Św. Wincenty a Paulo — życiorys, modlitwa, święto 19 lipca

Święty Wincenty a Paulo (1581–1660) to francuski kapłan z Gaskonii, założyciel Zgromadzenia Księży Misjonarzy i — wraz ze świętą Ludwiką de Marillac — Sióstr Miłosierdzia, nazywanych w Polsce szarytkami. Papież Leon XIII ogłosił go patronem wszystkich stowarzyszeń miłosierdzia w Kościele. W kalendarzu z 1962 roku jego święto przypada 19 lipca jako święto III klasy w białych szatach; poniżej podajemy jego życiorys według Brewiarza Rzymskiego, kolektę z Mszału i modlitwę do niego.

Kim był święty Wincenty a Paulo

Pastuszek z Pouy

Brewiarz Rzymski, w lekcjach na 19 lipca, zaczyna jego życiorys tak: Wincenty a Paulo, z narodu Francuz, urodził się w Pouy (Podium), niedaleko Dax w Akwitanii, i „już od dziecka okazywał niezwykłą miłość do ubogich". Był synem ubogich rolników i w dzieciństwie pasł ojcowskie stado. Ojciec, widząc jego zdolności, oddał go do nauki: nauki humanistyczne pobierał w Dax, teologię w Tuluzie i w Saragossie.

Kapłan i niewolnik w Afryce

Przyjąwszy święcenia kapłańskie i stopień doktora teologii, jak mówi dalej Brewiarz, wpadł w ręce Turków, którzy uprowadzili go jako niewolnika do Afryki. W niewoli pozyskał dla Chrystusa swego pana, odstępcę od wiary, i razem z nim, „za pomocą Bogarodzicy", zbiegł do Europy, a potem udał się do Rzymu, do progów apostolskich. O tej niewoli opowiada sam Wincenty w swoich listach; Brewiarz przyjmuje ją bez zastrzeżeń, choć niektórzy historycy nowszych czasów mają co do niej wątpliwości.

Proboszcz, kapelan galer, kierownik sióstr

Po powrocie do Francji był proboszczem najpierw w Clichy, potem w Châtillon. Mianowany przez króla naczelnym kapelanem galer, z wielką gorliwością troszczył się o zbawienie oficerów i galerników przykutych do wioseł. Święty Franciszek Salezy powierzył mu kierownictwo sióstr wizytek, które sprawował przez około czterdzieści lat; biskup Genewy wyznawał, że nie zna kapłana godniejszego niż Wincenty.

Zgromadzenie Misji i reforma duchowieństwa

Najważniejszym dziełem jego życia było głoszenie Ewangelii ubogim, zwłaszcza ludowi wiejskiemu. Aż do późnej starości prowadził misje parafialne, a w 1625 roku założył dla tego dzieła zgromadzenie kapłanów świeckich, nazwane Zgromadzeniem Misji. Jego członkowie, związani ślubem zatwierdzonym przez Stolicę Apostolską, od paryskiego domu Saint-Lazare zaczęto nazywać lazarystami, a w Polsce po prostu misjonarzami.

Brewiarz wylicza także, ile uczynił dla podniesienia karności duchowieństwa: zakładał seminaria dla kleryków wyższych, organizował stałe konferencje duchowne dla kapłanów i rekolekcje przed święceniami; domy zgromadzenia chętnie otwierał również dla rekolekcji świeckich. Wysyłał misjonarzy nie tylko do prowincji Francji, lecz także do Włoch, Polski, Szkocji, Irlandii, do Barbaresków i do Indii. Przy śmierci króla Ludwika XIII stał u jego łoża, a królowa Anna Austriaczka powołała go do Rady Sumienia, gdzie dbał o to, by biskupstwa i opactwa otrzymywali tylko godni.

Tę troskę o kapłanów widać w kolekcie jego święta, która łączy dwie rzeczy: ewangelizację ubogich i „ozdobę stanu duchownego". O godności i obowiązkach kapłana piszemy w artykule o sakramencie kapłaństwa. Misje ludowe miały przywieść grzeszników do nawrócenia, dlatego jego dzieło jest nierozerwalnie związane z sakramentem pokuty.

Ojciec ubogich: dzieła miłosierdzia

„Nie było takiego rodzaju nieszczęścia — mówi Brewiarz — któremu by po ojcowsku nie zaradził". Lekcja wymienia ich długą listę: chrześcijan jęczących pod jarzmem tureckim, porzucone niemowlęta, zaniedbaną młodzież, dziewczęta w niebezpieczeństwie, rozproszone zakonnice, upadłe kobiety, skazańców na galerach, chorych pielgrzymów, niezdolnych do pracy rzemieślników, obłąkanych i niezliczonych żebraków. Przyjmował ich do przytułków, z których część istniała jeszcze w czasach, gdy pisano tę lekcję. Lotaryngię, Szampanię, Pikardię i inne krainy spustoszone przez zarazę, głód i wojnę obficie wspomagał.

