Siedem grzechów głównych

Siedem grzechów głównych to wykaz, który Kościół przekazuje nam od wieków, abyśmy poznali korzenie zła ukryte w sercu i wiedzieli, czym je zwyciężać. Nie są to grzechy najcięższe spośród wszystkich, lecz główne — to znaczy źródłowe: są one, jak uczy Katechizm św. Piusa X, „źródłem i przyczyną wielu innych wad i grzechów”. Poniżej podajemy je po kolei, każdy z krótkim opisem i z cnotą, która stoi naprzeciw niego niczym tarcza.

Siedem grzechów głównych po kolei (lista)

Oto pełna lista siedmiu grzechów głównych, w porządku, w jakim podaje je Katechizm św. Piusa X, wraz z cnotą przeciwną:

1. Pycha — przeciw niej: pokora
2. Chciwość (łakomstwo na dobra) — przeciw niej: hojność
3. Nieczystość — przeciw niej: czystość
4. Zazdrość — przeciw niej: miłość braterska
5. Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu (obżarstwo) — przeciw niemu: wstrzemięźliwość
6. Gniew — przeciw niemu: cierpliwość
7. Lenistwo (gnuśność duchowa) — przeciw niemu: gorliwość w służbie Bożej

Ten siedmioraki wykaz dobrze jest znać na pamięć, bo służy on jako zwierciadło sumienia: pomaga przy rachunku sumienia przed spowiedzią, a także w codziennej czujności. Tradycyjnie wymienia się je w skrócie: pycha, chciwość, nieczystość, zazdrość, obżarstwo, gniew, lenistwo.

Opis każdego z siedmiu grzechów głównych

Wiemy już, jakie są te grzechy po kolei. Teraz wyjaśniamy każdy z osobna — czym jest i przez którą cnotę odnosi się nad nim zwycięstwo. Katechizm uczy bowiem wyraźnie: „Zwycięstwo nad wadami głównymi odnosi się przez ćwiczenie się w cnotach przeciwnych”.

1. Pycha — pokora

Pycha jest nieuporządkowanym pragnieniem własnej wielkości, przypisywaniem sobie tego, co pochodzi od Boga, i wynoszeniem siebie ponad innych. Pismo Święte nazywa ją korzeniem wszystkiego: „Albowiem pycha jest początkiem grzechu każdego” (Eccli 10, 14, przekład ks. Wujka). Lekarstwem jest pokora — prawda o sobie, uznanie, że wszelkie dobro otrzymaliśmy darmo.

2. Chciwość — hojność

Chciwość to nieumiarkowane przywiązanie do dóbr ziemskich, gromadzenie ich ponad potrzebę i ponad miłość bliźniego. Zamyka serce na ubogiego i czyni z bogactwa bożka. Przeciwną jej cnotą jest hojność, która dzieli się tym, co posiada, i nie pokłada ufności w mamonie.

3. Nieczystość — czystość

Nieczystość jest nieuporządkowanym używaniem lub pożądaniem rozkoszy cielesnej, wbrew porządkowi ustanowionemu przez Boga. Św. Paweł zalicza ją do „uczynków ciała” (por. Gal 5, 19). Zwycięża się nad nią cnotą czystości, która porządkuje zmysły i strzeże serca dla Boga.

4. Zazdrość — miłość braterska

Zazdrość to smutek z powodu dobra bliźniego, jak gdyby cudze powodzenie pomniejszało nasze własne. Jest ona przeciwieństwem miłości i często rodzi obmowę oraz nienawiść. Lekarstwem jest miłość braterska, która raduje się z dobra innych jak z własnego.

5. Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu — wstrzemięźliwość

Ten grzech, zwany też obżarstwem, polega na nieumiarkowanym oddawaniu się jedzeniu i piciu, które przytępia ducha i osłabia wolę. Przeciwną cnotą jest wstrzemięźliwość — umiar, który czyni ciało posłusznym duszy, a duszę wolną dla modlitwy.

6. Gniew — cierpliwość

Gniew jest nieuporządkowanym poruszeniem duszy, które pcha do odwetu i pragnienia zła dla bliźniego. Nie chodzi tu o słuszne oburzenie na zło, lecz o niepohamowaną zapalczywość. Zwycięża się nad nim cierpliwością, która łagodnie znosi przeciwności i przebacza urazy.

7. Lenistwo — gorliwość

Lenistwo, w znaczeniu duchowym (acedia), to ociężałość i niechęć wobec dobra, zwłaszcza wobec rzeczy Bożych: modlitwy, sakramentów, obowiązków stanu. Przeciwną cnotą jest gorliwość i zapał w służbie Bożej — żywa, czynna miłość, która nie odkłada nawrócenia na jutro.

