Drugi List św. Jana

Drugi List św. Jana, w Wulgacie Epistola II beati Joannis, to jeden rozdział z trzynastoma wersetami, który przeczytasz w trzy minuty na stronie 2 J. Stoi między długim Pierwszym Listem św. Jana a swoim bliźniakiem, Trzecim Listem, i mówi krótko to, co Jan mówi wszędzie: przykazaniem jest, abyśmy się wzajemnie miłowali, a nie ma prawdziwej miłości poza prawdą o Jezusie Chrystusie. Słowo „prawda” wraca w każdym z pierwszych czterech wersetów.

Kto napisał 2 List św. Jana?

Kościół przyjął go jako dzieło św. Jana Apostoła, umiłowanego ucznia. Autor nie podaje imienia, tylko tytuł: „Starszy” (2 J 1), po łacinie Senior, po grecku presbyteros. Ten tytuł pasuje do ostatniego żyjącego z Dwunastu, czczonego przez wszystkie Kościoły Azji, który mógł pisać do wspólnoty bez dalszych przedstawień.

Świadectwo samego listu. Mówi językiem Ewangelii i pierwszego listu. Przykazanie, „które mieliśmy od początku, abyśmy miłowali jeden drugiego” (w. 5), powtarza 1 J 2,7 i słowa z Wieczernika: „Przykazanie nowe daję wam, abyście się społecznie miłowali” (J 13,34). Zwodziciele, „którzy nie przyznają, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele” (w. 7), to ci sami, których demaskuje 1 J 4.

Świadectwo Ojców. Św. Ireneusz przytacza werset 11 jako słowo Jana, ucznia Pańskiego (Przeciw herezjom, I, 16, 3), a wersety 7 i 8 jako wzięte z jego listu. Kanon Muratoriego zna dwa listy Jana, Klemens Aleksandryjski komentował ten list, Orygenes znał oba małe listy. Euzebiusz zaliczał je jednak do pism spornych, nie wiedząc, czy przypisać je Ewangeliście, czy innemu Janowi (Historia kościelna, III, 25), a św. Hieronim podaje, że niektórzy przypisywali je Janowi zwanemu Prezbiterem, którego grób pokazywano w Efezie. Wielu współczesnych biblistów odróżnia tego „Starszego” od Apostoła; tradycja Kościoła słyszy we wszystkich trzech listach głos św. Jana.

Kiedy powstał?

List nie podaje daty. Tradycja umieszcza trzy listy Jana pod koniec jego długiego życia, w ostatnich latach I wieku, w Efezie lub w okolicy.

Okazja jest jasna. Po Azji krążyli wędrowni nauczyciele, którzy przeczyli prawdziwemu człowieczeństwu Syna Bożego albo oddzielali Jezusa od Chrystusa. Św. Ireneusz opowiada, że Jan, widząc heretyka Kerynta w łaźni w Efezie, wyszedł z niej nieumyty, obawiając się, by budynek nie runął na wroga prawdy (Przeciw herezjom, III, 3, 4). List jest wymierzony w te same błędy, błędy doketów i pierwszych gnostyków.

Kim jest Wybrana Pani z 2 Listu św. Jana?

List zaczyna się tak: „Starszy, Wybranej Pani i jej dziatkom, które ja miłuję w prawdzie” (w. 1); Wulgata ma Electae dominae, et natis ejus. Grekę można rozumieć jako do wybranej pani, do pani Wybranej, do wybranej Kyrii albo jako nazwę Kościoła. Klemens Aleksandryjski uważał Wybraną za imię własne. Katoliccy komentatorzy bronią dwóch zdań.

Chrześcijanka i jej rodzina. Wielu widzi tu rzeczywistą kobietę, znaną z pobożności i miłosierdzia, której dzieci chodzą w prawdzie.

Kościół i jego wierni. Inni czytają „Panią” jako Kościół lokalny, a jej „dziatki” jako wiernych. W tę stronę idzie zakończenie: „Pozdrawiają cię dziatki siostry twojej Wybranej” (w. 13), czyli wierni Kościoła, z którego pisze Jan. List przechodzi zresztą od „ty” do „wy”, jakby mówił do wspólnoty, a także św. Piotr nazywa Kościół wybranym: „Pozdrawia was współwybrany kościół, który jest w Babilonie” (1 P 5,13).

Kościół tego nie rozstrzygnął. W obu przypadkach list mówi do domu wiary, matki i jej dzieci, które chodzą w prawdzie.

