Przypowieści Salomona, rozdział 30

1 Verba Congregantis, filii Vomentis. Visio quam locutus est vir cum quo est Deus, et qui Deo secum morante confortatus, ait :

1 Słowa Zgromadzającego, syna Zwracającego. Widzenie, które powiadał mąż, z którym Bóg jest i który, przez Boga z nim mieszkającego umocniony, rzekł:

2 Stultissimus sum virorum, et sapientia hominum non est mecum.

2 Jestem najgłupszy między mężami i mądrości człowieczej nie ma we mnie.

3 Non didici sapientiam, et non novi scientiam sanctorum.

3 Nie nauczyłem się mądrości i nie znam umiejętności świętych.

4 Quis ascendit in cælum, atque descendit ? quis continuit spiritum in manibus suis ? quis colligavit aquas quasi in vestimento ? quis suscitavit omnes terminos terræ ? quod nomen est ejus, et quod nomen filii ejus, si nosti ?

4 Któż wstąpił do nieba i zstąpił? kto zatrzymał wiatr w rękach swoich? kto zawiązał wody jakby w szacie? kto założył wszystkie krańce ziemi? Jakie jest imię jego? i jakie imię syna jego, jeśli wiesz?

5 Omnis sermo Dei ignitus : clypeus est sperantibus in se.

5 Wszelka mowa Boża ognista, tarczą jest mającym nadzieję w nim.

6 Ne addas quidquam verbis illius, et arguaris, inveniarisque mendax.

6 Nie przydawaj nic do słów jego, aby cię nie przekonał i nie znalazł kłamcą.

7 Duo rogavi te : ne deneges mihi antequam moriar :

7 O dwie rzeczy prosiłem ciebie, nie odmawiaj mi, pókim żyw!

8 vanitatem et verba mendacia longe fac a me ; mendicitatem et divitias ne dederis mihi : tribue tantum victui meo necessaria,

8 Marność i słowa kłamliwe oddal ode mnie, żebractwa i bogactwa nie dawaj mi, daj tylko to, co potrzebne do utrzymania mego,

9 ne forte satiatus illiciar ad negandum, et dicam : Quis est Dominus ? aut egestate compulsus, furer, et perjurem nomen Dei mei.

9 bym snadź nasycony nie był przywiedziony do zaparcia się i nie rzekł: „Któż jest Pan?” albo ubóstwem przyciśniony, nie jął się kradzieży i fałszywie nie przysięgał przez imię Boga mego.

10 Ne accuses servum ad dominum suum, ne forte maledicat tibi, et corruas.

10 Nie oskarżaj sługi przed panem jego, aby cię snadź nie przeklinał i byś nie upadł.

11 Generatio quæ patri suo maledicit, et quæ matri suæ non benedicit ;

11 Rodzaj, który ojcu swemu złorzeczy, i który matce swej nie błogosławi;

12 generatio quæ sibi munda videtur, et tamen non est lota a sordibus suis ;

12 rodzaj, który się sobie zda być czysty, a przecież nie obmył się z plugastwa swego;

13 generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebræ ejus in alta surrectæ ;

13 rodzaj, który ma wyniosłe oczy, a powieki ku górze odwrócone;

14 generatio quæ pro dentibus gladios habet, et commandit molaribus suis, ut comedat inopes de terra, et pauperes ex hominibus.

14 rodzaj, który ma zamiast zębów miecze i żuje trzonowymi swymi, aby wygryźć biednych z ziemi i ubogich spomiędzy ludzi.

15 Sanguisugæ duæ sunt filiæ, dicentes : Affer, affer. Tria sunt insaturabilia, et quartum quod numquam dicit : Sufficit.

15 Pijawka ma dwie córki mówiące: „Przynieś, przynieś!” Trzy rzeczy są nienasycone, a czwarta, która nigdy nie rzecze: „Dosyć”:

16 Infernus, et os vulvæ, et terra quæ non satiatur aqua : ignis vero numquam dicit : Sufficit.

16 otchłań, łono niewiasty i ziemia, która się nie nasyca wodą, a ogień nigdy nie mówi: „Dosyć.”

17 Oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suæ, effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant eum filii aquilæ !

17 Oko, które urąga ojcu i które gardzi rodzeniem matki swojej, niech wykłują kruki znad potoków i niech je wyjedzą orlęta.

18 Tria sunt difficilia mihi, et quartum penitus ignoro :

18 Trzy rzeczy są dla mnie trudne, a czwartej zgoła nie pojmuję:

19 viam aquilæ in cælo, viam colubri super petram, viam navis in medio mari, et viam viri in adolescentia.

19 drogi orła w powietrzu, drogi węża na skale, drogi okrętu wpośród morza i drogi męża w młodości.

20 Talis est et via mulieris adulteræ, quæ comedit, et tergens os suum dicit : Non sum operata malum.

20 Taka jest też droga cudzołożącej niewiasty, która zjadła, i ucierając usta swoje mówi: „Nie uczyniłam nic złego.”

21 Per tria movetur terra, et quartum non potest sustinere :

21 Pod trzema rzeczami drży ziemia, a czwartej znieść nie może:

22 per servum, cum regnaverit ; per stultum, cum saturatus fuerit cibo ;

22 pod sługą, kiedy króluje, pod głupim, kiedy się naje chleba,

23 per odiosam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta ; et per ancillam, cum fuerit hæres dominæ suæ.

23 pod nienawistną niewiastą, kiedy za mąż poszła, i pod służebnicą, kiedy się stanie dziedziczką po pani swojej.

24 Quatuor sunt minima terræ, et ipsa sunt sapientiora sapientibus :

24 Cztery rzeczy są maluczkie na ziemi, a one są mędrsze nad mędrców:

25 formicæ, populus infirmus, qui præparat in messe cibum sibi ;

25 mrówki, lud słaby, który przygotowuje we żniwa żywność sobie;

26 lepusculus, plebs invalida, qui collocat in petra cubile suum ;

26 zajączek, gmin nieduży, który czyni sobie w skałach łoże swoje;

27 regem locusta non habet, et egreditur universa per turmas suas ;

27 szarańcza króla nie ma, a wszystka hufcami swymi wychodzi;

28 stellio manibus nititur, et moratur in ædibus regis.

28 pająk na rękach się wspiera, a mieszka w pałacach królewskich.

29 Tria sunt quæ bene gradiuntur, et quartum quod incedit feliciter :

29 Trzy rzeczy są, które dobrze chodzą, a czwarta, która szczęśliwie kroczy:

30 leo, fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum ;

30 lew, najmocniejszy między zwierzętami, niczyjego się spotkania nie zlęknie;

31 gallus succinctus lumbos ; et aries ; nec est rex, qui resistat ei.

31 kur mający biodra przepasane, i baran, a i króla nie masz, któryby mu się sprzeciwił.

32 Est qui stultus apparuit postquam elevatus est in sublime ; si enim intellexisset, ori suo imposuisset manum.

32 Jest, który się głupim pokazał, skoro w górę został wyniesiony; bo gdyby był rozumiał, zatkałby był ręką usta swoje.

33 Qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac exprimit butyrum ; et qui vehementer emungit elicit sanguinem ; et qui provocat iras producit discordias.

33 A kto mocno ściska wymiona, chcąc wydoić mleko, ten wyciska masło, a kto bardzo nos wyciera, wyciska krew, a kto wzbudza gniewy, powoduje niezgody.