Przypowieści Salomona, rozdział 23

1 Quando sederis ut comedas cum principe, diligenter attende quæ apposita sunt ante faciem tuam.

1 Gdy siądziesz, aby jeść z książęciem, pilnie bacz, co położono przed tobą,

2 Et statue cultrum in gutture tuo : si tamen habes in potestate animam tuam.

2 i połóż nóż na gardle twoim, jeśli jednak masz w mocy duszę twoją.

3 Ne desideres de cibis ejus, in quo est panis mendacii.

3 Nie pożądaj pokarmów tego, u którego jest chleb kłamstwa.

4 Noli laborare ut diteris, sed prudentiæ tuæ pone modum.

4 Nie pracuj, aby się wzbogacić, ale załóż miarę przezorności twojej.

5 Ne erigas oculos tuos ad opes quas non potes habere, quia facient sibi pennas quasi aquilæ, et volabunt in cælum.

5 Nie podnoś oczu twoich na bogactwa, których mieć nie możesz, bo uczynią sobie skrzydła jakby orle i ulecą do nieba.

6 Ne comedas cum homine invido, et ne desideres cibos ejus :

6 Nie jadaj z człowiekiem zazdrosnym i nie pragnij pokarmów jego,

7 quoniam in similitudinem arioli et conjectoris æstimat quod ignorat. Comede et bibe, dicet tibi ; et mens ejus non est tecum.

7 bo na kształt wieszczka i zgadywacza domniemywa się, czego nie wie. „Jedz i pij,” rzecze tobie, a myśl jego nie jest z tobą.

8 Cibos quos comederas evomes, et perdes pulchros sermones tuos.

8 Pokarmy któreś jadł, zrzucisz i utracisz wdzięczne słowa twoje.

9 In auribus insipientium ne loquaris, qui despicient doctrinam eloquii tui.

9 Nie mów do uszu głupców, bo wzgardzą nauką wymowy twojej.

10 Ne attingas parvulorum terminos, et agrum pupillorum ne introëas :

10 Nie tykaj granic małych dziatek i nie wchodź na rolę sierót,

11 propinquus enim illorum fortis est, et ipse judicabit contra te causam illorum.

11 bo powinowaty ich mocny jest, i on będzie sądził przeciw tobie sprawę ich.

12 Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuæ ad verba scientiæ.

12 Niech wnijdzie do ćwiczenia serce twoje, a uszy twoje do słów umiejętności.

13 Noli subtrahere a puero disciplinam : si enim percusseris eum virga, non morietur.

13 Nie pozbawiaj dziecięcia karności, bo jeśli je ćwiczysz rózgą, nie umrze.

14 Tu virga percuties eum, et animam ejus de inferno liberabis.

14 Ty je oćwiczysz rózgą, a duszę jego z otchłani wybawisz.

15 Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum :

15 Synu mój, jeśli mądre będzie serce twoje, będzie się z tobą radowało serce moje,

16 et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua.

16 i będą się weselić nerki moje, gdy usta twoje będą mówić dobrze.

17 Non æmuletur cor tuum peccatores, sed in timore Domini esto tota die :

17 Niech nie zazdrości grzesznym serce twoje, ale w bojaźni Pańskiej trwaj przez cały dzień,

18 quia habebis spem in novissimo, et præstolatio tua non auferetur.

18 bo będziesz miał nadzieję na końcu, a oczekiwanie twe nie będzie zawiedzione.

19 Audi, fili mi, et esto sapiens, et dirige in via animum tuum.

19 Słuchaj, synu mój, a bądź mądry i kieruj na drodze duszą twoją.

20 Noli esse in conviviis potatorum, nec in comessationibus eorum qui carnes ad vescendum conferunt :

20 Nie bywaj na biesiadach pijaków ani na ucztach tych, którzy mięso na jedzenie znoszą;

21 quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur, et vestietur pannis dormitatio.

21 bo którzy się pijaństwu oddają i którzy się na uczty składają, zniszczeją, a w łatach chodzić będzie ospałość.

22 Audi patrem tuum, qui genuit te, et ne contemnas cum senuerit mater tua.

22 Słuchaj ojca twego, który cię zrodził, i nie gardź matką twoją, gdy się zestarzeje.

23 Veritatem eme, et noli vendere sapientiam, et doctrinam, et intelligentiam.

23 Kupuj prawdę, a nie sprzedawaj mądrości i nauki i umiejętności.

24 Exsultat gaudio pater justi ; qui sapientem genuit, lætabitur in eo.

24 Raduje się bardzo ojciec sprawiedliwego; kto zrodził mądrego, weselić się będzie z niego.

25 Gaudeat pater tuus et mater tua, et exsultet quæ genuit te.

25 Niech się weseli ojciec twój i matka twoja, a niech się raduje, która cię urodziła!

26 Præbe, fili mi, cor tuum mihi, et oculi tui vias meas custodiant.

26 Daj mi, synu mój, serce twoje, a oczy twoje niech strzegą dróg moich,

27 Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus aliena.

27 bo dołem głębokim jest nierządnica, a studnią ciasną - cudza.

28 Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interficiet.

28 Czyha na drodze jak zbójca, a jeśli niebacznych ujrzy, zabije ich.

29 Cui væ ? cujus patri væ ? cui rixæ ? cui foveæ ? cui sine causa vulnera ? cui suffusio oculorum ?

29 Komu biada? czyjemu ojcu biada? komu swary? komu doły? komu bez przyczyny rany? komu płynienie oczu?

30 nonne his qui commorantur in vino, et student calicibus epotandis ?

30 Czyż nie tym, którzy zasiadają przy winie i bawią się kubków wypróżnianiem?

31 Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus : ingreditur blande,

31 Nie patrz na wino, gdy się rumieni, gdy się rozjaśni w szklanicy barwa jego; łagodnie wchodzi,

32 sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet.

32 ale na końcu ukąsi jak wąż i jak żmija jad rozpuści.

33 Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa.

33 Oczy twe będą patrzeć na cudze, a serce twe będzie mówić przewrotności.

34 Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo.

34 I będziesz jak śpiący wpośród morza i jak uśpiony sternik, gdy ster straci.

35 Et dices : Verberaverunt me, sed non dolui ; traxerunt me, et ego non sensi. Quando evigilabo, et rursus vina reperiam ?

35 I rzeczesz: „Bili mię, ale mnie nie bolało; ciągnęli mię, a nie czułem. Kiedyż się ocucę i znowu wino znajdę?”