O czym jest 2 List św. Jana? Streszczenie

Pozdrowienie: miłować w prawdzie (w. 1-3)

Starszy miłuje Panią i jej dzieci w prawdzie, „i nie tylko ja, lecz i wszyscy, co poznali prawdę z powodu prawdy, która trwa w nas i z nami będzie na wieki” (w. 1-2). Życzenie łączy dwa słowa całego listu: łaska, miłosierdzie i pokój od Boga Ojca „i od Chrystusa Jezusa, Syna Ojca, w prawdzie i miłości” (w. 3).

Przykazanie miłości (w. 4-6)

„Ucieszyłem się bardzo, że wśród dzieci twoich znalazłem takich, co postępują według prawdy” (w. 4). Jan nie daje nowego prawa, lecz dawne, i definiuje je: „I na tym polega miłość, abyśmy postępowali według przykazań jego” (w. 6). Miłość jest posłuszeństwem, jak powiedział Pan: „Jeśli przykazania moje zachowacie, będziecie trwać w miłości mojej” (J 15,10).

Zwodziciele i antychryst (w. 7-11)

Potem ostrzeżenie: „Wielu bowiem zwodzicieli wyszło na świat, którzy nie przyznają, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele; taki jest zwodzicielem i antychrystem” (w. 7). Wierni mają czuwać nad sobą, „żebyście nie stracili, coście zapracowali, ale żebyście otrzymali pełną zapłatę” (w. 8). Kto nie trwa w nauce Chrystusowej, nie ma Boga; „Kto trwa w nauce, ten ma i Ojca i Syna” (w. 9). Nauczyciela, który przynosi inną naukę, nie należy więc ani przyjmować do domu, ani pozdrawiać (w. 10-11).

Pożegnanie (w. 12-13)

„Choć miałbym wam więcej pisać, nie chciałem na papierze i atramentem, albowiem spodziewam się być u was i ustnie mówić, aby wesele wasze było zupełne” (w. 12). Trzeci List kończy się prawie tymi samymi słowami (3 J 13-14).

2 J 10: dlaczego „ani mu nie mówcie: Witaj”?

„Jeśli kto przychodzi do was, a nauki tej nie przynosi, nie przyjmujcie go do domu, ani mu nie mówcie: «Witaj.»” (2 J 10), „Kto bowiem mówi mu: «Witaj», jest uczestnikiem jego złych uczynków” (w. 11). Wulgata mówi nec Ave ei dixeritis. Chodzi o nauczyciela, który przychodzi szerzyć swój błąd, a nie o sąsiada innej wiary; to samo mówi św. Paweł Tytusowi: „Człowieka heretyka po pierwszym i drugim upomnieniu unikaj” (Tt 3,10). Polecenie nie znosi miłości należnej wszystkim, która pragnie zbawienia każdego i o nie prosi; chroni wiarę prostych przed zażyłością, która byłaby równoznaczna z aprobatą.

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Prawda i miłość są jednym. Jan nigdy nie przeciwstawia miłości nauce. Miłość, której żąda, jest „w prawdzie”, a prawda, której strzeże, to wiara, w której kocha się Boga tak, jak trzeba. Miłość nadprzyrodzona to miłość Boga nade wszystko i bliźniego dla Boga; chce, abyśmy chodzili według przykazań, które streszcza nasza strona o dziesięciu przykazaniach.

Synaczkowie, miłujcie się. Św. Hieronim opowiada w komentarzu do Listu do Galatów, że Jan, już bardzo stary, kazał się zanosić na zgromadzenie wiernych w Efezie i mówił tylko te słowa: dzieci, miłujcie się wzajemnie. Gdy zapytano go, dlaczego powtarza wciąż to samo, odpowiedział, że to przykazanie Pana i że jeśli się je zachowa, to wystarczy. Werset 5 tego listu jest tym kazaniem zapisanym na piśmie.

Jezus Chrystus przyszedł w ciele. Miarą każdego nauczyciela jest Wcielenie: „A Słowo ciałem się stało, i mieszkało między nami” (J 1,14). Zaprzeczyć prawdziwemu ciału Chrystusa to zaprzeczyć Odkupieniu, dokonanemu w Jego wydanym ciele i przelanej krwi; to artykuł Składu Apostolskiego i Credo, et incarnatus est. Antychryst jest dla Jana zwodzicielem, który rozbija to wyznanie.

Wytrwać do pełnej zapłaty. Słowa „żebyście otrzymali pełną zapłatę” (w. 8) uczą, że dobre uczynki spełnione w łasce są naprawdę nagradzane i że można stracić ich owoc, porzucając wiarę: to nauka o zasłudze i wytrwaniu, którą Sobór Trydencki wykłada w dekrecie o usprawiedliwieniu. Nauka, w której trzeba „trwać” (w. 9), to ta, którą otrzymano „od początku” i która jest przekazywana w Kościele.

