Przypowieści Salomona, rozdział 25

1 Hæ quoque parabolæ Salomonis, quas transtulerunt viri Ezechiæ regis Juda.

1 I te przypowieści Salomonowe, które spisali mężowie Ezechiasza, króla judzkiego.

2 Gloria Dei est celare verbum, et gloria regum investigare sermonem.

2 Chwałą Bożą jest taić słowo, a chwałą królów wybadać mowę.

3 Cælum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile.

3 Niebo wysoko, a ziemia nisko, a serce królewskie jest niewybadane.

4 Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum.

4 Wydziel żużel od srebra, a zrobi się naczynie czyste;

5 Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus.

5 usuń bezbożność od oblicza królewskiego, a umocni się sprawiedliwością stolica jego.

6 Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnorum ne steteris.

6 Nie staraj się błyszczeć wobec króla i na miejscu wielmożnych nie stawaj.

7 Melius est enim ut dicatur tibi : Ascende huc, quam ut humilieris coram principe.

7 Bo lepiej, iż ci rzeką: „Wstąp wyżej,” niżbyś miał być poniżony przed książęciem.

8 Quæ viderunt oculi tui ne proferas in jurgio cito, ne postea emendare non possis, cum dehonestaveris amicum tuum.

8 Co widziały oczy twoje, tego wnet nie powiadaj w swarze, byś potem poprawić tego nie mógł, gdybyś zelżył przyjaciela swego.

9 Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles :

9 Prowadź sprawę z przyjacielem twoim, a tajemnicy obcemu nie odkrywaj;

10 ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Gratia et amicitia liberant : quas tibi serva, ne exprobrabilis fias.

10 by snadź usłyszawszy nie natrząsał się z ciebie i nie przestałby ci w oczy wyrzucać. Łaska i przyjaźń wolnym czynią; chowaj je sobie, byś nie był pośmiewiskiem.

11 Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo.

11 Jabłka złote na srebrnych łóżkach - kto mówi słowo czasu swego.

12 Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem et aurem obedientem.

12 Nausznica złota i perła świecąca - kto strofuje mądrego i ucho posłuszne.

13 Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei qui misit eum : animam ipsius requiescere facit.

13 Jak zimno śnieżne we żniwa, tak posłaniec wierny temu, który go posłał: duszy jego uspokojenie sprawia.

14 Nubes, et ventus, et pluviæ non sequentes, vir gloriosus et promissa non complens.

14 Obłok i wiatr, a deszcz za nimi nie idzie - mąż wychwalający się, a nie spełniający obietnic.

15 Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam.

15 Cierpliwością będzie książę ubłagany, a język łagodny złamie twardość.

16 Mel invenisti : comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud.

16 Miód znalazłeś? jedz tyle, ile ci potrzeba, byś snadź objadłszy się go, nie zrzucił.

17 Subtrahe pedem tuum de domo proximi tui, nequando satiatus oderit te.

17 Powściągnij nogę twoją od domu bliźniego twego, by kiedy, będąc syt, nie miał cię w nienawiści.

18 Jaculum, et gladius, et sagitta acuta, homo qui loquitur contra proximum suum falsum testimonium.

18 Oszczepem i mieczem i strzałą ostrą jest człowiek, który mówi przeciw bliźniemu swemu fałszywe świadectwo.

19 Dens putridus, et pes lassus, qui sperat super infideli in die angustiæ,

19 Ząb spróchniały i noga zmęczona - kto ma nadzieję w niewiernym w dzień ucisku,

20 et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, qui cantat carmina cordi pessimo. Sicut tinea vestimento, et vermis ligno, ita tristitia viri nocet cordi.

20 i traci płaszcz w dzień zimna. Ocet w saletrze - kto śpiewa pieśni sercu znękanemu. Jak mól odzieniu, a robak drzewu, tak smutek męża szkodzi sercu.

21 Si esurierit inimicus tuus, ciba illum ; si sitierit, da ei aquam bibere :

21 Jeśli łaknie nieprzyjaciel twój, nakarm go; jeśli pragnie, daj mu się wody napić,

22 prunas enim congregabis super caput ejus, et Dominus reddet tibi.

22 bo węgle ogniste zgromadzisz na głowę jego, a Pan ci to nagrodzi.

23 Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristis linguam detrahentem.

23 Wiatr północny rozpędza deszcze, a oblicze smutne język uwłaczający.

24 Melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi.

24 Lepiej siedzieć w kącie dachu niźli z żoną swarliwą we wspólnym domu.

25 Aqua frigida animæ sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua.

25 Zimna woda dla duszy pragnącej, a poselstwo dobre z ziemi dalekiej.

26 Fons turbatus pede et vena corrupta, justus cadens coram impio.

26 Źródło nogą zamącone i zdrój zepsuty - sprawiedliwy upadający przed bezbożnikiem.

27 Sicut qui mel multum comedit non est ei bonum, sic qui scrutator est majestatis opprimetur a gloria.

27 Jak temu, który je wiele miodu, nie jest zdrowo, tak, kto chce wybadać majestat, będzie przygnieciony przez chwałę.

28 Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum.

28 Jak miasto otwarte i bez murów, tak człowiek, który w mowie nie może powściągnąć ducha swego.