Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia)

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny to dogmat wiary katolickiej, który głosi, że Maryja — po zakończeniu biegu ziemskiego życia — została wzięta z ciałem i duszą do chwały niebieskiej. Nie czeka Ona, jak my, na powszechne zmartwychwstanie u końca czasów; już teraz, w pełni swego człowieczeństwa, króluje przy tronie Syna. Tę prawdę ogłosił uroczyście papież Pius XII dnia 1 listopada 1950 roku w konstytucji Munificentissimus Deus, a Kościół obchodzi święto Wniebowzięcia co roku 15 sierpnia.

W Polsce dzień ten nosi piękną ludową nazwę — Matka Boża Zielna. W kościołach święci się tego dnia wiązanki ziół, zbóż i kwiatów, dziękując Bogu za plony i wypraszając Jego błogosławieństwo dla pól i domów. Zaraz wyjaśnimy, skąd wziął się ten zwyczaj. Najpierw jednak zatrzymajmy się przy samej prawdzie, którą święto głosi.

Czym dokładnie jest dogmat o Wniebowzięciu

Wiara Kościoła uczy, że Maryja, jako pierwsza i przed wszystkimi, w pełni dostąpiła owoców Odkupienia dokonanego przez Jej Syna. To, czego my oczekujemy z nadzieją na końcu dziejów — chwalebnego zmartwychwstania ciała — w Niej już się dopełniło. Dogmat z 1950 roku nie wprowadził nowej nauki; potwierdził jedynie to, w co lud chrześcijański wierzył od wieków.

Dom Guéranger przypomina, że nabożeństwo to sięga głęboko w starożytność:

„Mimo wahań niektórych autorów średniowiecznych, wiara ludu w Jej cielesne Wniebowzięcie, poświadczona przez starożytną liturgię gallikańską i podtrzymywana przez św. Tomasza i św. Bonawenturę, wciąż wzrastała ku temu, by stać się nauką Kościoła.”
— Dom Guéranger, Rok Liturgiczny

Dwie prawdy splatają się tu nierozłącznie. Po pierwsze — Maryja została wzięta do nieba całą swoją osobą, a więc także z uwielbionym ciałem, tym samym, które nosiło Wcielone Słowo. Po drugie — Wniebowzięcie jest owocem łaski, nie zaś samej natury: Ta, która od pierwszej chwili była zachowana od grzechu pierworodnego w swym Niepokalanym Poczęciu, w sposób szczególny dostąpiła też wolności od skażenia śmierci.

Łączność między tymi dwoma przywilejami jest ścisła. Skoro grzech jest przyczyną śmierci i rozkładu ciała, godziło się, by Ta, która nigdy nie zaznała grzechu, nie podlegała też prawu rozkładu. Dlatego Kościół, czcząc Maryję „łaski pełną” (Łk 1, 28, wedle Wujka), widzi w Jej Wniebowzięciu naturalne dopełnienie Niepokalanego Poczęcia.

Dlaczego 15 sierpnia i co głosi liturgia

Data 15 sierpnia jest jedną z najstarszych w kalendarzu maryjnym. Błogosławiony kardynał Schuster zauważa, że święto to jest prawdopodobnie najstarszym ze wszystkich świąt Matki Bożej:

„Święto »Zaśnięcia« lub Wniebowzięcia Matki Bożej jest prawdopodobnie najstarszym ze wszystkich świąt maryjnych, gdyż na długo przed Soborami w Chalcedonie i Efezie zdaje się być powszechnie obchodzone.”
— Bł. Kard. Schuster, Liber Sacramentorum

Starożytni nazywali ten dzień Zaśnięciem (po grecku Dormitio), podkreślając, że odejście Maryi nie było zwykłą śmiercią. Dom Guéranger ujmuje to z czułością: w przeciwieństwie do Zmartwychwstania Chrystusa, które łączyło zdumienie z radością, śmierć Maryi pozostawia jedynie wrażenie pokoju — nie miała bowiem innej przyczyny niż miłość. Opuszczając swój grób pełen kwiatów, wstępuje Ona do nieba wsparta na swym Umiłowanym, wznosi się ponad Trony, Cherubiny i Serafiny, i zostaje ogłoszona Królową u tronu swego Syna.

Liturgia tego dnia rozbrzmiewa jedną antyfoną, która streszcza całe święto: „Dziś Dziewica Maryja wstąpiła do nieba; radujcie się, bo króluje z Chrystusem na wieki.” Dom Guéranger nazywa Wniebowzięcie uroczystością uroczystości, a Kościół długo zaliczał je do czterech największych świąt roku, obok Bożego Narodzenia, Wielkanocy i Zesłania Ducha Świętego.

Msza święta przepełniona jest obrazem z Apokalipsy świętego Jana:

„I ukazał się znak wielki na niebie: Niewiasta obleczona w słońce a księżyc pod jej nogami i na głowie jej korona z gwiazd dwunastu.” (Ap 12, 1, wedle Wujka)

W tej Niewieście Kościół rozpoznaje Maryję wziętą do chwały. Spełnia się też proroctwo, które sama wyśpiewała w Magnificat podczas Nawiedzenia świętej Elżbiety: „oto bowiem odtąd błogosławioną zwać mnie będą wszystkie narody” (Łk 1, 48, wedle Wujka).