Dla tych dzieł założył wiele bractw i stowarzyszeń. Brewiarz wymienia wśród nich szczególnie dwa:

• Stowarzyszenie Pań Miłosierdzia (matronarum coetus) — zrzeszenie pań, często z najwyższych sfer, które osobiście odwiedzały chorych i ubogich i finansowały dzieła Wincentego;
• Siostry Miłosierdzia (Caritatis puellarum societas) — wspólnotę założoną w 1633 roku wraz ze świętą Ludwiką de Marillac. Nie żyły w klauzurze, lecz służyły chorym i ubogim po domach i w szpitalach.

Brewiarz dodaje, że całe to ogromne dzieło nie oderwało go od Boga: „ciągle zwrócony ku Bogu, dla wszystkich przystępny, zawsze sobie równy, prosty, prawy, pokorny, unikał zaszczytów, bogactw i przyjemności". Słyszano, jak mówił, że nic mu się nie podoba poza Chrystusem Jezusem, którego starał się we wszystkim naśladować. Całe jego życie było komentarzem do słów Pana:

Zaprawdę powiadam wam, cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili. (Mt 25, 40)

Tradycyjne wyliczenie, czym są uczynki miłosierdzia co do duszy i co do ciała, najlepiej zrozumieć, patrząc na jego życie: każdy z nich wypełniał w swoich dziełach.

Misjonarze i szarytki w Polsce

Polska ma szczególną więź ze świętym Wincentym. Królowa Ludwika Maria Gonzaga, żona Jana Kazimierza, która w Paryżu należała do Pań Miłosierdzia, sprowadziła do Warszawy jego synów: w 1651 roku, jeszcze za życia założyciela, przybyli pierwsi misjonarze, a w 1653 roku objęli warszawski kościół Świętego Krzyża wraz z parafią. Na prośbę tej samej królowej Wincenty wysłał do Polski także trzy Siostry Miłosierdzia. W Polsce przylgnęła do nich nazwa szarytek.

Stąd w polskich wyszukiwaniach tyle parafii, szkół i domów noszących jego imię: misjonarze i szarytki prowadzili w Polsce przez stulecia seminaria, szpitale, przytułki i szkoły.

Św. Wincenty a Paulo a Cudowny Medalik

Z rodziny duchowej św. Wincentego wyszło jedno z najbardziej znanych objawień maryjnych XIX wieku. W 1830 roku w domu macierzystym Sióstr Miłosierdzia przy rue du Bac w Paryżu Matka Boża ukazała się nowicjuszce Katarzynie Labouré i poleciła wybić medalik, który lud nazwał wkrótce cudownym. Katarzyna, córka duchowa Wincentego, została kanonizowana w 1947 roku. Historię tego objawienia opisujemy w artykule o Cudownym Medaliku, a modlitwy — w nowennie do Cudownego Medalika.

Kiedy urodził się i zmarł święty Wincenty a Paulo

Wincenty zmarł w Paryżu 27 września 1660 roku, w domu Saint-Lazare, macierzystym domu Zgromadzenia Misji. Brewiarz mówi, że „wyczerpany umartwieniem ciała, pracą i starością, łagodnie zasnął w Panu".

Z datą urodzenia jest trudność. Brewiarz podaje, że umarł w osiemdziesiątym piątym roku życia, i stąd dawni biografowie pisali, że urodził się w 1576 roku. Nowsi historycy wskazują na 24 kwietnia 1581 roku i tę datę przyjmuje się dziś powszechnie.

Beatyfikował go Benedykt XIII w 1729 roku, a kanonizował Klemens XII w 1737 roku, wyznaczając jego święto na 19 lipca. Leon XIII, na prośbę wielu biskupów, ogłosił go szczególnym patronem u Boga wszystkich stowarzyszeń miłosierdzia na całym świecie, które w jakikolwiek sposób od niego pochodzą.

Relikwie i ciało świętego Wincentego

Ciało świętego Wincentego spoczywa w Paryżu, w kaplicy domu macierzystego Zgromadzenia Misji przy rue de Sèvres, dokąd przeniesiono je uroczyście w 1830 roku; relikwiarz stoi nad ołtarzem.

Święty Wincenty w liturgii z 1962 roku

• 19 lipca — święto św. Wincentego a Paulo, Wyznawcy, III klasy, w białych szatach. Mszał podaje własną kolektę, a Brewiarz z 1962 roku jedną (skróconą) lekcję o jego życiu; dłuższe lekcje II nokturnu, z których czerpiemy powyższy życiorys, należą do układu Brewiarza sprzed 1960 roku.
• Datę 19 lipca wyznaczył Klemens XII przy kanonizacji, jak podaje Brewiarz; dzień śmierci świętego, 27 września, był w dawnym kalendarzu dniem świętych Kosmy i Damiana.
• Reforma kalendarza z 1969 roku przeniosła wspomnienie św. Wincentego na 27 września, dzień jego śmierci. Kto trzyma się ksiąg z 1962 roku, obchodzi je 19 lipca.

Modlitwa do świętego Wincentego a Paulo

Kolekta z Mszału Rzymskiego (19 lipca)

Deus, qui, ad evangelizandum pauperibus et ecclesiastici ordinis decorem promovendum, beatum Vincentium apostolica virtute roborasti: praesta, quaesumus; ut, cuius pia merita veneramur, virtutum quoque instruamur exemplis. Per Dominum nostrum Iesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen.

