Uprawniona obrona nie usprawiedliwia wyścigu zbrojeń

Przed Zgromadzeniem Ogólnym Organizacji Narodów Zjednoczonych, zebranym w Nowym Jorku 26 września na otwarcie osiemdziesiątej pierwszej sesji, kardynał Pietro Parolin, sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej, przypomniał, że każdy naród ma prawo do zapewnienia sobie obrony, ale że prawo to nie może stać się pretekstem do wyścigu zbrojeń, w szczególności za pomocą broni jądrowej i systemów autonomicznych.

Nauka nie rodzi się z tej trybuny. Piąte przykazanie zakazuje zabójstwa, nie zaś każdego aktu odebrania życia: Katechizm Soboru Trydenckiego, wykładając « Nie będziesz zabijał », wylicza przypadki, w których zadanie śmierci nie jest zbrodnią, wśród nich wojnę sprawiedliwą i obronę własnego istnienia. Uprawniona obrona jest zatem prawem prawdziwym. Lecz ta sama tradycja ją ogranicza: wojna jest godziwa jedynie dla słusznej przyczyny, podjęta przez prawowitą władzę i prowadzona z prawą intencją, według trzech warunków świętego Tomasza z Akwinu; i nigdy nie zezwala na rozmyślną rzeź niewinnych. Samym celem wojny jest pokój, ów « spokój porządku », o którym mówi święty Augustyn. Gdy potęga zniszczenia całkowicie wymyka się panowaniu człowieka, Pius XII nauczał, że należy odrzucić jej użycie. « Nic nie jest stracone przy pokoju; wszystko może być stracone przez wojnę », ostrzegał ten papież w przededniu ostatniego światowego konfliktu.

To właśnie ten grunt pokrywa wystąpienie sekretarza stanu. « Żaden prawdziwy pokój nie jest możliwy bez wspólnej i szczerej woli rozbrojenia; prawowite prawo każdego narodu do zapewnienia sobie obrony nie może przerodzić się w wyścig masowych zbrojeń », oświadczył, wskazując imiennie broń jądrową i broń autonomiczną. Umieścił swoją wypowiedź pod niedawną encykliką panującego papieża, wzywającą do przejścia od « kultury władzy » do « kultury negocjacji »: tekstem powstałym po soborze, który przytaczamy jako fakt przemówienia, a nie jako miarę prawdy.

Dzień wcześniej, 25 września, na kolacji wydanej na marginesie tygodnia obrad ONZ, kardynał wywiódł rozdrobnienie świata z zapomnienia o tym, czym jest osoba ludzka, przywołując encyklikę Rerum Novarum Leona XIII oraz świętego Augustyna, i wzywając słuchaczy: « W świecie połączonym w sieci, a rozłączonym poza nią, bądźcie ludźmi obecności. W świecie, który pyta, czy może pozostać ludzki, odpowiedzcie świadectwem waszego życia. »

Źródła. Katechizm Soboru Trydenckiego (1566), wykład piątego przykazania; święty Tomasz z Akwinu, Suma teologiczna, IIa-IIae, q. 40, o warunkach wojny sprawiedliwej; święty Augustyn, Państwo Boże, XIX, o pokoju jako spokoju porządku; Pius XII, orędzie radiowe z 24 sierpnia 1939 oraz przemówienie z 30 września 1954 o broni, której skutki wymykają się panowaniu człowieka.