Księga Rodzaju, rozdział 43

1 Interim fames omnem terram vehementer premebat.

1 Tymczasem głód bardzo uciskał wszystką ziemię.

2 Consumptisque cibis quos ex Ægypto detulerant, dixit Jacob ad filios suos : Revertimini, et emite nobis pauxillum escarum.

2 A gdy zjedli żywność, którą byli przywieźli z Egiptu, rzekł Jakub do synów swoich: „Wróćcie się, a nakupcie nam trochę żywności!”

3 Respondit Judas : Denuntiavit nobis vir ille sub attestatione jurisjurandi, dicens : Non videbitis faciem meam, nisi fratrem vestrum minimum adduxeritis vobiscum.

3 Odpowiedział Juda: „Zapowiedział nam mąż ów i oświadczył pod przysięgą mówiąc: Nie ujrzycie oblicza mego, jeśli brata waszego najmłodszego nie przywiedziecie z sobą.

4 Si ergo vis eum mittere nobiscum, pergemus pariter, et ememus tibi necessaria :

4 Jeśli tedy chcesz go posłać z nami, pojedziemy razem i nakupimy ci, co potrzeba.

5 sin autem non vis, non ibimus : vir enim, ut sæpe diximus, denuntiavit nobis, dicens : Non videbitis faciem meam absque fratre vestro minimo.

5 Ale jeśli nie chcesz, nie pojedziemy; mąż bowiem, jakeśmy nieraz rzekli, zapowiedział nam mówiąc: Nie ujrzycie oblicza mego bez brata waszego najmłodszego.”

6 Dixit eis Israël : In meam hoc fecistis miseriam, ut indicaretis ei et alium habere vos fratrem.

6 Rzekł im Izrael: „Na moją to nędzę uczyniliście, żeście mu powiedzieli, iż i innego brata macie.”

7 At illi responderunt : Interrogavit nos homo per ordinem nostram progeniem : si pater viveret : si haberemus fratrem : et nos respondimus ei consequenter juxta id quod fuerat sciscitatus : numquid scire poteramus quod dicturus esset : Adducite fratrem vestrum vobiscum ?

7 A oni odpowiedzieli: „Pytał nas ów człowiek porządkiem o rodzie naszym: czy ojciec żyw, czy mamy brata, a myśmy odpowiedzieli mu porządkiem wedle tego, o co pytał. Czyśmy mogli wiedzieć, że powie: Przywiedźcie brata waszego z sobą?”

8 Judas quoque dixit patri suo : Mitte puerum mecum, ut proficiscamur, et possimus vivere : ne moriamur nos et parvuli nostri.

8 Juda też rzekł ojcu swemu: „Poślij dziecię ze mną, żebyśmy pojechali a żyć mogli; byśmy nie pomarli, my i dziatki nasze.

9 Ego suscipio puerum : de manu mea require illum : nisi reduxero, et reddidero eum tibi, ero peccati reus in te omni tempore.

9 Ja biorę dziecię, na mnie go dochodź: jeśli ci go nie przywiodę i nie wrócę tobie, będę winien grzechu przeciw tobie na wszelki czas.

10 Si non intercessisset dilatio, jam vice alter venissemus.

10 Gdyby była nie zaszła odwłoka, jużbyśmy byli drugi raz przyjechali.”

11 Igitur Israël pater eorum dixit ad eos : Si sic necesse est, facite quod vultis : sumite de optimis terræ fructibus in vasis vestris, et deferte viro munera, modicum resinæ, et mellis, et storacis, stactes, et terebinthi, et amygdalarum.

11 Izrael tedy, ojciec ich, rzekł do nich: „Jeśli tak potrzeba, uczyńcież, co chcecie; nabierzcie co lepszych płodów ziemi w naczynia wasze i zanieście mężowi dary: trochę balsamu i miodu, i korzeni, i żywicy wonnej, i terebintu, i migdałów.

12 Pecuniam quoque duplicem ferte vobiscum : et illam, quam invenistis in sacculis, reportate, ne forte errore factum sit :

12 Pieniądze też podwójne mieście z sobą: i owe, któreście znaleźli w workach, odnieście, by się snadź omyłką nie stało.

13 sed et fratrem vestrum tollite, et ite ad virum.

13 Ale i brata waszego weźmijcie, a jedźcie do męża.

14 Deus autem meus omnipotens faciat vobis eum placabilem : et remittat vobiscum fratrem vestrum quem tenet, et hunc Benjamin : ego autem quasi orbatus absque liberis ero.

14 A Bóg mój wszechmocny niechaj go wam uczyni łaskawym i niech odeśle z wami brata waszego, którego trzyma, i tego Beniamina; a ja jak osierociały bez dziatek będę.”

15 Tulerunt ergo viri munera, et pecuniam duplicem, et Benjamin : descenderuntque in Ægyptum, et steterunt coram Joseph.

15 Wzięli tedy mężowie dary i podwójne pieniądze, i Beniamina; i jechali do Egiptu, i stanęli przed Józefem.

16 Quos cum ille vidisset et Benjamin simul, præcepit dispensatori domus suæ, dicens : Introduc viros domum, et occide victimas, et instrue convivium : quoniam mecum sunt comesturi meridie.

16 A gdy on ich ujrzał i Beniamina z nimi, rozkazał szafarzowi domu swego mówiąc: „Wprowadź mężów w dom, a nabij bydła i nagotuj ucztę, bo ze mną będą jeść w południe.”

