Przypowieści Salomona, rozdział 22

1 Melius est nomen bonum quam divitiæ multæ ; super argentum et aurum gratia bona.

1 Lepsze jest imię dobre niż wielkie bogactwa, łaska nad srebro i złoto.

2 Dives et pauper obviaverunt sibi : utriusque operator est Dominus.

2 Bogaty i ubogi spotkali się: obydwu Pan jest stworzycielem.

3 Callidus vidit malum, et abscondit se ; innocens pertransiit, et afflictus est damno.

3 Przemyślny zobaczył nieszczęście i skrył się, niedoświadczony przeszedł i poniósł szkodę.

4 Finis modestiæ timor Domini, divitiæ, et gloria, et vita.

4 Koniec skromności bojaźń Pańska, bogactwo i chwała i żywot.

5 Arma et gladii in via perversi ; custos autem animæ suæ longe recedit ab eis.

5 Oręże i miecze są na drodze przewrotnego, lecz kto strzeże duszy swej, daleko odstępuje od nich.

6 Proverbium est : adolescens juxta viam suam ; etiam cum senuerit, non recedet ab ea.

6 Przysłowie mówi: „Młodzieniec wedle drogi swej; choćby się zestarzał, nie odstąpi od niej.”

7 Dives pauperibus imperat, et qui accipit mutuum servus est fœnerantis.

7 Bogaty ubogim rozkazuje, a kto u kogo pożycza, sługą jest tego, który mu pożyczył.

8 Qui seminat iniquitatem metet mala, et virga iræ suæ consummabitur.

8 Kto sieje nieprawość, będzie żął nieszczęście, i rózga gniewu jego zniszczeje.

9 Qui pronus est ad misericordiam benedicetur : de panibus enim suis dedit pauperi. Victoriam et honorem acquiret qui dat munera ; animam autem aufert accipientium.

9 Kto skłonny jest do miłosierdzia, błogosławiony będzie, bo chleba swego dał ubogiemu. Zwycięstwo i cześć otrzyma, kto dary daje, i porywa duszę tych, co je biorą.

10 Ejice derisorem, et exibit cum eo jurgium, cessabuntque causæ et contumeliæ.

10 Wypędź naśmiewcę, a wynijdzie z nim swar, i ustaną zatargi i potwarze.

11 Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem.

11 Kto miłuje czystość serca, dla wdzięku ust swoich będzie miał przyjacielem króla.

12 Oculi Domini custodiunt scientiam, et supplantantur verba iniqui.

12 Oczy Pańskie strzegą umiejętności, a słowa nieprawego bywają wywrócone.

13 Dicit piger : Leo est foris ; in medio platearum occidendus sum.

13 Mówi leniwiec: „Lew jest na dworze, wpośród ulic zabity będę.”

14 Fovea profunda os alienæ : cui iratus est Dominus, incidet in eam.

14 Usta cudzej są dołem głębokim; na kogo się Pan gniewa, wpadnie weń.

15 Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinæ fugabit eam.

15 Głupota przywiązana jest do serca dziecięcego, ale rózga karania wypędzi ją.

16 Qui calumniatur pauperem ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit.

16 Kto uciska ubogiego, aby przysporzyć sobie majętności, da sam bogatszemu i będzie biedę cierpiał.

17 Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium : appone autem cor ad doctrinam meam,

17 Nakłoń ucha twego, a słuchaj słów mędrców i serce swoje przyłóż do nauki mojej,

18 quæ pulchra erit tibi cum servaveris eam in ventre tuo, et redundabit in labiis tuis :

18 która ci będzie piękna, gdy ją zachowasz w sercu swoim, i rozpłynie się po wargach twoich;

19 ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie.

19 aby było w Panu ufanie twoje, dlatego ci ją dziś pokazałem.

20 Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia :

20 Oto ci ją potrójnie opisałem w myślach i w nauce,

21 ut ostenderem tibi firmitatem et eloquia veritatis, respondere ex his illis qui miserunt te.

21 aby ci okazać stałość i słowa prawdy, abyś według nich odpowiadał tym, którzy cię posłali.

22 Non facias violentiam pauperi quia pauper est, neque conteras egenum in porta :

22 Nie zadawaj gwałtu ubogiemu, dlatego że ubogi jest, i nie gnęb biednego w bramie.

23 quia judicabit Dominus causam ejus, et configet eos qui confixerunt animam ejus.

23 Albowiem Pan będzie sądził sprawę jego, i przebije tych, którzy przebili duszę jego.

24 Noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum viro furioso :

24 Nie bądź przyjacielem człowieka gniewliwego i nie chodź z mężem zapalczywym,

25 ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animæ tuæ.

25 byś snadź nie przywykł do ścieżek jego i nie wziął zgorszenia dla duszy twojej.

26 Noli esse cum his qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis :

26 Nie bywaj między tymi, którzy rękę dają i którzy się czynią poręczycielami za długi;

27 si enim non habes unde restituas, quid causæ est ut tollat operimentum de cubili tuo ?

27 bo jeśli nie masz skąd zwrócić, czemuż nie ma zabrać przykrycia z łóżka twego?

28 Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui.

28 Nie przestępuj granic starych, które założyli ojcowie twoi.

29 Vidisti virum velocem in opere suo ? coram regibus stabit, nec erit ante ignobiles.

29 Widziałeś męża biegłego w sprawach swoich? Przed królami stać będzie, a nie będzie przed podłymi.