Wieniec adwentowy: znaczenie świec

Wieniec adwentowy to krąg z zielonych gałązek, na którym płoną cztery świece — jedna zapalana w każdą z czterech niedziel Adwentu. Z tygodnia na tydzień przybywa światła, tak jak coraz bliższe staje się przyjście Pana. Na tej stronie wyjaśniamy, co oznacza wieniec adwentowy i jego świece, dlaczego trzy z nich są fioletowe, a jedna różowa, jak poświęca się wieniec w kościele i jak zrobić go samemu. Trzymamy się przy tym tradycji katolickiej.

Co oznacza wieniec adwentowy

Wieniec mówi do nas już samym swym kształtem. Krąg nie ma początku ani końca — jest obrazem wieczności Boga i Jego miłości, która nie zna kresu. Zieleń gałązek, niegasnąca pośród zimy, przypomina o nadziei i o życiu, które Chrystus przynosi światu pogrążonemu w martwocie grzechu.

Lecz sercem wieńca jest światło. Adwent jest czasem oczekiwania na Tego, którego prorok Izajasz zapowiadał ludowi siedzącemu w mroku: "Lud, który chodził w ciemności, ujrzał światłość wielką; mieszkającym w krainie cienia śmierci, światłość im wzeszła" (Iz 9, 2). Każda kolejna zapalona świeca jest niejako odpowiedzią na tę obietnicę — krok po kroku rozprasza ciemność, aż w noc Bożego Narodzenia zajaśnieje pełnia Światłości, którą jest sam narodzony Zbawiciel.

Zapalając świece, czuwamy. Czynimy to, co Pan polecił uczniom: "Czuwajcież tedy, bo nie wiecie dnia ani godziny" (Mt 25, 13). Wieniec adwentowy nie jest więc ozdobą, lecz cichym wezwaniem do modlitwy i nawrócenia. Aby lepiej zrozumieć cały ten okres, warto sięgnąć po nasze omówienie Adwentu.

Znaczenie czterech świec

Cztery świece odpowiadają czterem niedzielom Adwentu — czterem tygodniom oczekiwania. Tradycja widziała w nich także cztery tysiąclecia, przez które ludzkość, od Adama po Chrystusa, oczekiwała Odkupiciela.

W tradycyjnym ujęciu świecom przypisuje się kolejne stopnie duchowego przygotowania. Pierwsza bywa nazywana świecą proroctwa lub nadziei — przypomina patriarchów i proroków, którzy zapowiadali Mesjasza. Druga to świeca betlejemska, kierująca wzrok ku miastu, w którym miał się narodzić Pan. Trzecia, różowa, to świeca pasterzy i radości. Czwarta, świeca aniołów lub miłości, zwiastuje już bliskie narodzenie.

Dlaczego trzy świece są fioletowe, a jedna różowa

Kolory świec nie są przypadkowe — płyną wprost z barw liturgicznych Adwentu. Trzy fioletowe świece odpowiadają fioletowi szat kapłańskich w tym okresie. Fiolet jest kolorem pokuty, skupienia i wewnętrznego umartwienia — tych samych, które towarzyszą Wielkiemu Postowi. Adwent ma bowiem charakter pokutny: jest czasem oczyszczenia serca przed przyjściem Pana.

Czwarta świeca, różowa, zapalana jest w trzecią niedzielę Adwentu, zwaną Niedzielą Gaudete — od pierwszego słowa wprowadzenia mszalnego: Gaudete in Domino semper, "Radujcie się w Panu zawsze". Tego dnia Kościół na chwilę przerywa pokutną powagę i pozwala radości rozbłysnąć, bo Pan jest już blisko. Kapłan może wówczas włożyć szaty koloru różowego, a różowa świeca na wieńcu jest tego widzialnym znakiem. To jedyny taki moment w pierwszej połowie Adwentu — ta sama logika powraca w Niedzielę Laetare podczas Wielkiego Postu.

Wieniec adwentowy w kościele i jego poświęcenie

Wieniec adwentowy ma swoje miejsce nie tylko w domu, ale i w świątyni. W wielu kościołach umieszcza się okazały wieniec w pobliżu prezbiterium, a jego świece zapala się podczas niedzielnych Mszy oraz porannych Rorat — tej pięknej, typowo polskiej Mszy ku czci Najświętszej Maryi Panny, odprawianej przed świtem.