17 Fecit ille quod sibi fuerat imperatum, et introduxit viros domum.

17 Uczynił on, jako mu rozkazano, i wwiódł mężów do domu.

18 Ibique exterriti, dixerunt mutuo : Propter pecuniam, quam retulimus prius in saccis nostris, introducti sumus : ut devolvat in nos calumniam, et violenter subjiciat servituti et nos, et asinos nostros.

18 A tam wylęknieni, rzekli jeden do drugiego: „Dla pieniędzy, któreśmy pierwej odnieśli w worach naszych, wwiedziono nas, aby potwarz na nas rzucił, i gwałtem podbił w niewolę i nas, i osły nasze.”

19 Quam ob rem in ipsis foribus accedentes ad dispensatorem domus,

19 Przeto jeszcze we drzwiach przystąpiwszy do szafarza domowego,

20 locuti sunt : Oramus, domine, ut audias nos. Jam ante descendimus ut emeremus escas :

20 rzekli: „Prosimy cię, panie, abyś nas wysłuchał. Już przedtem przyjechaliśmy kupować żywności;

21 quibus emptis, cum venissemus ad diversorium, aperuimus saccos nostros, et invenimus pecuniam in ore saccorum : quam nunc eodem pondere reportavimus.

21 a nakupiwszy jej, gdyśmy przyjechali do gospody, otworzyliśmy wory nasze i znaleźliśmy pieniądze na wierzchu worów, któreśmy teraz pod tąż wagą odnieśli.

22 Sed et aliud attulimus argentum, ut emamus quæ nobis necessaria sunt : non est in nostra conscientia quis posuerit eam in marsupiis nostris.

22 Lecz i drugie srebro przynieśliśmy, abyśmy nakupili, czego nam potrzeba. Nie jest nam wiadomo, kto by tamte włożył do worków naszych.”

23 At ille respondit : Pax vobiscum, nolite timere : Deus vester, et Deus patris vestri, dedit vobis thesauros in saccis vestris : nam pecuniam, quam dedistis mihi, probatam ego habeo. Eduxitque ad eos Simeon.

23 A on odpowiedział: „Pokój z wami, nie bójcie się! Bóg wasz i Bóg ojca waszego dał wam skarby do worów waszych, bo pieniądze, któreście mi dali, dobre, ja u siebie mam.” I wywiódł do nich Symeona.

24 Et introductis domum, attulit aquam, et laverunt pedes suos, deditque pabulum asinis eorum.

24 A wwiódłszy ich w dom, przyniósł wody i umyli nogi swe; dał też i osłom ich obrok.

25 Illi vero parabant munera, donec ingrederetur Joseph meridie : audierant enim quod ibi comesturi essent panem.

25 A oni gotowali dary, zanimby przyszedł Józef w południe; słyszeli bowiem, że tam chleba pożywać mieli.

26 Igitur ingressus est Joseph domum suam, obtuleruntque ei munera, tenentes in manibus suis : et adoraverunt proni in terram.

26 Wszedł tedy Józef do domu swego i ofiarowali mu dary trzymając w rękach swoich, i pokłonili się mu aż do ziemi.

27 At ille, clementer resalutatis eis, interrogavit eos, dicens : Salvusne est pater vester senex, de quo dixeratis mihi ? adhuc vivit ?

27 A on łaskawie ich pozdrowiwszy pytał ich mówiąc: „Zdrówże jest ojciec wasz stary, o którym mi opowiadaliście? Żyw jeszcze?”

28 Qui responderunt : Sospes est servus tuus pater noster, adhuc vivit. Et incurvati, adoraverunt eum.

28 Odpowiedzieli: „Zdrów jest sługa twój, ojciec nasz, jeszcze żyw.” I schyliwszy się pokłonili się mu.

29 Attollens autem Joseph oculos, vidit Benjamin fratrem suum uterinum, et ait : Iste est frater vester parvulus, de quo dixeratis mihi ? Et rursum : Deus, inquit, misereatur tui, fili mi.

29 Tedy Józef podniósłszy oczy ujrzał Beniamina, brata swego rodzonego, i rzekł: „Ten jest brat wasz maluczki, o którym mi opowiadaliście?” I znowu: „Bóg ci rzecze, bądź miłościw, synu mój miły!”

30 Festinavitque, quia commota fuerant viscera ejus super fratre suo, et erumpebant lacrimæ : et introiens cubiculum flevit.

30 I prędko odszedł, bo się wzruszyły były wnętrzności jego nad bratem jego i łzy mu się rzuciły; i wszedłszy do komory płakał.

31 Rursumque lota facie egressus, continuit se, et ait : Ponite panes.

31 A umywszy twarz swoją wyszedł znowu i pomiarkował się, i rzekł: „Kładźcie chleb.”

32 Quibus appositis, seorsum Joseph, et seorsum fratribus, Ægyptiis quoque qui vescebantur simul, seorsum (illicitum est enim Ægyptiis comedere cum Hebræis, et profanum putant hujuscemodi convivium)

32 I położono go, osobno Józefowi, a osobno braciom, Egipcjanom też, którzy razem jedli, osobno (nie godzi się bowiem Egipcjanom jadać z Hebrajczykami i mają za nieczystą taką biesiadę);

33 sederunt coram eo, primogenitus juxta primogenita sua, et minimus juxta ætatem suam. Et mirabantur nimis,

33 i usiedli przed nim, pierworodny według pierworodztwa swego, a najmłodszy według lat swoich. I dziwili się bardzo,

34 sumptis partibus quas ab eo acceperant : majorque pars venit Benjamin, ita ut quinque partibus excederet. Biberuntque et inebriati sunt cum eo.

34 gdy brali części, które od niego otrzymywali; a największa część dostała się Beniaminowi, tak iż pięć części przechodziła. I pili, i podpili sobie z nim.