Eklezjastyk, rozdział 31

1 Vigilia honestatis tabefaciet carnes, et cogitatus illius auferet somnum.

1 Czujność około bogactw wysuszy ciało, a zbytnie myślenie o nich odejmie sen.

2 Cogitatus præscientiæ avertit sensum, et infirmitas gravis sobriam facit animam.

2 Myślenie o przyszłości odwraca umysł, a ciężka choroba trzeźwą czyni duszę.

3 Laboravit dives in congregatione substantiæ, et in requie sua replebitur bonis suis.

3 Pracował bogacz zbierając majętności, i w odpoczynku swym będzie napełniony dobrami swymi.

4 Laboravit pauper in diminutione victus, et in fine inops fit.

4 Pracował ubogi w niedostatku żywności, a na koniec żebrakiem się staje.

5 Qui aurum diligit non justificabitur, et qui insequitur consumptionem replebitur ex ea.

5 Kto miłuje złoto, nie będzie bez winy, a kto szuka zguby, będzie nią napełniony.

6 Multi dati sunt in auri casus, et facta est in specie ipsius perditio illorum.

6 Wielu ludzi upadło dla złota, i w piękności jego znalazło się ich zatracenie.

7 Lignum offensionis est aurum sacrificantium : væ illis qui sectantur illud ! et omnis imprudens deperiet in illo.

7 Drzewem upadku jest złoto ofiarujących. Biada tym, którzy za nim gonią! a każdy głupi przez nie zginie.

8 Beatus dives qui inventus est sine macula, et qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris.

8 Szczęśliwy bogacz, który się znalazł bez zmazy i który za złotem nie biegał, ani nie ufał w pieniądzach i skarbach!

9 Quis est hic ? et laudabimus eum : fecit enim mirabilia in vita sua.

9 Któż to jest taki? a będziemy go chwalić, albowiem cudownych rzeczy dokonał w życiu swoim.

10 Qui probatus est in illo, et perfectus est, erit illi gloria æterna : qui potuit transgredi, et non est transgressus ; facere mala, et non fecit.

10 Kto jest w tym doświadczony, a doskonały jest, będzie miał chwałę wieczną: który mógł zgrzeszyć, a nie zgrzeszył, źle czynić, a nie uczynił.

11 Ideo stabilita sunt bona illius in Domino, et eleemosynas illius enarrabit omnis ecclesia sanctorum.

11 Przeto utwierdzone są dobra jego w Panu, a jałmużny jego będzie wysławiało całe zgromadzenie świętych.

12 Supra mensam magnam sedisti ? non aperias super illam faucem tuam prior.

12 Usiadłeś przy wielkim stole? nie otwieraj nad nim pierwszy ust twoich.

13 Non dicas sic : Multa sunt, quæ super illam sunt.

13 Nie mów: „Jak wiele na nim się znajduje!”

14 Memento quoniam malus est oculus nequam.

14 Pamiętaj, że złe jest oko chciwe.

15 Nequius oculo quid creatum est ? ideo ab omni facie sua lacrimabitur, cum viderit.

15 Co gorszego stworzone jest nad oko? Przeto na każde wejrzenie swe płakać będzie, gdy patrzy.

16 Ne extendas manum tuam prior, et invidia contaminatus erubescas.

16 Nie wyciągaj ręki twej pierwszy, abyś się nie musiał wstydzić, zmazany zazdrością.

17 Ne comprimaris in convivio.

17 Nie obciążaj się na uczcie.

18 Intellige quæ sunt proximi tui ex teipso.

18 Rzeczy bliźniego swego zrozumiej z samego siebie.

19 Utere quasi homo frugi his quæ tibi apponuntur : ne, cum manducas multum, odio habearis.

19 Pożywaj jak człowiek skromny tych rzeczy, które przed tobą kładą, abyś wiele jedząc nie był miany w nienawiści.

20 Cessa prior causa disciplinæ : et noli nimius esse, ne forte offendas.

20 Pierwszy przestań dla dobrych obyczajów, i nie bądź nieumiarkowany, abyś snadź nie dał zgorszenia.

21 Et si in medio multorum sedisti, prior illis ne extendas manum tuam, nec prior poscas bibere.

21 A jeśliś między wieloma usiadł, nie wyciągaj pierwej niż oni ręki twojej, ani pierwej nie chciej pić.

22 Quam sufficiens est homini erudito vinum exiguum ! et in dormiendo non laborabis ab illo, et non senties dolorem.

22 Jak wystarczające jest człowiekowi wychowanemu trochę wina! a śpiąc nie będziesz obciążony od niego, ani nie poczujesz boleści.

