Św. Kinga: Patronka Polski i Litwy

Święta Kinga była księżną, która dzierżyła władzę nad jednym z najpotężniejszych księstw piastowskich, a mimo to całe serce złożyła w ofierze ubóstwu i Bogu. Żona księcia Bolesława Wstydliwego, panująca pani krakowska i sandomierska, po śmierci męża zrzuciła książęce szaty, przywdziała habit ubogiej klaryski i resztę życia spędziła w założonym przez siebie klasztorze w Starym Sączu. Święta Kinga — zwana też Kunegundą — jest jedną z najczcigodniejszych postaci dawnej Polski i orędowniczką, do której zwracamy się z ufnością po dziś dzień.

Poniżej najpierw mówimy wprost, kim była Kinga i jakim jest patronem, podajemy tradycyjną modlitwę o jej wstawiennictwo, a następnie przybliżamy jej życie według wiernej tradycji, kiedy obchodzi się jej wspomnienie oraz jak rozumieć słynną legendę o pierścieniu i soli.

Kim była święta Kinga i czego jest patronką

Kinga (Kunegunda) żyła w XIII wieku (1234–1292). Była córką króla Węgier Beli IV, a przez matkę spokrewniona z całym rodem świętych władczyń tamtej epoki — między innymi ze świętą Jadwigą Śląską i świętą Elżbietą Węgierską. Jako dziecko została wydana za Bolesława Wstydliwego, księcia krakowskiego i sandomierskiego, i tym samym stała się panią jednej z głównych dzielnic rozbitej wówczas Polski. Według tradycji oboje małżonkowie złożyli ślub dozgonnej czystości, dlatego księcia nazwano Wstydliwym, a samą Kingę czci się jako dziewicę.

Po owdowieniu w 1279 roku Kinga wstąpiła do zakonu klarysek — sióstr świętej Klary, żyjących w surowym ubóstwie według reguły świętego Franciszka — w klasztorze, który sama ufundowała w Starym Sączu. Tam, już nie jako księżna, lecz jako uboga zakonnica, dożyła swoich dni.

Święta Kinga czczona jest jako:

• patronka Polski i Litwy — wymieniana wśród orędowników naszej Ojczyzny;
• patronka ziemi sądeckiej, Starego Sącza oraz diecezji tarnowskiej;
• patronka górników solnych z Bochni i Wieliczki, co wiąże się ze słynną legendą o soli;
• orędowniczka małżonków, wdów i osób żyjących w czystości;
• wzór dla rządzących, którzy władzę pojmują jako służbę ubogim.

Modlitwa do świętej Kingi

Modlitwę tę możemy odmawiać prywatnie, prosząc o wstawiennictwo świętej Kingi w intencji Ojczyzny, rodzin oraz o ducha ubóstwa i czystości serca:

Święta Kingo, księżno i ubogi sługo Chrystusa, ty zostawiłaś bogactwa i zaszczyty tego świata, aby pójść za Panem w ubóstwie i czystości. Naucz nas, że prawdziwy skarb jest w niebie, a władza i dostatek mają służyć ubogim. Wyjednaj nam serce miłosierne wobec potrzebujących, wierność powołaniu i czystość obyczajów. Wstawiaj się za naszą Ojczyzną, za rodzinami i za tymi, którzy ciężko pracują na chleb, abyśmy wszyscy doszli do tej nagrody, którą Pan obiecał ubogim w duchu. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Do modlitwy dobrze jest dołączyć Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu, ofiarowując je w wybranej intencji.

W życiu świętej Kingi wypełniło się słowo, które Pan skierował do bogatego młodzieńca: „Jeśli chcesz być doskonałym, idź, sprzedaj co masz, i daj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie; i przyjdź, pójdź za mną” (Mt 19, 21). Ona poszła za tym wezwaniem dosłownie, a swoją drogą potwierdziła pierwsze z błogosławieństw: „Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem ich jest królestwo niebieskie” (Mt 5, 3).

