Psalm 4: W pokoju zasnę i odpocznę

Gdy zapada wieczór, a serce nie umie się jeszcze uciszyć, Kościół od wieków wkłada nam w usta słowa Psalmu 4: „W pokoju zasnę i odpocznę". Jest to jeden z najpiękniejszych psalmów wieczornych — psalm głębokiej ufności, w którym dusza, oddawszy Bogu wszystkie swoje troski, kładzie się do snu jak dziecko w ramionach Ojca. Kościół umieścił go w Komplecie, ostatniej modlitwie dnia, byśmy zasypiali z tym samym pokojem, jaki napełniał Dawida.

Jedna uwaga porządkowa na początek. Psalm ten nosi numer 4 zarówno w numeracji hebrajskiej, jak i w Wulgacie oraz w przekładzie ks. Jakuba Wujka — przesunięcie o jeden numer, które rozdziela obie tradycje, zaczyna się dopiero przy Psalmie 9. Tutaj numeracja się zgadza, więc tekst rozpoznajemy bezbłędnie pod tym samym numerem we wszystkich modlitewnikach.

Psalm 4 — tekst po polsku (ks. Jakub Wujek)

Na koniec, w pieśniach. Psalm Dawidowy.

Kiedym wzywał, wysłuchał mię Bóg sprawiedliwości mojej; z ucisku uwolniłeś mię. Zmiłuj się nade mną, i wysłuchaj modlitwy mojej.

Synowie człowieczy, dopókiż twardego serca będziecie? czemu miłujecie marność i szukacie kłamstwa?

Wiedzcie, iż dziwnym uczynił Pan świętego swego; wysłucha mię Pan, gdy zawołam do niego.

Gniewajcie się, a nie grzeszcie; co mówicie w sercach waszych, na łóżkach waszych żałujcie.

Składajcie ofiarę sprawiedliwości, a ufajcie Panu. Wielu mówi: „Któż nam ukaże dobra?"

Znakiem jest nad nami światłość oblicza twego, Panie: dałeś wesele w serce moje.

Oni obfitują w zbiory zboża, wina i oliwy swej.

W pokoju będę wraz spał i odpoczywał, bo ty, Panie, osobliwie w nadziei postawiłeś mię.

Psalm 4 — tekst łaciński (Wulgata)

In finem, in carminibus. Psalmus David.

Cum invocarem exaudivit me Deus justitiæ meæ, in tribulatione dilatasti mihi. Miserere mei, et exaudi orationem meam.

Filii hominum, usquequo gravi corde? ut quid diligitis vanitatem, et quæritis mendacium?

Et scitote quoniam mirificavit Dominus sanctum suum; Dominus exaudiet me cum clamavero ad eum.

Irascimini, et nolite peccare; quæ dicitis in cordibus vestris, in cubilibus vestris compungimini.

Sacrificate sacrificium justitiæ, et sperate in Domino. Multi dicunt: Quis ostendit nobis bona?

Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine: dedisti lætitiam in corde meo.

A fructu frumenti, vini, et olei sui multiplicati sunt.

In pace in idipsum dormiam, et requiescam; quoniam tu, Domine, singulariter in spe constituisti me.

O czym mówi Psalm 4

Psalm 4 jest wieczorną pieśnią Dawida, ułożoną zapewne w czasie ucisku, gdy nieprzyjaciele następowali na niego, a wielu zwątpiło, czy Bóg jeszcze pamięta o sprawiedliwym. Mimo to cały psalm tchnie spokojem. Dawid nie krzyczy z rozpaczy — on wspomina: „Kiedym wzywał, wysłuchał mię Bóg". Pamięć dawnych łask staje się fundamentem nowej ufności.

Wezwanie i wspomnienie łaski

Psalm otwiera się modlitwą człowieka, który już doświadczył Bożej pomocy. Łaciński zwrot in tribulatione dilatasti mihi — „w ucisku dałeś mi przestrzeń" — oddaje doświadczenie wewnętrznego oddechu, jaki Bóg daje duszy ściśniętej trwogą. Wujek tłumaczy to jako uwolnienie z ucisku. To z tej wdzięczności rodzi się ufna prośba: „Zmiłuj się nade mną, i wysłuchaj modlitwy mojej".

