Psalm 121: Wznoszę oczy ku górom

Psalm 121 — w numeracji Wulgaty Psalm 120 — to jedna z najbardziej ukochanych pieśni Psałterza. Krótka, prosta, a przy tym pełna spokojnej ufności. Pielgrzym, który ją śpiewa, podnosi oczy ku górom i wyznaje, że jego pomoc przychodzi nie od gór, lecz od Pana, który stworzył niebo i ziemię. Podajemy najpierw pełny tekst, abyś mógł się nim modlić od razu, a niżej kontekst i objaśnienie.

Psalm 121 — tekst (przekład ks. Jakuba Wujka)

Pieśń stopni. Podniosłem oczy moje na góry, skąd przyjdzie mi pomoc.

Pomoc moja od Pana, który stworzył niebo i ziemię.

Niech nie dopuści, by zachwiała się noga twoja i niech nie drzemie ten, który cię strzeże!

Oto się nie zdrzemnie ani zaśnie, który strzeże Izraela.

Pan strzeże cię, Pan obroną twoją po prawej ręce twojej.

Nie upali cię słońce we dnie ani księżyc w nocy.

Pan strzeże cię od wszelkiego zła, Pan niechaj strzeże duszy twojej!

Pan niech strzeże wejścia twego i wyjścia twego, odtąd i aż na wieki.

Psalm 121 — tekst łaciński (Wulgata, Ps 120)

Canticum graduum. Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi.

Auxilium meum a Domino, qui fecit cælum et terram.

Non det in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te.

Ecce non dormitabit neque dormiet qui custodit Israël.

Dominus custodit te; Dominus protectio tua super manum dexteram tuam.

Per diem sol non uret te, neque luna per noctem.

Dominus custodit te ab omni malo; custodiat animam tuam Dominus.

Dominus custodiat introitum tuum et exitum tuum, ex hoc nunc et usque in sæculum.

Skąd różnica w numeracji: Psalm 121 czy Psalm 120?

Czytelnik bywa zaskoczony, że ten sam psalm raz nosi numer 121, raz 120. Powód jest dawny i prosty. Tekst hebrajski oraz przekłady na nim oparte liczą ten psalm jako sto dwudziesty pierwszy. Natomiast grecka Septuaginta i łacińska Wulgata — a za nią przekład ks. Wujka — przez większość Psałterza idą o jeden numer niżej, gdyż inaczej łączą i dzielą niektóre psalmy. Stąd „Psalm 121" współczesnych wydań odpowiada „Psalmowi 120" Wulgaty. To jeden i ten sam tekst; różni się jedynie numer na marginesie.

Pieśń stopni — psalm pielgrzyma

Nadpis „Pieśń stopni" (łac. Canticum graduum) otwiera grupę piętnastu psalmów (Ps 119–133 w Wulgacie), które pielgrzymi śpiewali, wstępując do Jerozolimy na doroczne święta. Droga wiodła pod górę, ku świątyni wzniesionej na wzgórzu. Stąd pierwsze słowa: pielgrzym podnosi wzrok ku szczytom. Lecz natychmiast prostuje samego siebie. Nie góry są jego ratunkiem — pomoc przychodzi „od Pana, który stworzył niebo i ziemię".

W tym jednym zdaniu zawiera się cała nauka psalmu. Wędrowiec nie pokłada nadziei w sile gór, w fortyfikacjach miasta ani we własnych nogach, lecz w Stwórcy wszystkiego. Ten sam Bóg, który uczynił niebo i ziemię, czuwa nad jednym pielgrzymem na zakurzonej drodze. Wielkość Stwórcy nie oddala Go od małego człowieka — przeciwnie, jest rękojmią, że żadna trudność drogi Go nie przerasta.

Stróż, który nie drzemie

Sercem psalmu jest jedno słowo, powracające jak refren: strzec. Pan strzeże, nie drzemie, nie zasypia. Pogańskie bóstwa, w które wierzyli sąsiedzi Izraela, miały spać, ucztować, oddalać się. Bóg prawdziwy nie zna snu: „Oto się nie zdrzemnie ani zaśnie, który strzeże Izraela". Czuwanie Pana nie ustaje ani na chwilę — także wtedy, gdy człowiek śpi i sam o siebie zadbać nie może.