Życie świętej Kingi według tradycji

Węgierska księżniczka na krakowskim tronie

Kinga urodziła się w 1234 roku jako jedna z córek króla Węgier Beli IV i Marii Laskariny. Wychowana pobożnie, wcześnie odznaczała się skłonnością do modlitwy i miłosierdzia. Jeszcze jako dziecko została zaręczona z księciem Bolesławem, a po latach poślubiła go i zamieszkała w Krakowie. Według tradycji wniosła mężowi znaczny posag, który — jak głosi przekaz — miała przeznaczyć na ratowanie kraju zniszczonego najazdami tatarskimi oraz na dzieła miłosierdzia.

Jako księżna nie żyła dla przepychu. Tradycja przekazuje obraz władczyni, która osobiście opatrywała chorych, wykupywała jeńców i wspomagała ubogich, widząc w nich samego Chrystusa. Wypełniała tym Jego słowa: „cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili” (Mt 25, 40).

Ślub czystości i wdowieństwo

Tradycja zgodnie podaje, że Kinga i Bolesław żyli w dziewiczym małżeństwie, złożywszy Bogu ślub czystości. Stąd przydomek księcia — Wstydliwy. Małżonkowie wspólnie fundowali kościoły i klasztory, wspierali zakony i otaczali się ludźmi świętego życia. Należy zaznaczyć, że szczegóły tego ślubu znamy z hagiograficznej tradycji średniowiecznej, nie zaś z dokumentów państwowych; Kościół jednak od wieków czci Kingę właśnie jako dziewicę.

Gdy w 1279 roku Bolesław zmarł, Kinga nie szukała już ziemskiej władzy. Zrzekła się praw do księstwa i rozdała swoje dobra. Wszystko, co posiadała, oddała na fundację klasztoru klarysek w Starym Sączu, do którego wkrótce sama wstąpiła.

Uboga klaryska w Starym Sączu

W klasztorze Kinga żyła jak najpokorniejsza z sióstr — w poście, modlitwie i pracy, nie korzystając z przywilejów dawnej godności. Tradycja przekazuje, że jaśniała wśród zakonnic miłością do Najświętszego Sakramentu, nabożeństwem do Męki Pańskiej i czcią dla Matki Bożej. Zmarła w opinii świętości 24 lipca 1292 roku w Starym Sączu, gdzie do dziś spoczywają jej relikwie i gdzie trwa nieprzerwany kult.

Jej życie streszcza ewangeliczne wezwanie do ubóstwa dla Królestwa. Z księżnej stała się ubogą, aby — wedle słów Pana — naprawdę posiąść „skarb w niebie” (por. Mt 19, 21).

Legenda o pierścieniu i soli z Bochni i Wieliczki

Najbardziej znaną opowieścią związaną ze świętą Kingą jest legenda o soli. Według niej, gdy Kinga opuszczała Węgry, by poślubić polskiego księcia, poprosiła ojca nie o złoto, lecz o kopalnię soli — wówczas cenny skarb. Wrzuciła do węgierskiego szybu swój zaręczynowy pierścień, a gdy przybyła do Polski, kazała kopać w okolicach Bochni (i Wieliczki). Górnicy mieli wydobyć z ziemi pierwszą bryłę soli, a w niej — ów rzucony na Węgrzech pierścień. Tak, jak głosi podanie, Kinga miała obdarować Polskę solą.

Należy wyraźnie powiedzieć, że jest to pobożna legenda, a nie wydarzenie historyczne — sól wydobywano w tych okolicach niezależnie od osoby księżnej. Opowieść ta wyraża jednak prawdę głębszą: że świątobliwa władczyni przyniosła swojemu nowemu krajowi błogosławieństwo i dobrobyt. Z tej legendy wywodzi się też patronat świętej Kingi nad górnikami solnymi, którzy do dziś czczą ją w podziemnych kaplicach kopalń.

Święta Kinga w Wieliczce

W Kopalni Soli w Wieliczce świętej Kindze poświęcona jest najsłynniejsza podziemna świątynia w Polsce — Kaplica świętej Kingi, wykuta w soli na głębokości ponad stu metrów. Górnicy obrali Kingę za swoją patronkę i przez pokolenia wykuwali w solnej skale ołtarze, płaskorzeźby i figury, by mieć gdzie się modlić, nim zejdą do pracy. Także w Bochni, w najstarszej czynnej kopalni soli w Polsce, trwa kult świętej księżnej. Kto pielgrzymuje do tych podziemnych kaplic, niech pamięta, że nie są one ciekawostką turystyczną, lecz miejscem, gdzie ludzie ciężkiej pracy zawierzali swoje życie Bogu przez wstawiennictwo świętej Kingi.

