Eklezjastes, rozdział 7

1 Quid necesse est homini majora se quærere, cum ignoret quid conducat sibi in vita sua, numero dierum peregrinationis suæ, et tempore quod velut umbra præterit ? aut quis ei poterit indicare quod post eum futurum sub sole sit ?

1 Cóż potrzeba człowiekowi szukać rzeczy większych nad siebie, gdy nie wie, co mu jest pożyteczne w życiu jego, w liczbie dni pielgrzymowania jego, i w czasie, który jak cień przemija? Albo kto mu oznajmić może, co będzie po nim pod słońcem?

2 Melius est nomen bonum quam unguenta pretiosa, et dies mortis die nativitatis.

2 Lepsze jest imię dobre niźli maści drogie, i dzień śmierci niźli narodzenia.

3 Melius est ire ad domum luctus quam ad domum convivii ; in illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurum sit.

3 Lepiej iść do domu żałoby niż do domu uczty, bo w tamtym przypomina się koniec wszystkich ludzi i człowiek żyjący rozmyśla, co potem będzie.

4 Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis.

4 Lepszy jest gniew niźli śmiech, bo przez smutek twarzy poprawia się umysł przestępnego.

5 Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi lætitia.

5 Serce mądrych, gdzie smutek jest, a serce głupich, gdzie wesele.

6 Melius est a sapiente corripi, quam stultorum adulatione decipi ;

6 Lepiej jest dać się karcić mądremu niźli dać się oszukiwać pochlebstwami głupich;

7 quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla, sic risus stulti. Sed et hoc vanitas.

7 bo jak trzask ciernia pod kotłem gorejącego, taki jest śmiech głupiego. Ale i to marność.

8 Calumnia conturbat sapientem, et perdet robur cordis illius.

8 Ucisk zasmuca mądrego i pozbawia go mocy serca.

9 Melior est finis orationis quam principium. Melior est patiens arrogante.

9 Lepszy jest koniec modlitwy niż początek, lepszy jest cierpliwy niż chełpliwy.

10 Ne sis velox ad irascendum, quia ira in sinu stulti requiescit.

10 Nie bądź prędki do gniewu, bo gniew w zanadrzu głupiego spoczywa.

11 Ne dicas : Quid putas causæ est quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt ? stulta enim est hujuscemodi interrogatio.

11 Nie mów: „Co za przyczyna jest, że dawniejsze czasy lepsze były, niż obecne?” bo głupie jest takie pytanie.

12 Utilior est sapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem.

12 Pożyteczniejsza jest mądrość z bogactwem, i więcej pomaga tym, którzy widzą słońce.

13 Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia ; hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo.

13 Jak bowiem broni mądrość, tak też bronią pieniądze; lecz to mają lepszego umiejętność i mądrość, że dają życie temu, który je posiada.

14 Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit.

14 Przypatrz się sprawom Bożym, iż nikt nie może poprawić tego, którym on wzgardzi.

15 In die bona fruere bonis, et malam diem præcave ; sicut enim hanc, sic et illam fecit Deus, ut non inveniat homo contra eum justas querimonias.

15 W dzień dobry zażywaj dobra, a strzeż się dnia złego, bo jak ten, tak i ów uczynił Bóg, aby nie znalazł człowiek przeciw niemu skarg sprawiedliwych.

16 Hæc quoque vidi in diebus vanitatis meæ : justus perit in justitia sua, et impius multo vivit tempore in malitia sua.

16 To też widziałem za dni marności mojej: sprawiedliwy ginie w sprawiedliwości swojej, a bezbożny długo żyje w złości swojej.

17 Noli esse justus multum, neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas.

17 Nie bądź nazbyt sprawiedliwy ani mądry więcej niż potrzeba, abyś nie zgłupiał.

18 Ne impie agas multum, et noli esse stultus, ne moriaris in tempore non tuo.

18 Nie popełniaj wiele niegodziwości i nie bądź głupi, abyś nie umarł w czasie nie swoim.

19 Bonum est te sustentare justum : sed et ab illo ne subtrahas manum tuam ; quia qui timet Deum nihil negligit.

19 Dobrze jest wspomagać sprawiedliwego, ale i od tamtego nie odciągaj ręki twojej, bo kto się Boga boi, niczego nie zaniedbywa.

20 Sapientia confortavit sapientem super decem principes civitatis ;

20 Mądrość umocniła mądrego ponad dziesięciu książąt, którzy są w mieście.

21 non est enim homo justus in terra qui faciat bonum et non peccet.

21 Nie ma bowiem sprawiedliwego na ziemi, który by czynił dobrze a nie grzeszył.

22 Sed et cunctis sermonibus qui dicuntur ne accomodes cor tuum, ne forte audias servum tuum maledicentem tibi ;

22 Ale i do wszystkich słów, które się mówi, nie przykładaj serca swego, abyś snadź nie usłyszał sługi twego złorzeczącego tobie.

23 scit enim conscientia tua quia et tu crebro maledixisti aliis.

23 Wie bowiem sumienie twoje, że i ty często złorzeczyłeś drugim.

24 Cuncta tentavi in sapientia. Dixi : Sapiens efficiar : et ipsa longius recessit a me,

24 Wszystkiego doświadczyłem mądrością; powiedziałem: „Stanę się mądry,” a ona daleko odeszła ode mnie,

25 multo magis quam erat. Et alta profunditas, quis inveniet eam ?

25 dużo dalej niż była; wielka jest głębia, kto ją znajdzie?

26 Lustravi universa animo meo, ut scirem et considerarem, et quærerem sapientiam, et rationem, et ut cognoscerem impietatem stulti, et errorem imprudentium :

26 Obejrzałem wszystko myślą moją, abym wiedział i uważał i szukał mądrości i rozumu, i abym poznał niezbożność głupiego i błąd nierozumnych;

27 et inveni amariorem morte mulierem, quæ laqueus venatorum est, et sagena cor ejus ; vincula sunt manus illius. Qui placet Deo effugiet illam ; qui autem peccator est capietur ab illa.

27 i poznałem, iż bardziej gorzka niźli śmierć jest niewiasta, która jest sidłem łowców, a serce jej niewodem, ręce jej są pętami. Kto się Bogu podoba, wymknie się jej, ale kto jest grzeszny, będzie od niej pojmany.

28 Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes, unum et alterum ut invenirem rationem,

28 Oto to znalazłem, rzekł Eklezjastes, jedno po drugim, abym odkrył pewną rzecz,

29 quam adhuc quærit anima mea, et non inveni. Virum de mille unum reperi ; mulierem ex omnibus non inveni.

29 której jeszcze szuka dusza moja, a nie znalazłem. Męża jednego spośród tysiąca znalazłem, lecz niewiasty spośród wszystkich nie znalazłem.

30 Solummodo hoc inveni, quod fecerit Deus hominem rectum, et ipse se infinitis miscuerit quæstionibus. Quis talis ut sapiens est ? et quis cognovit solutionem verbi ?

30 Tylko to znalazłem, że Bóg uczynił człowieka prawym, a on się sam wdał w niezliczone dociekania. Któż jest taki jak mędrzec i kto zna rozwiązanie słowa?