Wieniec adwentowy do kościoła zwykle bywa poświęcony. Kapłan błogosławi go zwykle w pierwszą niedzielę Adwentu, modląc się, by światło tych świec rozjaśniało serca wiernych i przypominało o nadchodzącym Chrystusie, a następnie kropi go wodą święconą. Dobrze jest poprosić kapłana o pobłogosławienie także wieńca domowego — wówczas staje się on sakramentalium, znakiem niosącym łaskę tym, którzy modlą się przy nim z wiarą.

Zapalanie świec w rodzinie warto połączyć z krótką modlitwą: można odmówić Anioł Pański, zaśpiewać pieśń adwentową lub odczytać fragment Pisma Świętego. Tak wieniec staje się ołtarzem domowego Kościoła.

Jak zrobić wieniec adwentowy samemu

Wykonanie wieńca w domu jest pięknym zwyczajem, w który chętnie włączają się dzieci. Nie potrzeba do tego wielu rzeczy — wystarczą:

• okrągła podstawa ze słomy, drutu lub styropianu;
• świeże gałązki iglaste (świerk, jodła lub sosna), które długo zachowują zieleń;
• cztery świece: trzy fioletowe i jedna różowa;
• drut florystyczny do przymocowania gałązek oraz wstążki czy szyszki dla ozdoby.

Gałązki przywiązuje się ciasno do podstawy, aż utworzą gęsty, zielony krąg. Następnie rozmieszcza się równomiernie cztery świece — najlepiej tak, by różowa stała wśród trzech fioletowych i była wyraźnie widoczna. Wieniec na stół ustawia się poziomo, by mógł stać się ośrodkiem rodzinnej modlitwy. Można też zawiesić mniejszy wieniec adwentowy na drzwi, jako świadectwo wiary dla wszystkich, którzy przekraczają próg domu.

Najważniejsze nie jest jednak piękno wykonania, lecz duch, w jakim wieniec powstaje. Niech jego światło, rosnące z niedzieli na niedzielę, prowadzi całą rodzinę ku stajni betlejemskiej i ku Bożemu Narodzeniu.

Wieniec adwentowy żywy

Wieniec żywy to taki, który wykonano ze świeżych, ściętych gałązek iglastych — świerku, jodły lub sosny. Jest piękny i pachnący, lecz wymaga niewielkiej troski, by przetrwał całe cztery tygodnie Adwentu. Najlepiej trzymać go z dala od kaloryferów i bezpośrednich źródeł ciepła oraz co kilka dni delikatnie skrapiać gałązki wodą; jodła kaukaska i świerk kłujący schną wolniej niż sosna. Żywa zieleń ma swoją głęboką wymowę: pośród zimowej martwoty trwa nieprzerwanie, jak nadzieja i jak życie, które przynosi Chrystus. Z tego względu w tradycji katolickiej żywy wieniec ceniono bardziej niż sztuczny — sama jego nietrwałość przypomina, że i nasze życie jest oczekiwaniem, które ku czemuś zmierza.

Wieniec adwentowy nowoczesny

W ostatnich latach upowszechniły się wieńce w stylu nowoczesnym — minimalistyczne, oparte na geometrycznych formach, w stonowanej kolorystyce lub wykonane z trwałych materiałów. Nie ma w tym nic nagannego: forma może się zmieniać wraz z gustem epoki. Trzeba jednak czuwać, by nowoczesność nie zatarła samego sensu wieńca. Cztery świece i ich liturgiczne barwy — trzy fioletowe i jedna różowa — należą do istoty znaku i nie powinny być zastępowane czterema świecami białymi czy czerwonymi "dla ozdoby". Podobnie krąg, zieleń i wzrastające światło nie są dekoracją, lecz mową wiary. Najpiękniejszy wieniec nowoczesny to taki, który łączy współczesną prostotę z wiernością tym znaczeniom.

Wieniec adwentowy do kościoła — cena i wykonanie

Koszt wieńca do kościoła zależy od jego rozmiaru i materiałów. Wieniec parafialny bywa znacznych rozmiarów — często metr lub więcej średnicy — i jego wykonanie u florysty pociąga za sobą wydatek od kilkudziesięciu do kilkuset złotych, głównie z powodu ilości świeżej zieleni i czterech dużych świec. W wielu parafiach wieniec przygotowują jednak sami wierni — róże różańcowe, ministranci czy grupy rodzin — z gałązek ofiarowanych przez parafian, tak że realny koszt sprowadza się do zakupu świec i drutu florystycznego. Jest to zarazem piękna okazja, by wspólnota włączyła się we wspólne dzieło przygotowania świątyni na Adwent.