Napomnienie i pokój sumienia

W środkowej części Dawid zwraca się do „synów człowieczych", którzy „miłują marność i szukają kłamstwa". Pada tu słynne zdanie, które św. Paweł przytoczy w Liście do Efezjan: „Gniewajcie się, a nie grzeszcie" (Ef 4, 26). Psalmista wzywa, byśmy wieczorem — „na łóżkach waszych" — uciszyli serce, żałowali za grzechy dnia i złożyli „ofiarę sprawiedliwości". To biblijny wzór codziennego rachunku sumienia: nie kłaść się spać z niepojednanym sercem.

Światłość oblicza i sen w pokoju

Wobec tych, którzy pytają zniechęceni „Któż nam ukaże dobra?", Dawid nie wskazuje na dostatek zboża, wina i oliwy. Jego radość jest większa: „Znakiem jest nad nami światłość oblicza twego, Panie: dałeś wesele w serce moje". To echo błogosławieństwa Aaronowego — niech Pan rozjaśni oblicze swoje nad nami (por. Lb 6, 25). Z tej radości płynie ostatni, najsłynniejszy wers psalmu: „W pokoju będę wraz spał i odpoczywał, bo ty, Panie, osobliwie w nadziei postawiłeś mię". Łacińskie in idipsum — „razem, w jedno" — wyraża zupełne zdanie się na Boga. Dusza zasypia, bo nie pokłada nadziei w sobie ani w ludziach, lecz wyłącznie (singulariter) w Panu.

Psalm 4 jako modlitwa na noc

Tradycja Kościoła od najdawniejszych wieków włączyła ten psalm do Komplety — modlitwy, którą duchowni i wierni odmawiają tuż przed snem. Razem z Psalmem 91, psalmem o opiece Bożej w nocy, stanowi on serce tej wieczornej godziny. Św. Augustyn poświęcił Psalmowi 4 jeden z najgorętszych komentarzy w całej swojej twórczości, widząc w nim drogę nawrócenia: od marności ku światłości Bożego oblicza.

Odmawiajmy go z czystą ufnością — nigdy jak zaklęcie chroniące przed lękiem, lecz jako akt wiary. Psalm 4 nie obiecuje, że nie spotka nas żadne zło; obiecuje, że możemy zasnąć w pokoju, ponieważ czuwa nad nami Ten, który nas miłuje. Możemy go połączyć z naszą modlitwą wieczorną, zamykając dzień słowami, które od trzech tysięcy lat usypiają lud Boży.

Dla tych, którzy pragną zgłębić Psałterz, polecamy także Psalm 23 o Bogu Pasterzu oraz pokutny Psalm 51, Miserere, a także Psalm 27 o Panu, który jest naszą światłością i zbawieniem.

Często zadawane pytania

Jaki jest tekst Psalmu 4?

Pełny tekst Psalmu 4 podajemy powyżej w przekładzie ks. Jakuba Wujka i po łacinie według Wulgaty. Psalm zaczyna się od słów „Kiedym wzywał, wysłuchał mię Bóg", a kończy znanym wersetem „W pokoju będę wraz spał i odpoczywał".

Który psalm jest najlepszy na noc?

W tradycji Kościoła najczęściej odmawia się na noc Psalm 4 oraz Psalm 91 — oba należą do Komplety, modlitwy odmawianej przed snem. Psalm 4 wyraża ufność duszy zasypiającej w pokoju, a Psalm 91 mówi o opiece Bożej chroniącej w ciemności.

Czy Psalm 4 ma tę samą numerację w Wulgacie?

Tak. Psalm 4 nosi numer 4 zarówno w numeracji hebrajskiej, jak i w Wulgacie oraz u ks. Wujka. Różnica o jeden numer między obiema tradycjami zaczyna się dopiero od Psalmu 9, więc w przypadku Psalmu 4 nie ma żadnego przesunięcia.

Kto jest autorem Psalmu 4?

Nadpis psalmu — „Psalm Dawidowy" — przypisuje go królowi Dawidowi. Tradycja widzi w nim wieczorną pieśń ułożoną w czasie ucisku, gdy Dawid mimo prób zachował niewzruszoną ufność w Bogu.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i pieśni, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Tekst polski: Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Wulgata, numeracja Wulgaty). Tekst łaciński: Wulgata klementyńska, Psalmus 4. Por. Ef 4, 26; Lb 6, 25; św. Augustyn, Enarrationes in Psalmos, In Psalmum IV.