Czym są grzechy główne i dlaczego „główne”? (ujęcie katechizmowe)

Katechizm św. Piusa X odróżnia grzech od wady. Grzech jest aktem przemijającym; wada zaś jest „złym usposobieniem duszy, które skłania ją do unikania dobra i czynienia zła”, powstałym przez częste powtarzanie złych uczynków. Siedem wad głównych nazywa się głównymi nie dlatego, że są najcięższe, lecz dlatego, że są źródłem i przyczyną wielu innych grzechów. Stąd dawna tradycja katolicka mówi też o „grzechach głównych”: chodzi o te same korzenie zła.

Warto te grzechy odróżnić od innych poważnych kategorii, które wymienia ten sam Katechizm: sześciu grzechów przeciwko Duchowi Świętemu oraz czterech grzechów „wołających o pomstę do nieba” (dobrowolne zabójstwo, grzech nieczysty przeciwny naturze, uciskanie ubogich i zatrzymywanie zapłaty robotnikom). Grzechy główne są więc wykazem wad-korzeni, a nie listą najcięższych przewinień.

Siedem grzechów głównych w Biblii

W Piśmie Świętym nie znajdujemy gotowej listy ponumerowanej tak jak w katechizmie, lecz znajdujemy jej treść. Księga Przypowieści wylicza: „Sześć rzeczy jest, których nienawidzi Pan, siódmą brzydzi się dusza jego: oczu wyniosłych, języka kłamliwego, rąk przelewających krew niewinną…” (Prv 6, 16-17). Św. Paweł zaś wymienia „uczynki ciała”: nierząd, nieczystość, zazdrości, gniewy, obżarstwa i tym podobne — i ostrzega, „że ci, co takie rzeczy czynią, królestwa Bożego nie dostąpią” (Gal 5, 19-21). Wykaz siedmiu wad głównych jest zatem owocem rozważania całego nauczania Pisma, usystematyzowanym przez Ojców i mistrzów duchowych Kościoła.

Jak walczyć z grzechami głównymi

Skoro każda wada główna ma swoją cnotę przeciwną, droga walki jest jasna: ćwiczyć się w cnocie przeciwnej tej wadzie, która najbardziej nas nęka. Pomocą są: częsty rachunek sumienia (właśnie według tej siedmiorakiej listy), szczera spowiedź i akt skruchy, oraz życie sakramentalne. Szczególnie sprzyja temu okres pokutny — Wielki Post, który rozpoczyna Środa Popielcowa. Pomocą jest też zawierzenie się Bożemu miłosierdziu, na przykład przez Koronkę do Bożego Miłosierdzia, oraz utwierdzenie się w prawdach wiary, które streszcza Skład Apostolski (Wierzę w Boga).

Wykaz siedmiu grzechów głównych — czy to w wersji do druku na kartce do rachunku sumienia, czy w prostej formie dla dzieci i dorosłych do nauki na pamięć — pozostaje jednym z najstarszych i najbardziej praktycznych narzędzi życia duchowego. Dobrze jest mieć go zawsze przy sobie.

Często zadawane pytania

Jakie jest siedem grzechów głównych po kolei?

Po kolei są to: pycha, chciwość, nieczystość, zazdrość, nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu (obżarstwo), gniew oraz lenistwo. Tak wymienia je Katechizm św. Piusa X.

Jakie są cnoty przeciwne grzechom głównym?

Pysze przeciwstawia się pokora, chciwości hojność, nieczystości czystość, gniewowi cierpliwość, nieumiarkowaniu wstrzemięźliwość, zazdrości miłość braterska, a lenistwu gorliwość w służbie Bożej. Zwycięstwo nad wadą odnosi się przez ćwiczenie się w cnocie przeciwnej.

Dlaczego nazywa się je grzechami „głównymi”?

Nie dlatego, że są najcięższe, lecz dlatego, że są źródłem i przyczyną wielu innych wad i grzechów. Są to korzenie, z których wyrasta reszta zła.

Czy siedem grzechów głównych jest w Biblii?

Pismo Święte nie podaje gotowej ponumerowanej listy, ale zawiera jej treść — na przykład Prv 6, 16-19 oraz Gal 5, 19-21. Sam wykaz siedmiu wad głównych usystematyzowała tradycja Kościoła w oparciu o naukę Pisma.

Czym różni się grzech od wady?

Grzech jest pojedynczym, przemijającym aktem nieposłuszeństwa wobec prawa Bożego — gdy dotyczy materii ciężkiej i jest popełniony świadomie i dobrowolnie, staje się grzechem śmiertelnym. Wada zaś jest trwałym, złym nawykiem, który powstaje przez częste powtarzanie tego samego grzechu i skłania duszę do zła.

Aplikacja Iter Fidei zawiera katechizm, modlitwy i psalmy, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Katechizm św. Piusa X (część V, rozdz. 5–6: Grzechy i ich rodzaje; Wady i grzechy główne); Katechizm Rzymski (Trydencki); Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Prv 6, 16-19; Eccli 10, 14; Gal 5, 19-21).