Matka Boża Zielna — święcenie ziół

Skąd polska nazwa Matka Boża Zielna? Wiąże się ona z prastarym zwyczajem błogosławienia tego dnia ziół, kwiatów, zbóż i pierwszych owoców. Dom Pius Parsch pięknie tłumaczy jego sens:

„Teraz, pod koniec lata, gdy owoce dojrzewają na polu i w ogrodzie, Kościół obchodzi najchwalebniejsze »święto żniw« w Świętych Obcowaniu: Maryja, najcenniejszy owoc dojrzały na polach królestwa Bożego, zostaje dziś wzięta do spichlerza nieba.”
— Dom Pius Parsch, Rok Łaski Kościoła

Obrzęd ten ma wymowę zarazem przyrodniczą i duchową. Z jednej strony jest dziękczynieniem za zebrane plony i prośbą o ochronę pól i ludzi przed klęskami; tradycja łączy je z dawnym, schrystianizowanym zwyczajem żniwnym. Z drugiej strony nawiązuje do pobożnej legendy: gdy Apostołowie otworzyli grób Maryi, znaleźli go pustym, a wypełnionym wonnymi kwiatami. Poświęcone zioła i kwiaty stają się więc znakiem, że Maryja — najczystszy kwiat ludzkości — nie znała skażenia grobu.

W wielu polskich parafiach do dziś przynosi się tego dnia wiązanki złożone ze zbóż, ziół leczniczych, kwiatów ogrodowych i polnych. Poświęcone zioła zachowywano w domu przez cały rok, ufając w ich błogosławiony charakter w chwilach choroby czy zagrożenia. Zwyczaj ten, choć ludowy, wyrasta z głębokiej prawdy: cała natura ma udział w chwale, którą Maryja już posiada.

Jak przeżyć ten dzień i jak się modlić

Wniebowzięcie jest świętem nadziei. Patrząc na Maryję wziętą z ciałem i duszą do nieba, widzimy, ku czemu sami zdążamy — do zmartwychwstania ciał i pełni życia w Bogu. Dlatego dzień ten obchodzimy nie ze smutkiem żałoby, lecz z weselem triumfu.

Najprościej uczcić to święto przez udział we Mszy świętej i — gdzie zwyczaj jest żywy — przez przyniesienie do poświęcenia wiązanki ziół. W ciągu dnia warto sięgnąć po modlitwy maryjne: odmówić różaniec, rozważając zwłaszcza tajemnicę Wniebowzięcia, lub odśpiewać Godzinki ku czci Niepokalanego Poczęcia. Pięknym aktem zawierzenia jest też modlitwa Pod Twoją obronę oraz Litania loretańska, w której wzywamy Maryję jako Królową wziętą do nieba.

Możemy także powierzyć Jej tego dnia nasze pola, prace i rodziny, naśladując ufność tych, którzy od wieków przynosili do ołtarza pierwociny ziemi. Ta, która jest „błogosławiona między niewiastami” (Łk 1, 42, wedle Wujka), nie odmawia opieki tym, którzy się do Niej uciekają.

Często zadawane pytania

Co to jest Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny?

To prawda wiary, że Maryja po zakończeniu ziemskiego życia została wzięta z ciałem i duszą do chwały niebieskiej. Jako jedyna spośród ludzi dostąpiła już teraz tego, na co my czekamy u końca czasów — chwalebnego zmartwychwstania ciała. Dogmat ten ogłosił papież Pius XII w 1950 roku.

Kiedy obchodzi się Wniebowzięcie?

Święto Wniebowzięcia przypada co roku 15 sierpnia. Jest to jedna z najstarszych uroczystości maryjnych w kalendarzu Kościoła, znana już w starożytności jako „Zaśnięcie” Matki Bożej.

Dlaczego mówi się Matka Boża Zielna?

Ludowa nazwa pochodzi od zwyczaju święcenia tego dnia ziół, kwiatów, zbóż i pierwszych owoców. Obrzęd ten jest dziękczynieniem za plony oraz nawiązaniem do pobożnej tradycji, według której grób Maryi po Jej Wniebowzięciu napełniony był wonnymi kwiatami.

Czym różni się Wniebowzięcie od Wniebowstąpienia?

To dwie różne prawdy. Wniebowstąpienie dotyczy Pana Jezusa, który własną mocą wstąpił do nieba czterdzieści dni po Zmartwychwstaniu. Wniebowzięcie dotyczy Maryi, która została wzięta do nieba mocą Bożą — nie własną — jako pierwszy owoc Odkupienia dokonanego przez Jej Syna.

Czy Maryja umarła przed Wniebowzięciem?

Tradycja mówi o „Zaśnięciu” Maryi, podkreślając, że Jej odejście nie miało innej przyczyny niż miłość i było pełne pokoju. Dogmat z 1950 roku nie rozstrzyga tej kwestii w sposób wiążący, lecz stwierdza, że po zakończeniu biegu ziemskiego życia Maryja została wzięta do chwały z ciałem i duszą.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy maryjne, różaniec i litanie, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Dom Prosper Guéranger, Rok Liturgiczny; Bł. Kard. Ildefons Schuster, Liber Sacramentorum; Dom Pius Parsch, Rok Łaski Kościoła; Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Łk 1; Ap 12); Pius XII, konstytucja apostolska Munificentissimus Deus (1950).