Wieniec adwentowy — rysunek i kolorowanka dla dzieci

Wieniec adwentowy jest wdzięcznym tematem domowej i parafialnej katechezy najmłodszych. Prosty rysunek — krąg zieleni i cztery świece, z których trzy są fioletowe, a jedna różowa — pozwala dziecku zapamiętać symbolikę okresu skuteczniej niż niejedno wyjaśnienie. Kolorowanka, na której dziecko samo nakłada właściwe barwy, uczy przy okazji liturgicznego znaczenia kolorów: fioletu pokuty i różu radości Niedzieli Gaudete. Dobrym zwyczajem jest, by co niedzielę dziecko zamalowywało albo zapalało kredką kolejną świecę na swoim rysunku, idąc w ten sposób krok w krok za wieńcem rodzinnym. Tak rysunek przestaje być tylko zabawą, a staje się małym narzędziem czuwania.

Często zadawane pytania

Jak zrobić wieniec adwentowy?

Potrzebna jest okrągła podstawa, świeże gałązki iglaste oraz cztery świece — trzy fioletowe i jedna różowa. Gałązki przywiązuje się ciasno do podstawy drutem florystycznym, tworząc zielony krąg, a następnie rozmieszcza się na nim równomiernie świece. Wieniec można ozdobić wstążkami lub szyszkami.

Jak zrobić wieniec adwentowy do kościoła?

Wieniec do kościoła wykonuje się tak samo jak domowy, lecz w większym rozmiarze, by był dobrze widoczny z całej świątyni. Umieszcza się go zwykle w pobliżu prezbiterium. Warto poprosić kapłana, by pobłogosławił go w pierwszą niedzielę Adwentu.

Ile świec ma wieniec adwentowy i jakiego są koloru?

Wieniec ma cztery świece — po jednej na każdą niedzielę Adwentu. Trzy z nich są fioletowe, w kolorze pokutnych szat liturgicznych, a jedna różowa. Różową zapala się w trzecią niedzielę Adwentu, Niedzielę Gaudete, jako znak radości z bliskiego przyjścia Pana.

W jakiej kolejności zapala się świece na wieńcu?

W pierwszą niedzielę Adwentu zapala się jedną świecę fioletową, w drugą — dwie fioletowe, w trzecią dokłada się świecę różową, a w czwartą zapalone są wszystkie cztery. Z każdym tygodniem przybywa więc światła, aż wieniec rozbłyśnie pełnią przed Bożym Narodzeniem.

Czy wieniec adwentowy trzeba poświęcić?

Nie jest to obowiązkowe, lecz bardzo zalecane. Pobłogosławiony przez kapłana wieniec staje się sakramentalium — znakiem niosącym łaskę tym, którzy modlą się przy nim z wiarą. Wieńce kościelne błogosławi się zwykle w pierwszą niedzielę Adwentu; o pobłogosławienie wieńca domowego można poprosić własnego duszpasterza.

Jak zachować wieniec żywy przez cały Adwent?

Żywy wieniec wykonany ze świeżych gałązek iglastych przetrwa cztery tygodnie, jeśli trzymamy go z dala od kaloryferów i ciepła oraz co kilka dni delikatnie skrapiamy gałązki wodą. Jodła i świerk schną wolniej niż sosna. Sama nietrwałość żywej zieleni ma swoją wymowę — przypomina, że nasze życie jest oczekiwaniem zmierzającym ku Chrystusowi.

Czy wieniec adwentowy może być nowoczesny?

Może. Forma wieńca wolno zmieniać się wraz z gustem epoki i nie ma w tym nic niewłaściwego. Należy jednak zachować to, co należy do istoty znaku: krąg, zieleń, wzrastające światło oraz cztery świece w barwach liturgicznych — trzy fioletowe i jedną różową. Nie powinno się ich zastępować świecami białymi czy czerwonymi jedynie dla ozdoby.

Ile kosztuje wieniec adwentowy do kościoła?

Cena zależy od rozmiaru i materiałów. Duży wieniec parafialny wykonany u florysty może kosztować od kilkudziesięciu do kilkuset złotych, głównie z powodu ilości świeżej zieleni i czterech dużych świec. W wielu parafiach wieniec przygotowują jednak sami wierni z ofiarowanej zieleni, tak że realny koszt sprowadza się do zakupu świec i drutu.

Aplikacja Iter Fidei zawiera kalendarz liturgiczny, modlitwy i psalmy, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Iz 9, 2; Mt 25, 13); bł. kard. Alfredo Ildefonso Schuster, Liber Sacramentorum; tradycyjne Rituale Romanum (błogosławieństwa); tradycyjne zwyczaje liturgiczne okresu Adwentu.