Leon XIV: sumienia nie oddaje się algorytmom

Podczas audiencji generalnej w środę 16 września 2026 roku, na placu Świętego Piotra, Leon XIV przestrzegł przed nawykiem „delegowania algorytmom decyzji, które należą wyłącznie do ludzkiego sumienia”. Zauważył, że relacje stają się „coraz mniej osobowe, a coraz bardziej wirtualne”, pod wpływem sieci społecznościowych i rosnącego odwoływania się do sztucznej inteligencji.

Sumienie jest sądem bezpośrednim, przez który rozum stosuje do konkretnego czynu prawo Boże. Jest ono właściwe człowiekowi, jedynemu spośród widzialnych stworzeń uczynionemu na obraz Boży, obdarzonemu rozumem i wolną wolą, a przez to jedynemu odpowiedzialnemu za swoje czyny. Żaden mechanizm nie wydaje tego sądu na jego miejscu, bo żadne narzędzie nie odpowie za człowieka: „Wszyscy bowiem staniemy przed stolicą Chrystusa” (Rz XIV, 10), i każdy za siebie. Zdjęcie z maszyny rozeznania moralnego nie wyzwala człowieka; usypia go w jego odpowiedzialności.

W tej mierze przestroga spotyka się z odwieczną nauką. Papież powtórzył, podejmując tekst soborowy, że wszystko, co sprzeciwia się życiu — zabójstwo, ludobójstwo, przerywanie ciąży, eutanazja — jak niewolnictwo, prostytucja, handel ludźmi i uwłaczające warunki pracy, jest „hańbiące”; piąte przykazanie już za takie je uznawało. Różnorodność ludów przedstawił nie jako „niebezpieczeństwo czy zagrożenie”, lecz jako wezwanie do „logiki wzajemności, dzielenia się i wzajemnej troski”, przypominając o szacunku należnym osobie, o „miłości nawet wobec przeciwników” i o zasadniczej równości wszystkich ludzi. To, że „konfrontacja, która czasem przeradza się w przemoc”, jest „owocem mocy grzechu”, również należy do stałego nauczania: to pożądliwość, następstwo grzechu pierworodnego, zbroi rękę człowieka przeciw bratu, od czasów Kaina. Algorytm nie zmienia nic w tym prawie; nikogo nie zwalnia z odpowiedzi za nie.

Źródła. Katechizm Rzymski (Sobór Trydencki, 1566), o piątym przykazaniu i o badaniu czynów ludzkich; Księga Rodzaju I, 26-27; List do Rzymian XIV, 10 (Wulgata).