Eklezjastyk, rozdział 29

1 Qui facit misericordiam fœneratur proximo suo : et qui prævalet manu mandata servat.

1 Kto czyni miłosierdzie, pożycza bliźniemu swemu, a kto ma możną rękę, chowa przykazania.

2 Fœnerare proximo tuo in tempore necessitatis illius : et iterum redde proximo in tempore suo.

2 Pożyczaj bliźniemu twemu czasu potrzeby jego, a znów oddawaj też bliźniemu czasu swego.

3 Confirma verbum, et fideliter age cum illo : et in omni tempore invenies quod tibi necessarium est.

3 Dotrzymuj słowa i obchodź się z nim wiernie, a na każdy czas znajdziesz, co ci potrzeba.

4 Multi quasi inventionem æstimaverunt fœnus, et præstiterunt molestiam his qui se adjuverunt.

4 Wielu rzecz pożyczoną poczytało za rzecz znalezioną, i czyniło przykrość tym, którzy ich ratowali.

5 Donec accipiant, osculantur manus dantis, et in promissionibus humiliant vocem suam :

5 Póki nie wezmą, całują ręce dającego i obiecują pokornym głosem;

6 et in tempore redditionis postulabit tempus, et loquetur verba tædii et murmurationum, et tempus causabitur.

6 ale czasu oddania będzie prosił o zwłokę i będzie mówił słowa uprzykrzenia i szemrania, i będzie się skarżył na czas;

7 Si autem potuerit reddere, adversabitur : solidi vix reddet dimidium, et computabit illud quasi inventionem :

7 a jeśli będzie mógł oddać, będzie się ociągał, ledwie połowę całości odda i będzie to uważał za rzecz znalezioną;

8 sin autem, fraudabit illum pecunia sua, et possidebit illum inimicum gratis :

8 a jeśli nie, pozbawi go pieniędzy jego i będzie go miał za nieprzyjaciela bez przyczyny,

9 et convitia et maledicta reddet illi, et pro honore et beneficio reddet illi contumeliam.

9 i łajaniem i złorzeczeniem odpłaci mu, a za cześć i dobrodziejstwo odpłaci mu potwarzą.

10 Multi non causa nequitiæ non fœnerati sunt, sed fraudari gratis timuerunt.

10 Wielu nie pożyczało, nie ze złości, ale się bali, aby nie byli oszukani bez winy.

11 Verumtamen super humilem animo fortior esto, et pro eleemosyna non trahas illum.

11 Wszelako dla człowieka pokornego bądź wielkoduszny, i dla jałmużny nie pociągaj go.

12 Propter mandatum assume pauperem, et propter inopiam ejus ne dimittas eum vacuum.

12 Dla przykazania wspomóż ubogiego, a dla niedostatku jego nie odsyłaj go próżnym.

13 Perde pecuniam propter fratrem et amicum tuum, et non abscondas illam sub lapide in perditionem.

13 Utrać pieniądze dla brata i przyjaciela twego, a nie kryj ich pod kamieniem na stracenie.

14 Pone thesaurum tuum in præceptis Altissimi, et proderit tibi magis quam aurum.

14 Połóż skarb twój w przykazaniach Najwyższego, a będzie ci pożyteczniejszy niż złoto.

15 Conclude eleemosynam in corde pauperis, et hæc pro te exorabit ab omni malo.

15 Zamknij jałmużnę w sercu ubogiego, a ta cię wyprosi od wszelkiego zła;

16 Super scutum potentis

16 bardziej niźli tarcza mocarza

17 et super lanceam

17 i niźli włócznia

18 adversus inimicum tuum pugnabit.

18 przeciwko nieprzyjacielowi twemu walczyć będzie.

19 Vir bonus fidem facit pro proximo suo : et qui perdiderit confusionem derelinquet sibi.

19 Człowiek dobry ręczy za bliźniego swego, a kto wstyd stracił, opuści go.

20 Gratiam fidejussoris ne obliviscaris : dedit enim pro te animam suam.

20 Nie zapominaj łaski poręczyciela, albowiem dał za cię duszę swoją.

21 Repromissorem fugit peccator et immundus.

21 Przed poręczycielem ucieka grzeszny i nieczysty.

22 Bona repromissoris sibi ascribit peccator : et ingratus sensu derelinquet liberantem se.

22 Dobra poręczyciela przypisuje sobie grzesznik, a człowiek niewdzięcznego serca opuści wybawcę swego.

23 Vir repromittit de proximo suo : et cum perdiderit reverentiam, derelinquetur ab eo.

23 Mąż ręczy za bliźniego swego, a gdy straci wstyd, będzie opuszczony od niego.

24 Repromissio nequissima multos perdidit dirigentes, et commovit illos quasi fluctus maris.

24 Poręka zła zgubiła wielu takich, którym się dobrze powodziło, i poruszyła ich jak nawałności morskie.

25 Viros potentes gyrans migrare fecit, et vagati sunt in gentibus alienis.

25 Ludzi możnych, obróciwszy w koło, z domu wypędziła, i tułali się między obcymi narodami.

26 Peccator transgrediens mandatum Domini incidet in promissionem nequam : et qui conatur multa agere incidet in judicium.

26 Grzesznik, przestępujący przykazanie Pańskie, wpadnie w złą porękę, a kto usiłuje wiele sprawować, wpadnie w sąd.

27 Recupera proximum secundum virtutem tuam, et attende tibi ne incidas.

27 Dopomagaj bliźnim według możności twojej, a strzeż się, abyś nie upadł.

28 Initium vitæ hominis, aqua et panis, et vestimentum, et domus protegens turpitudinem.

28 Przedniejsze potrzeby życia ludzkiego: woda, chleb, odzienie i dom ku okryciu nagości.

29 Melior est victus pauperis sub tegmine asserum quam epulæ splendidæ in peregre sine domicilio.

29 Lepsze jest życie ubogiego pod dachem z desek, niż kosztowne potrawy w gościnie bez domu.

30 Minimum pro magno placeat tibi, et improperium peregrinationis non audies.

30 Bądź zadowolony małym, jakby wiele było, a nie usłyszysz urągania, żeś tułaczem.

31 Vita nequam hospitandi de domo in domum : et ubi hospitabitur non fiducialiter aget, nec aperiet os.

31 Nędzny jest żywot przenoszącego się z domu do domu, i gdzie będzie kątem mieszkał, nie pocznie sobie bezpiecznie ani ust nie otworzy.

32 Hospitabitur, et pascet, et potabit ingratos, et ad hæc amara audiet :

32 Będzie przyjmował i karmił, i poił niewdzięcznych, a nadto słów przykrych słuchać będzie:

33 transi, hospes, et orna mensam, et quæ in manu habes ciba ceteros.

33 „Chodź tu, przychodniu, i przykryj stół, a tym, co masz w pogotowiu, nakarmij innych!

34 Exi a facie honoris amicorum meorum : necessitudine domus meæ hospitio mihi factus est frater.

34 Ustąp dla czci przyjaciół moich: potrzebuję domu mego, bo mam brata gościem!”

35 Gravia hæc homini habenti sensum : correptio domus, et improperium fœneratoris.

35 Ciężkie to rzeczy dla człowieka, mającego rozum: łajanie dla mieszkania i urąganie pożyczającego.