23 Vigilia, cholera et tortura viro infrunito,

23 Bezsenność, wymioty i boleści żołądka mężowi nieumiarkowanemu;

24 somnus sanitatis in homine parco : dormiet usque mane, et anima illius cum ipso delectabitur.

24 a u wstrzemięźliwego człowieka sen zdrowy, będzie spał aż do rana, a dusza jego w nim się radować będzie.

25 Et si coactus fueris in edendo multum, surge e medio, evome, et refrigerabit te, et non adduces corpori tuo infirmitatem.

25 A jeśli będziesz przymuszony wiele jeść, wstań z pośrodka, zwróć, a ulży ci się, i nie przyprawisz o niemoc ciała swego.

26 Audi me, fili, et ne spernas me, et in novissimo invenies verba mea.

26 Słuchaj mię, synu, i nie gardź mną, a na ostatku znajdziesz słowa moje.

27 In omnibus operibus tuis esto velox, et omnis infirmitas non occurret tibi.

27 Bądź rączy w każdej sprawie twojej, a nie przyjdzie na ciebie żadna choroba.

28 Splendidum in panibus benedicent labia multorum, et testimonium veritatis illius fidele.

28 Hojnie dającego chleba błogosławić będą wargi wielu, a świadectwo o jego prawdzie wierne.

29 Nequissimo in pane murmurabit civitas, et testimonium nequitiæ illius verum est.

29 Przeciw skąpemu w chlebie będzie szemrało miasto, a świadectwo o złości jest prawdziwe.

30 Diligentes in vino noli provocare : multos enim exterminavit vinum.

30 Tych, którzy radzi piją wino, nie pobudzaj, bo wino wielu zgubiło.

31 Ignis probat ferrum durum : sic vinum corda superborum arguet in ebrietate potatum.

31 Ogień doświadcza żelaza twardego; tak wino, pite aż do upicia, ujawni serca pysznych.

32 Æqua vita hominibus vinum in sobrietate : si bibas illud moderate, eris sobrius.

32 Życie zrównoważone ludziom - wino w miarę pite; jeśli je miernie pijesz, będziesz trzeźwy.

33 Quæ vita est ei qui minuitur vino ?

33 Cóż to za życie dla tego, któremu brak wina?

34 Quid defraudat vitam ? mors.

34 Co odejmuje życie? Śmierć.

35 Vinum in jucunditatem creatum est, et non in ebrietatem ab initio.

35 Wino dla uweselenia stworzone jest od początku, a nie dla pijaństwa.

36 Exsultatio animæ et cordis vinum moderate potatum.

36 Radością duszy i serca wino miernie pite.

37 Sanitas est animæ et corpori sobrius potus.

37 Zdrowiem jest duszy i ciała mierne picie.

38 Vinum multum potatum irritationem, et iram, et ruinas multas facit.

38 Wino, zbytnio pite, sprawia rozjątrzenie i gniew i wiele upadków.

39 Amaritudo animæ vinum multum potatum.

39 Gorzkością duszy - wino zbytnio pite.

40 Ebrietatis animositas, imprudentis offensio, minorans virtutem, et faciens vulnera.

40 Śmiałość pijaństwa jest powodem upadku głupiego, umniejsza siły i zadaje rany.

41 In convivio vini non arguas proximum, et non despicias eum in jucunditate illius.

41 Nie napominaj bliźniego przy biesiadzie wina i nie gardź nim przy dobrej myśli jego;

42 Verba improperii non dicas illi, et non premas illum repetendo.

42 nie mów mu słów obrażających i nie nalegaj na niego upominając się.