy i to Jej kazał ufać swoim wychowankom. W Turynie wzniósł poświęconą Jej wielką bazylikę.

Dziś salezjanie są jednym z największych zgromadzeń w Kościele, obecnym w wielu krajach, w tym licznie w Polsce, gdzie prowadzą szkoły, oratoria i parafie. Ksiądz Bosko zmarł w Turynie 31 stycznia 1888 roku; ten dzień Kościół obchodzi jako jego wspomnienie. Św. Jan Paweł II nazwał go „Ojcem i Nauczycielem młodzieży”.

Często zadawane pytania

Kim był św. Jan Bosko?

Św. Jan Bosko (1815–1888) to włoski kapłan z Turynu, założyciel zgromadzenia salezjanów i twórca systemu prewencyjnego w wychowaniu. Całe życie poświęcił ubogiej i opuszczonej młodzieży. Kościół ogłosił go świętym w 1934 roku.

Czego patronem jest ksiądz Bosko?

Św. Jan Bosko jest patronem młodzieży, a także wychowawców, nauczycieli, katechetów oraz wydawców i drukarzy. Wzywa się go w intencji młodych ludzi, szkół, ośrodków wychowawczych i powołań kapłańskich.

Na czym polega system prewencyjny?

System prewencyjny to metoda wychowawcza księdza Bosko oparta na trzech filarach: rozumie, religii i dobroci. Zakłada zapobieganie złu przez życzliwą, stałą obecność wychowawcy, zamiast karania i strachu.

Kiedy obchodzimy wspomnienie św. Jana Bosko?

Wspomnienie św. Jana Bosko Kościół obchodzi 31 stycznia — w dniu jego śmierci w 1888 roku.

Kim są salezjanie?

Salezjanie to Towarzystwo Świętego Franciszka Salezego, zgromadzenie zakonne założone przez księdza Bosko w 1859 roku. Zajmują się przede wszystkim wychowaniem i edukacją młodzieży, prowadząc szkoły, oratoria i parafie na całym świecie.

Pogłębienie wiary

• Św. Maksymilian Kolbe — inny wielki święty czasów nowszych, apostoł Niepokalanej.
• Św. Stanisław Kostka — polski patron młodzieży, którego ksiądz Bosko mógł stawiać za wzór.
• Modlitwa o powołania — w intencji nowych kapłanów i osób zakonnych.
• Modlitwa za dzieci — by powierzyć Bogu najmłodszych.
• Niepokalane Serce Maryi — maryjny rys, bliski duchowi salezjańskiemu.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Mt 19, 14; por. Mc 10, 13–14); tradycyjne żywoty świętych oraz udokumentowane dane biograficzne dotyczące św. Jana Bosko (1815–1888), kanonizowanego w 1934 roku.