Filipiny: Kościół prosi o wstrzymanie projektu Pax Silica

Na Filipinach organ działań społecznych Kościoła katolickiego wezwał we wtorek 22 września rząd, by przed jakimkolwiek nieodwracalnym zobowiązaniem otworzył szerszą konsultację w sprawie Pax Silica — projektu przemysłowo-technologicznego ośrodka o powierzchni 1620 hektarów, planowanego w New Clark City w prowincji Tarlac i mającego przyciągnąć inwestycje w półprzewodniki, sztuczną inteligencję, minerały krytyczne oraz zaawansowaną produkcję.

Jego przewodniczący, bp Gerardo „Gerry” Alminaza, biskup San Carlos, uznał harmonogram za pośpieszny: „Wygląda na to, że się z tym spieszą. Wydaje się też, że zabrakło dostatecznych badań i konsultacji ze wspólnotami oraz ludźmi, których to realnie dotknie, zwłaszcza ze wspólnotami aeta”. Publiczna instytucja promująca projekt szacuje, że może on wymagać od 65 do 90 milionów litrów wody i około 3 gigawatów energii elektrycznej dziennie. „To nie są drobne wymagania — dodał. — Domagają się poważnego publicznego rozważenia w kraju, który już zmaga się z niedoborem wody, niepewnością energetyczną i wrażliwością klimatyczną”.

Najbardziej sporną kwestią jest ziemia. Rząd utrzymuje, że teren jest gruntem publicznym, do którego tytuł należy do urzędu ds. rekonwersji baz, i że żadna wspólnota autochtoniczna nie zostanie wysiedlona; przywódcy aeta uważają część tych ziem za dziedzictwo przodków. „Sprzecznych roszczeń nie rozstrzyga się zwykłymi zapewnieniami — ostrzegł biskup — lecz zgodnie z prawem, w sposób jawny i z rzeczywistym udziałem zainteresowanych wspólnot, zanim podpisze się kontrakty, a decyzje staną się trudne albo niemożliwe do cofnięcia”.

Miara tradycji

Pismo nie zna postępu, który bezkarnie przesuwa granice słabego. „Przeklęty, kto przenosi granice bliźniego swego” — mówi Księga Powtórzonego Prawa, a Księga Przysłów: „Nie przestępuj granic starych, które założyli ojcowie twoi”. Granica nie jest drobiazgiem mierniczego: jest prawem najmniejszego uczynionym widzialnym, a Bóg sam staje się stróżem tego, co możni chcieliby zatrzeć.

Katechizm Soboru Trydenckiego, wykładając siódme przykazanie, potępia nie tylko jawną kradzież, lecz wszelką niesprawiedliwość, przez którą zatrzymuje się lub wyłudza od bliźniego to, co mu się należy; między grzechy wołające o pomstę do Boga zalicza krzywdę wyrządzoną słabemu. Oddać każdemu, co jego, bronić tego, kto nie ma siły się bronić — to sama sprawiedliwość.

Ziemia wreszcie nie została oddana człowiekowi, by ją pochłaniał. Bóg umieścił człowieka w ogrodzie, „aby uprawiał i strzegł go” (Rdz II, 15): uprawiać i strzec, nie wyczerpywać. A Leon XIII przypominał państwom ich pierwszy obowiązek — czuwać nad dobrem wspólnym i bronić ubogiego przed uciskiem możnych.

Miara faktu

Nic z tego nie potępia techniki, inwestycji ani uczciwej pracy; sam biskup to powiedział, a tradycja od dawna to utrzymuje. Tradycja potępia pośpiech, który przeskakuje sprawiedliwość, nieprzejrzystość, która pomija zgodę, oraz takie korzystanie ze stworzenia, które traktuje wodę, ziemię i ludzi jak surowiec bez granic. Zmierzone tą miarą, ostrzeżenie biskupa nie występuje przeciw postępowi: domaga się jego jedynej godnej tej nazwy formy. „Postęp godny tej nazwy musi poprawiać życie, nie poświęcając ziemi, wody, kultury i przyszłości ludzi, którzy tam żyją” — powiedział. To niemal słowo w słowo doktryna dawnych granic.

Wierny nie ma tu rozstrzygać sporu o tytuły własności; to nie jego zadanie, a same fakty są przedmiotem sporu. Jego rzeczą jest trzymać się mocno zasady: dzieło, które kwitnie, depcząc słabego i wysuszając stworzenie, nie jest dziełem dobrym, jakikolwiek byłby jego zysk. To, czego tradycja żąda od rządzących, nie zestarzało się: pytać, nim się zwiąże, oddać każdemu, co jego, i strzec ziemi, której nie stworzyli.

Źródła. Katechizm Soboru Trydenckiego (1566), o siódmym przykazaniu; Księga Powtórzonego Prawa XXVII, 17 i Księga Przysłów XXII, 28 (Wulgata); Księga Rodzaju II, 15; Leon XIII, encyklika Rerum novarum (1891).