Kiedy obchodzi się wspomnienie i jak ją rozpoznać

Liturgiczne wspomnienie świętej Kingi przypada 24 lipca, w dniu jej narodzin dla nieba. W ikonografii przedstawia się ją zwykle jako:

• księżną z koroną, niekiedy depczącą ziemskie insygnia;
• klaryskę w habicie, z modelem ufundowanego klasztoru w dłoni;
• postać z bryłą soli lub pierścieniem — znakiem słynnej legendy.

Często ukazuje się ją na tle gór sądeckich, w pobliżu Starego Sącza, gdzie biło i bije serce jej kultu.

Ciekawostki o świętej Kindze

Wokół postaci świętej Kingi narosło wiele faktów i pobożnych opowieści, które warto znać. Oddzielamy tu wyraźnie to, co poświadczone, od tego, co przekazuje sama tradycja:

• Trzy święte siostry. Kinga nie była jedyną świętą w rodzinie: jej rodzone siostry to święta Małgorzata Węgierska oraz błogosławiona Jolanta (Helena), fundatorka klasztoru klarysek w Gnieźnie. Cała ta rodzina wydała grono świętych władczyń.
• Imię Kunegunda. „Kinga” to spieszczona, polska forma imienia Kunegunda. W księgach liturgicznych i dawnych żywotach spotkamy ją najczęściej właśnie jako Kunegundę.
• Późna kanonizacja. Choć kult Kingi trwał nieprzerwanie od jej śmierci w 1292 roku, beatyfikowano ją dopiero w 1690 roku, a w poczet świętych wpisano ją w roku 1999. Ogłoszenie świętości nie tworzy kultu, lecz potwierdza to, co lud Boży czcił od stuleci.
• Patronka góralszczyzny i ziemi sądeckiej. Stary Sącz, klasztor klarysek i okoliczne góry to do dziś żywe serce jej kultu — stąd częste przedstawianie Kingi na tle sądeckich wzgórz.
• Pierścień w soli. Najtrwalszym znakiem świętej w sztuce pozostaje bryła soli z zatopionym pierścieniem — pamiątka legendy, której prawdziwy sens jest duchowy, a nie geologiczny.

Przypominamy, że pobożne legendy — jak opowieść o soli — nie są przedmiotem wiary; czcimy świętą Kingę za jej rzeczywiste cnoty: ubóstwo, czystość i miłosierdzie, a nie za cuda przypisywane jej przez podanie.

Parafie i kościoły pod wezwaniem świętej Kingi

Kult świętej Kingi rozszerzył się daleko poza ziemię sądecką. Pod jej wezwaniem powstały parafie i kościoły w wielu stronach Polski — między innymi w Świdniku, gdzie wierni gromadzą się w świątyni noszącej imię tej świętej księżnej. Tam, gdzie stoi kościół pod jej wezwaniem, naturalnym jest obchodzić uroczyściej odpust 24 lipca i wzywać Kingi jako patronki wspólnoty. Jeśli pielgrzymujemy lub mieszkamy w pobliżu takiej parafii, dobrze jest tego dnia przystąpić do sakramentów i powierzyć świętej Kindze swoją rodzinę oraz Ojczyznę.

Często zadawane pytania

Kim była święta Kinga?

Była węgierską księżniczką, córką króla Beli IV, która w XIII wieku została żoną polskiego księcia Bolesława Wstydliwego i panią Krakowa oraz Sandomierza. Według tradycji żyła z mężem w dziewictwie, słynęła z miłosierdzia wobec ubogich, a po jego śmierci wstąpiła do klasztoru klarysek w Starym Sączu, gdzie zmarła w opinii świętości w 1292 roku.

Czego patronką jest święta Kinga?