Boże, któryś dla głoszenia Ewangelii ubogim i dla pomnożenia ozdoby stanu duchownego umocnił świętego Wincentego mocą apostolską, spraw, prosimy, abyśmy, czcząc jego pobożne zasługi, uczyli się też z przykładów jego cnót. Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.

Kolekta jest echem słów, które Pan odniósł do siebie w synagodze w Nazarecie: „Duch Pański nade mną: dlatego mnie namaścił, abym opowiadał ewangelię ubogim" (Łk 4, 18).

Modlitwa z nowenny do św. Wincentego

Tę modlitwę odmawia się codziennie w nowennie do św. Wincentego a Paulo, od 11 do 19 lipca, którą zawiera aplikacja Iter Fidei. Uczciwie zaznaczamy: jest to nowenna ułożona współcześnie na podstawie żywotu świętego pióra Ludwika Abelly'ego (1664), a nie tekst liturgiczny ani dawna modlitwa zatwierdzona; modlitwą Kościoła o św. Wincentego jest kolekta podana wyżej.

O chwalebny święty Wincenty à Paulo, apostole miłosierdzia i ojcze ubogich, samo Twoje imię przywodzi litanię cnót: Twoją pokorę, Twoją gorliwość, Twoje miłosierdzie, Twój niestrudzony trud dla najmniejszych z braci Chrystusa. Ty, któryś oglądał oblicze swego Zbawiciela w każdym ubogim, w więźniu, w chorym i w porzuconym dziecięciu, uproś mi serce podobne Twojemu — pokorne, miłosierne i hojne — i przedstaw Bogu łaskę, o którą błagam w tej nowennie. (tu wymień swoją intencję)

Święty Wincenty à Paulo, ojcze ubogich, módl się za nami. Amen.

Czyim patronem jest święty Wincenty a Paulo

Jedyny patronat nadany mu urzędowo to ten, który ogłosił Leon XIII: św. Wincenty jest patronem wszystkich dzieł i stowarzyszeń miłosierdzia w Kościele. Stąd czczą go jako swego patrona:

• Zgromadzenie Misji (misjonarze, lazaryści) i Siostry Miłosierdzia (szarytki);
• Stowarzyszenie Pań Miłosierdzia, odnowione w wielu krajach;
• Stowarzyszenie św. Wincentego a Paulo, świeckie konferencje miłosierdzia założone w Paryżu w 1833 roku przez Fryderyka Ozanama i jego przyjaciół;
• w pobożności — ubodzy, chorzy, szpitale, więźniowie i porzucone dzieci, którym całe życie służył.

Często zadawane pytania

Kiedy urodził się i kiedy zmarł święty Wincenty a Paulo?

Zmarł 27 września 1660 roku w Paryżu. Urodził się w Pouy w Gaskonii, według dzisiejszych ustaleń w 1581 roku; starsze życiorysy podają rok 1576.

Kiedy obchodzimy święto świętego Wincentego a Paulo?

W kalendarzu z 1962 roku 19 lipca, jako święto III klasy. Od reformy z 1969 roku wspomnienie przypada 27 września.

Co założył święty Wincenty a Paulo?

Zgromadzenie Misji (1625), Siostry Miłosierdzia razem ze św. Ludwiką de Marillac (1633), Stowarzyszenie Pań Miłosierdzia i wiele bractw miłosierdzia, a także seminaria i przytułki dla porzuconych dzieci.

Kim są misjonarze świętego Wincentego a Paulo?

To Zgromadzenie Misji, zwane od paryskiego domu Saint-Lazare lazarystami. Kapłani i bracia tego zgromadzenia głoszą misje ludowe i prowadzą seminaria; w Polsce są od 1651 roku, a ich warszawskim kościołem jest kościół Świętego Krzyża.

Kim są szarytki?

To polska nazwa Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo. Do Polski przybyły jeszcze za życia św. Wincentego, na prośbę królowej Ludwiki Marii Gonzagi; służą chorym i ubogim.

Gdzie znajduje się ciało świętego Wincentego?

W Paryżu, w kaplicy domu macierzystego Zgromadzenia Misji przy rue de Sèvres, w relikwiarzu nad ołtarzem, od 1830 roku.

Jaki jest związek św. Wincentego z Cudownym Medalikiem?

Matka Boża objawiła Cudowny Medalik w 1830 roku św. Katarzynie Labouré, Siostrze Miłosierdzia, a więc duchowej córce św. Wincentego, w domu macierzystym jego sióstr w Paryżu.

Aplikacja Iter Fidei zawiera Mszał i Brewiarz z 1962 roku, nowennę do św. Wincentego a Paulo oraz modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Dołącz tutaj do wczesnego dostępu.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Ewangelia wg św. Mateusza 25; Łukasza 4); Mszał Rzymski (kolekta z 19 lipca); Brewiarz Rzymski (lekcja z 19 lipca w wydaniu z 1962 roku; lekcje II nokturnu z 19 lipca w wydaniach sprzed 1960 roku).