Przypowieści Salomona, rozdział 24

1 Ne æmuleris viros malos, nec desideres esse cum eis :

1 Nie zazdrość ludziom złym ani nie pożądaj być z nimi.

2 quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur.

2 Albowiem serce ich myśli o drapiestwie, a usta ich mówią oszustwo.

3 Sapientia ædificabitur domus, et prudentia roborabitur.

3 Mądrością będzie zbudowany dom, a roztropnością umocniony będzie.

4 In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima.

4 Przez umiejętność napełniają się spiżarnie wszelaką majętnością kosztowną i piękną.

5 Vir sapiens fortis est, et vir doctus robustus et validus :

5 Człowiek mądry mocny jest, a mąż uczony silny i potężny.

6 quia cum dispositione initur bellum, et erit salus ubi multa consilia sunt.

6 Bo z rozważnym przygotowaniem zaczyna się wojnę, a będzie pomyślność, gdzie jest wiele rady.

7 Excelsa stulto sapientia ; in porta non aperiet os suum.

7 Za wysoka dla głupiego mądrość, nie otworzy w bramie ust swoich.

8 Qui cogitat mala facere stultus vocabitur :

8 Kto myśli źle czynić, głupim nazwany będzie.

9 cogitatio stulti peccatum est, et abominatio hominum detractor.

9 Myślą głupiego jest grzech, a obrzydliwością dla ludzi obmówca.

10 Si desperaveris lassus in die angustiæ, imminuetur fortitudo tua.

10 Jeśli utrudzony zwątpisz w dzień ucisku, umniejszy się siła twoja.

11 Erue eos qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum, liberare ne cesses.

11 Wybawiaj tych, których na śmierć wiodą, a których ciągną na stracenie, wyzwalać nie przestawaj.

12 Si dixeris : Vires non suppetunt ; qui inspector est cordis ipse intelligit : et servatorem animæ tuæ nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua.

12 Jeśli rzeczesz: „Nie mam na to siły,” który patrzy na serce, ten rozumie, a stróża duszy twej nic nie omyli i odda człowiekowi według uczynków jego.

13 Comede, fili mi, mel, quia bonum est, et favum dulcissimum gutturi tuo.

13 Jedz miód, synu mój, bo dobry jest, i plastr najsłodszy gardłu twojemu.

14 Sic et doctrina sapientiæ animæ tuæ : quam cum inveneris, habebis in novissimis spem, et spes tua non peribit.

14 Tak i umiejętność mądrości duszy twojej; gdy ją znajdziesz, będziesz miał nadzieję na ostatku, a nadzieja twoja nie zginie.

15 Ne insidieris, et quæras impietatem in domo justi, neque vastes requiem ejus.

15 Nie czyhaj i nie szukaj bezbożności w domu sprawiedliwego, i nie mąć spokoju jego;

16 Septies enim cadet justus, et resurget : impii autem corruent in malum.

16 bo siedemkroć upadnie sprawiedliwy, i powstanie, lecz bezbożni w zło wpadną.

17 Cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas, et in ruina ejus ne exsultet cor tuum :

17 Gdy upadnie nieprzyjaciel twój, nie wesel się, i z upadku jego niech się nie raduje serce twoje,

18 ne forte videat Dominus, et displiceat ei, et auferat ab eo iram suam.

18 aby nie ujrzał Pan i nie miał ci za złe, i nie odwrócił gniewu swego od niego.

19 Ne contendas cum pessimis, nec æmuleris impios :

19 Nie sprzeczaj się ze złymi ani nie zazdrość bezbożnym,

20 quoniam non habent futurorum spem mali, et lucerna impiorum extinguetur.

20 bo źli nie mają nadziei na przyszłość, a świeca bezbożnych zagaśnie.

21 Time Dominum, fili mi, et regem, et cum detractoribus non commiscearis :

21 Bój się Pana, synu mój, i króla, a z obmówcami nie wdawaj się,

22 quoniam repente consurget perditio eorum, et ruinam utriusque quis novit ?

22 bo nagle nadejdzie zatracenie ich, a upadek obydwu któż zna?

23 Hæc quoque sapientibus. Cognoscere personam in judicio non est bonum.

23 I to też od mędrców: Mieć wzgląd na osobę u sądu, nie jest rzeczą dobrą.

24 Qui dicunt impio : Justus es : maledicent eis populi, et detestabuntur eos tribus.

24 Którzy mówią bezbożnemu: „Jesteś sprawiedliwy,” będą ich ludzie przeklinać i brzydzić się nimi będą pokolenia.

25 Qui arguunt eum laudabuntur, et super ipsos veniet benedictio.

25 Którzy go karzą, będą chwaleni; przyjdzie na nich błogosławieństwo.

26 Labia deosculabitur qui recta verba respondet.

26 W wargi całuje, kto odpowiada słowa dobre.

27 Præpara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum, ut postea ædifices domum tuam.

27 Gotuj na dworze dzieło twoje i uprawiaj pilnie rolę twoją, abyś potem dom twój zbudował.

28 Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis.

28 Nie świadcz niepotrzebnie przeciw bliźniemu twemu i nie zdradzaj nikogo wargami twymi.

29 Ne dicas : Quomodo fecit mihi, sic faciam ei ; reddam unicuique secundum opus suum.

29 Nie mów: „Jak on mi uczynił, tak mu uczynię, oddam każdemu według uczynku jego!”

30 Per agrum hominis pigri transivi, et per vineam viri stulti :

30 Szedłem przez pole człowieka leniwego i przez winnicę męża głupiego,

31 et ecce totum repleverant urticæ, et operuerant superficiem ejus spinæ, et maceria lapidum destructa erat.

31 a oto wszystko zarosło pokrzywami, ciernie pokryły grunt jego, i rozwalił się płot kamienny.

32 Quod cum vidissem, posui in corde meo, et exemplo didici disciplinam.

32 Ujrzawszy to schowałem w sercu swoim, a z przykładu nauczyłem się rozumu.

33 Parum, inquam, dormies, modicum dormitabis ; pauxillum manus conseres ut quiescas :

33 Trochę, mówię, pośpisz, trochę podrzemiesz, trochę ręce złożysz dla odpoczynku:

34 et veniet tibi quasi cursor egestas, et mendicitas quasi vir armatus.

34 aż ci przyjdzie jako poseł ubóstwo, a żebractwo jako mąż zbrojny.