Aktualności
Niemiecki mszał: rewizja znów otwiera kwestię «za wielu»
Biskupi niemieckojęzyczni otwierają nową rewizję mszału, z «językiem włączającym» i oczekiwaniem zachowania «za wszystkich» zamiast «za wielu» z konsekracji.
Konferencja liturgiczna biskupów niemieckojęzycznych, działająca w imieniu episkopatów Niemiec, Austrii i Szwajcarii, otworzyła nową fazę rewizji niemieckiego mszału, którego obowiązujące wydanie pochodzi z 1975 roku. Faza konsultacji rozpoczyna się w listopadzie 2026 roku: eksperci i duszpasterze będą mogli zgłaszać propozycje i uzasadnienia do końca czerwca 2027 roku, nowo przetłumaczone teksty będą próbnie stosowane już w pierwszym półroczu 2027 roku w wybranych parafiach i wspólnotach zakonnych, a nowy mszał zapowiedziano na 2033 rok.
Kapłan, który kieruje niemieckim instytutem liturgicznym i współprowadzi te prace, oświadczył, że język mszału powinien być «tak włączający, jak to możliwe». Uściślił: «Rzecz jasna tam, gdzie dziś figurują tylko bracia, dodamy również siostry», dodając, że «ogólnie język powinien być tak włączający, jak to możliwe, a także z ostrożnością potraktujemy mocno męskie obrazy Boga». Co do samych słów konsekracji, spodziewa się, że głosowanie biskupów niemieckojęzycznych potoczy się jak we Włoszech, gdzie episkopat zachował «za wszystkich» (per tutti) i uzyskał dla niego zatwierdzenie, zamiast dosłownego «za wielu» (pro multis, für viele).
Sprawa nie jest rozstrzygnięta i jest sporna. W liście z 14 kwietnia 2012 roku skierowanym do biskupów niemieckich Benedykt XVI prosił, by tłumaczenie zachowało dosłowne «za wielu» (für viele), wierne łacińskiemu pro multis, uznając zarazem, że «za wszystkich» pozostaje «interpretacją, która była i pozostaje bardzo dobrze uzasadniona». To, co wysuwa odpowiedzialny za te prace, nie jest zatem decyzją, lecz oczekiwaniem: żaden akt nie ustalił tekstu konsekracji, a mszał nie jest obiecany przed 2033 rokiem.
Co Kościół zawsze utrzymywał o formie kielicha
Forma konsekracyjna Przenajdroższej Krwi nie jest wymiennym zwrotem. Katechizm Soboru Trydenckiego, zredagowany dla proboszczów nazajutrz po Soborze, podaje jej literę i rację. Forma brzmi: «To jest Kielich Krwi mojej, nowego i wiecznego Przymierza, tajemnica Wiary, która za was i za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów». Słowa «za was i za wielu» — wyjaśnia Katechizm — służą wyrażeniu owoców Męki: «Jeśli bowiem rozważamy jej moc i skuteczność, jesteśmy obowiązani wyznać, że Krew Pańska została wylana dla zbawienia wszystkich»; lecz jeśli badamy owoc, nie przynosi on pożytku wszystkim. I Katechizm konkluduje bez ogródek: «Tak więc słusznie nie zostało powiedziane: za wszystkich, ponieważ chodziło w tym miejscu o owoc Męki, który zapewnił zbawienie tylko samym wybranym».
Miara
Łacina mówi pro multis, «za wielu», a Katechizm rzymski uczy, że nie jest to nieścisłość do poprawienia, lecz prawda do zachowania: forma odróżnia nieskończoną wartość wylanej Krwi, wystarczającą dla wszystkich, od owocu, który ona wydaje, przyjmowanego tylko przez tych, którzy się nań usposabiają. Oddanie pro multis przez «za wszystkich» zaciera właśnie to rozróżnienie, które Kościół zechciał wpisać w najświętsze słowo całego obrzędu. Nie jest to więc sprawa wrażliwości ani stylu: to sama nauka o Ofierze jest zaangażowana w jednym słowie. Co zaś do zamiaru uczynienia «języka tak włączającym, jak to możliwe» i poprawienia «mocno męskich obrazów Boga», mierzy on liturgię duchem czasu, zamiast odwrotnie; a mszał nie otrzymuje swego prawa od języka ludzi, lecz niesie wiarę przyjętą.
Co to oznacza dla wiernych
Nic jeszcze nie zostało promulgowane: chodzi o fazę prac i o oczekiwanie wyrażone przez jednego odpowiedzialnego, nie o dekret. Wierny przywiązany do rzymskiego rytu z 1962 roku odnajduje w swoim mszale formę, którą Katechizm Trydencki komentuje słowo po słowie: pro multis, «za wielu». To jest tekst pewny, a racją, by się go trzymać, nie jest nostalgia, lecz nauka, którą on chroni. Można śledzić te prace z czujnością, nie przesądzając ich wyniku i nie wyciągając wniosku, który należy wyłącznie do Kościoła.
Źródła. Katechizm Soboru Trydenckiego (1566), o sakramencie Eucharystii, o formie konsekracji kielicha («za was i za wielu»); św. Mateusz XXVI, 28 i św. Łukasz XXII, 20, według Wulgaty (Biblia Wujka).