Czczona jest jako patronka Polski i Litwy, ziemi sądeckiej i Starego Sącza, a także jako patronka górników solnych z Bochni i Wieliczki — co wiąże się ze słynną legendą o soli. Wzywa się ją również jako orędowniczkę małżonków, wdów i osób żyjących w czystości.

Kiedy jest wspomnienie świętej Kingi?

Liturgiczne wspomnienie świętej Kingi przypada 24 lipca. Tego dnia szczególnie warto odmówić modlitwę o jej wstawiennictwo za Ojczyznę, rodziny oraz w intencji ducha ubóstwa i czystości serca.

Czy legenda o soli i pierścieniu jest prawdziwa?

To pobożna legenda, a nie fakt historyczny — sól wydobywano w okolicach Bochni i Wieliczki niezależnie od osoby księżnej. Opowieść wyraża jednak prawdę o błogosławieństwie, jakie świątobliwa władczyni przyniosła swojemu krajowi, i z niej wywodzi się patronat świętej Kingi nad górnikami solnymi.

Gdzie znajduje się grób świętej Kingi?

Relikwie świętej Kingi spoczywają w klasztorze sióstr klarysek w Starym Sączu, który sama ufundowała i w którym dożyła swoich dni. Trwa tam nieprzerwany od wieków kult tej świętej księżnej.

Jaka jest kaplica świętej Kingi w Wieliczce?

To podziemna świątynia w Kopalni Soli w Wieliczce, w całości wykuta w soli na głębokości ponad stu metrów, z ołtarzami i płaskorzeźbami dłuta górników. Powstała dlatego, że górnicy solni obrali świętą Kingę za swoją patronkę i chcieli mieć miejsce modlitwy pod ziemią. Podobny kult trwa w kopalni w Bochni.

Jakie są ciekawostki o świętej Kindze?

Jej siostry to święta Małgorzata Węgierska i błogosławiona Jolanta; „Kinga” to polska forma imienia Kunegunda; kanonizowano ją dopiero w 1999 roku, choć kult trwał od 1292; a najsłynniejszym znakiem świętej jest bryła soli z pierścieniem z pobożnej legendy. Czcimy ją jednak przede wszystkim za rzeczywiste cnoty ubóstwa, czystości i miłosierdzia, nie za podania.

Czy są kościoły pod wezwaniem świętej Kingi?

Tak. Poza klasztorem w Starym Sączu pod jej wezwaniem powstały parafie i kościoły w różnych stronach Polski, między innymi w Świdniku. W takich świątyniach uroczyście obchodzi się odpust 24 lipca, w dniu wspomnienia świętej Kingi.

Święta Kinga uczy nas, że największe bogactwo polega na jego oddaniu — że korona i dostatek mają służyć ubogim, a serce człowieka znajduje pokój dopiero w Bogu. Wzywajmy jej jako patronki Ojczyzny, wzoru czystości i orędowniczki tych, którzy ciężko pracują na chleb. W trosce o świętość rodzin możemy łączyć jej wstawiennictwo z opieką św. Anny, patronki matek i małżonków.

Zobacz także powiązane treści w naszym serwisie: Św. Jadwiga Królowa, Św. Brat Albert, Litania do Wszystkich Świętych, Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo oraz Pod Twoją obronę.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Dane biograficzne: dzieje życia św. Kingi (Kunegundy, 1234–1292), córki króla Węgier Beli IV, żony księcia Bolesława Wstydliwego, fundatorki i klaryski klasztoru w Starym Sączu, gdzie zmarła 24 lipca 1292 roku; jej siostry — św. Małgorzata Węgierska i bł. Jolanta; beatyfikacja w 1690 roku, kanonizacja w 1999 roku; przekaz tradycji o ślubie czystości oraz legenda o pierścieniu i soli z Bochni i Wieliczki, podane wyraźnie jako tradycja, a nie fakt historyczny; podziemna Kaplica św. Kingi w Kopalni Soli w Wieliczce oraz parafie pod jej wezwaniem (m.in. w Świdniku). Pismo Święte według przekładu ks. Jakuba Wujka: Ewangelia wg św. Mateusza 5, 3; 19, 21; 25, 40. Tekst modlitwy: korpus modlitw Iter Fidei.