Obrazy są obrazami pielgrzyma w drodze. „Nie upali cię słońce we dnie ani księżyc w nocy" — to żar pustynnego dnia i chłód nocy, dwa skrajne niebezpieczeństwa wędrówki. „Po prawej ręce twojej" — to miejsce obrońcy, który osłania bezbronny bok. A końcowe „wejścia twego i wyjścia twego" obejmuje całe życie: każde wyruszenie i każdy powrót, od progu domu aż po próg wieczności, „odtąd i aż na wieki".

Ufność, nie zaklęcie

Modlimy się tym psalmem jako wyznaniem zaufania, nie jako formułą, która miałaby „działać" sama z siebie. Psalm 121 nie jest amuletem chroniącym od nieszczęść ani zaklęciem przeciw niepowodzeniom. Jest wyznaniem, że niezależnie od tego, co spotka nas w drodze, czuwa nad nami Ten, który stworzył niebo i ziemię, i że nasza dusza — to, co w nas najgłębsze — jest w Jego ręku bezpieczna. Pielgrzym wciąż zna trud i niebezpieczeństwo; zmienia się to, komu je powierza.

Taka jest też wymowa innych psalmów ufności, do których warto sięgnąć obok tego: Psalmu 91, pieśni o tym, który mieszka w zasłonie Najwyższego, oraz Psalmu 23, gdzie Pan jest pasterzem prowadzącym przez ciemną dolinę. Gdy zaś psalm wydaje się zbyt jasny dla serca przygniecionego winą, dobrze obok niego postawić Psalm 130 — wołanie „z głębokości" — albo Psalm 27, w którym Pan jest światłością i zbawieniem.

Kiedy modlić się Psalmem 121

Psalm pielgrzyma odmawia się przed podróżą i każdym ważnym wyruszeniem — stąd jego naturalne miejsce, gdy ruszamy na pielgrzymkę, choćby pieszą drogą na Jasną Górę. Lecz nie tylko wtedy. Tradycyjnie wraca on w modlitwie wieczornej, gdy człowiek powierza Bogu swój sen — bo to przecież Stróż, który nie zasypia. Towarzyszy chorym i umierającym, gdy zbliża się ostatnie „wyjście". Można go odmawiać sam albo wpleść w Różaniec i codzienny pacierz, jako akt zawierzenia całego dnia.

Echo tego psalmu słychać w Ewangelii. Sam Pan wzywa: „Pójdźcie do mnie wszyscy, którzy pracujecie i jesteście obciążeni, a Ja was ochłodzę" (Mt 11, 28). A do Jozuego, wkraczającego do Ziemi Obiecanej, Bóg mówi słowami, które brzmią jak streszczenie naszego psalmu: „Nie bój się ani się lękaj, bo z tobą jest Pan, Bóg twój, we wszystkim, do czegokolwiek się zwrócisz" (Joz 1, 9).

Często zadawane pytania

Co to jest psalm 121 i o czym mówi?

Psalm 121 to „pieśń stopni" — psalm pielgrzyma wstępującego do Jerozolimy. Wyznaje on, że pomoc człowieka pochodzi od Pana, Stwórcy nieba i ziemi, który strzeże swego ludu i nie zasypia. Jest to psalm ufności i zawierzenia w drodze.

Dlaczego Psalm 121 to także Psalm 120?

To ten sam psalm w dwóch systemach numeracji. Numer 121 pochodzi z numeracji hebrajskiej, a numer 120 — z greckiej Septuaginty i łacińskiej Wulgaty, którą zachował przekład ks. Wujka. Różnica wynika z odmiennego dzielenia wcześniejszych psalmów.

Kiedy odmawia się Psalm 121?

Tradycyjnie odmawia się go przed podróżą i pielgrzymką, w modlitwie wieczornej (gdyż Pan „nie drzemie" i strzeże naszego snu) oraz przy chorych i umierających. Można go też włączyć do codziennego pacierza jako akt zawierzenia.

Czy Psalm 121 chroni przed nieszczęściem?

Psalm 121 nie jest zaklęciem ani amuletem. Jest wyznaniem ufności, że Bóg czuwa nad nami i strzeże naszej duszy. Modlimy się nim, by powierzyć Panu swoją drogę, a nie po to, by „wymusić" ochronę.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i pieśni, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Tekst polski: Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Psalm 120 wg numeracji Wulgaty). Tekst łaciński: Wulgata, Liber Psalmorum, Ps 120 (Canticum graduum). Cytaty z Ewangelii według św. Mateusza (Mt 11, 28) oraz Księgi Jozuego (Joz 1, 9) w przekładzie ks. Wujka.