Najważniejsze wersety 2 Listu św. Jana

• 2 J 3: „Niech będzie z wami łaska, miłosierdzie, pokój od Boga Ojca i od Chrystusa Jezusa, Syna Ojca, w prawdzie i miłości.”
• 2 J 4: radość ze znalezienia dzieci, które „postępują według prawdy”.
• 2 J 5-6: miłość, która jest postępowaniem według przykazań.
• 2 J 7: zwodziciel, który nie wyznaje, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele, „jest zwodzicielem i antychrystem”.
• 2 J 9: „Kto trwa w nauce, ten ma i Ojca i Syna.”
• 2 J 10-11: nie mówić „Witaj” temu, kto przynosi fałszywą naukę.

2 List św. Jana w kanonie i w liturgii

Drugi i Trzeci List św. Jana należą do siedmiu listów katolickich, razem z listami Jakuba, Piotra i Judy. Długo kwestionowano je na Wschodzie: Euzebiusz zaliczał je do ksiąg spornych, a dawny przekład syryjski ich nie zawierał. Zachód przyjął je w IV wieku: synody w Hipponie (393) i Kartaginie (397), a potem Sobór Florencki liczą trzy listy Jana, a Sobór Trydencki (sesja IV, 1546) zamknął sprawę, wymieniając trzy listy Jana Apostoła.

Mszał z 1962 roku nie czyta go w żadnej Mszy. W Brewiarzu czyta się go w całości w Jutrzni środy po niedzieli po Wniebowstąpieniu, po Pierwszym Liście czytanym w trzech poprzednich dniach. Św. Jana Kościół czci 27 grudnia; ten dzień znajdziesz w kalendarzu liturgicznym, a Oficjum w Brewiarzu.

Jak czytać 2 List św. Jana?

Przeczytaj go za jednym razem, a zaraz potem Trzeci List: oba tworzą parę, jeden zakazuje przyjmować fałszywych nauczycieli, drugi chwali Gajusa za przyjęcie prawdziwych. Czytaj go też obok Pierwszego Listu, który rozwija te same myśli. W szkole i w parafii używa się zwykle Biblii Tysiąclecia; ten list ma tam również trzynaście wersetów.

Często zadawane pytania

Kto napisał 2 List św. Jana?

Kościół zawsze przyjmował go jako dzieło św. Jana Apostoła, umiłowanego ucznia, autora Ewangelii, dwóch pozostałych listów i Apokalipsy. Nazywa się w nim „Starszym”, co pasuje do ostatniego żyjącego Apostoła, a św. Ireneusz cytuje go jako słowo ucznia Pańskiego. Niektórzy starożytni i wielu współczesnych przypisują go innemu Janowi, Prezbiterowi, ale tradycja czyta w nim Apostoła.

Kim jest Wybrana Pani z 2 Listu św. Jana?

List jest skierowany do „Wybranej Pani i jej dziatkom” (w. 1). Dla jednych to rzeczywista chrześcijanka wielkiej pobożności, którą Klemens Aleksandryjski nazywa Wybraną; dla innych Kościół lokalny z jego wiernymi, na co wskazuje końcowe pozdrowienie od dzieci „siostry twojej Wybranej”. Kościół tego nie rozstrzygnął.

Co znaczy 2 J 6?

Jan definiuje miłość posłuszeństwem: „na tym polega miłość, abyśmy postępowali według przykazań jego”. Miłość Boga nie jest najpierw uczuciem, lecz pełnieniem Jego woli, a przykazaniem nad przykazaniami jest chodzić w miłości bliźniego, otrzymanej „od początku”.

Czy 2 List św. Jana każe nie witać się z niewierzącymi?

Nie. Werset 10 dotyczy nauczyciela, który przychodzi szerzyć fałszywą naukę o Chrystusie: nie wolno go przyjmować tak, jakby jego nauka była dobra. Nie znosi miłości należnej każdemu człowiekowi ani modlitwy o jego nawrócenie; chroni wiarę wspólnoty.

Czy to najkrótsza księga Biblii?

To księga o najmniejszej liczbie wersetów, trzynastu w Wulgacie i u ks. Wujka. Licząc jednak słowa tekstu greckiego, Trzeci List św. Jana jest odrobinę krótszy, choć ma czternaście wersetów, i to on uchodzi zwykle za najkrótszą księgę Biblii.

Ile rozdziałów ma 2 List św. Jana?

Jeden, z trzynastoma wersetami. Odsyłacz w rodzaju „2 J 3,16” nie istnieje: zwykle szuka się wtedy J 3,16 w Ewangelii albo 1 J 3,16 w pierwszym liście.