Torreciudad: Barbastro kwestionuje cesję figury Matki Bożej na rzecz Opus Dei

Diecezja Barbastro-Monzón ogłosiła w piątek 11 września 2026 roku szczegółowy komunikat, w którym stwierdza, że «nie przedstawiono żadnego oryginalnego dokumentu poświadczającego cesję jej użytkowania» w odniesieniu do romańskiej figury Matki Bożej Anielskiej z Torreciudad. Czczona blisko tysiąc lat w swojej pierwotnej pustelni, figura została w 1975 roku przeniesiona do wielkiego sąsiedniego sanktuarium, wzniesionego przez Opus Dei. Tekst ukazuje się dwadzieścia cztery godziny przed tym, jak papieski komisarz wyznaczony do rozstrzygnięcia sporu, dziekan Roty Rzymskiej, ma przewodniczyć na miejscu 34. Maryjnemu Dniowi Rodziny.

Własność figury i pustelni nie jest przez nikogo kwestionowana: jedno i drugie należy do diecezji. Spór dotyczy ważności cesji ich użytkowania. Diecezja przypomina, że akt ustanowienia «censo enfitéutico» z 24 września 1962 roku wyraźnie nakazywał, aby «nie usuwać figury z pustelni», i uznaje za nieważne porozumienia, które się jej przeciwstawia. Opus Dei powołuje się na późniejsze porozumienie z 8 września 1966 roku, na mocy którego figura miała zostać umieszczona w nowej świątyni «za udokumentowanym zezwoleniem diecezji»; diecezja odpowiada, że dokument ten «nie został przekazany tej diecezji mimo ponawianych próśb» i nie figuruje ani w aktach Kapituły katedralnej, ani w archiwach diecezjalnych. Stolica Apostolska jeszcze się nie wypowiedziała; to komisarzowi przypada rozstrzygnięcie o miejscu przechowywania figury, statusie sanktuarium i zarządzaniu nim. Donosimy zatem o sporze otwartym, a nie o sprawie osądzonej.

Miara tradycji

Tradycja nie potrzebuje wiedzieć, który akt weźmie górę, aby wypowiedzieć regułę. Siódme przykazanie, «nie kradnij», nie zakazuje jedynie brać: nakazuje zwrócić to, co się zatrzymuje bez słusznego tytułu. Katechizm Soboru Trydenckiego naucza, za świętym Augustynem, że grzech nie zostaje odpuszczony, dopóki nie zostanie zwrócone to, co zabrano: «non remittitur peccatum, nisi restituatur ablatum» — «Nie ma odpuszczenia grzechu bez zwrotu rzeczy skradzionej». Warunek uroczyście dołączony do pobożnej fundacji zobowiązuje w sprawiedliwości tego, kto go przyjął, a długość posiadania nie tworzy żadnego prawa przeciw prawowitemu właścicielowi. Podobnie ten, kto wiąże się układem, zobowiązany jest go nie łamać, choćby na własną szkodę: «Kto przysięga bliźniemu swemu, a nie oszukuje» — powiada Psalm — będzie mieszkał w przybytku Pańskim.

Co to waży

Zastosowana do faktów reguła jest prosta i nie sądzi zamiast sędziego. Jeśli przeniesienie figury opiera się na ważnym tytule, ono się ostaje; jeśli nie ma żadnego, klauzula z 1962 roku pozostaje w mocy, a to, co się jej przeciwstawia, musi zostać zwrócone. Nie wolno wynosić posiadania do rangi prawa: wielka świątynia wzniesiona o kilka metrów od pustelni, «jeśli może pomóc szerzyć nabożeństwo maryjne, nie może usprawiedliwić przeniesienia — bez wymaganego zezwolenia — figury Matki Bożej, która należy do ludu Barbastro-Monzón». To, że spór zostaje powierzony właściwej władzy kościelnej, a nie pozostawiony sile faktu dokonanego, jest zresztą zgodne z porządkiem, jaki Kościół zawsze zachowywał: sprawę osądza się na podstawie tytułów, a nie dawności posiadania.

Dla wiernego linia jest jasna. Czci się Najświętszą Pannę wszędzie tam, gdzie czczony jest Jej wizerunek, i nie myli się przywiązania do sanktuarium z prawem zatrzymania w nim tego, co zostało powierzone pod warunkiem. Oczekuje się wyroku prawowitej władzy, zamiast go uprzedzać, i trzyma się tego, że sprawiedliwość oddana ubogiej romańskiej figurze waży więcej niż blask miejsca, które ją mieści.

Źródła. Katechizm Soboru Trydenckiego (1566), wykład siódmego przykazania, o obowiązku zwrotu cudzego dobra (święty Augustyn, List 153 do Macedoniusza). Psalm 14 (15), 1 i 4, według Wulgaty, o wierności danemu słowu.