II Księga Paralipomenon, rozdział 18

1 Fuit ergo Josaphat dives et inclytus multum, et affinitate conjunctus est Achab.

1 Był tedy Jozafat bogaty i sławny bardzo, i spowinowacił się z Achabem.

2 Descenditque post annos ad eum in Samariam : ad cujus adventum mactavit Achab arietes et boves plurimos, ipsi, et populo qui venerat cum eo : persuasitque illi ut ascenderet in Ramoth Galaad.

2 A po latach zjechał do niego do Samarii; na jego przyjazd nabił Achab baranów i wołów bardzo wiele, dla niego i dla ludu, który z nim przyjechał, i namówił go, aby z nim ciągnął do Ramot Galaad.

3 Dixitque Achab rex Israël ad Josaphat regem Juda : Veni mecum in Ramoth Galaad. Cui ille respondit : Ut ego, et tu : sicut populus tuus, sic et populus meus : tecumque erimus in bello.

3 I rzekł Achab, król izraelski, do Jozafata, króla judzkiego: „Pojedź ze mną do Ramot Galaad.” Ten mu odpowiedział: „Jak ja, tak ty; jak lud twój, tak i lud mój, i będziemy z tobą na wojnie.”

4 Dixitque Josaphat ad regem Israël : Consule, obsecro, impræsentiarum sermonem Domini.

4 I rzekł Jozafat do króla izraelskiego: „Proszę, poradź się teraz mowy Pańskiej.”

5 Congregavit igitur rex Israël prophetarum quadringentos viros, et dixit ad eos : In Ramoth Galaad ad bellandum ire debemus, an quiescere ? At illi : Ascende, inquiunt, et tradet Deus in manu regis.

5 A tak król izraelski zebrał czterystu mężów proroków i rzekł do nich: „Czy mamy jechać do Ramot Galaad na wojnę, czy też dać pokój?” A oni: „Jedź, rzekli, i poda Bóg w rękę królewską.”

6 Dixitque Josaphat : Numquid non est hic prophetes Domini, ut ab illo etiam requiramus ?

6 I rzekł Jozafat: „Czy tu nie masz proroka Pańskiego, abyśmy go też spytali?”

7 Et ait rex Israël ad Josaphat : Est vir unus a quo possumus quærere Domini voluntatem : sed ego odi eum, quia non prophetat mihi bonum, sed malum omni tempore : est autem Michæas filius Jemla. Dixitque Josaphat : Ne loquaris, rex, hoc modo.

7 I rzekł król izraelski do Jozafata: „Jest mąż jeden, którego możemy się spytać o wolę Pańską, lecz ja go mam w nienawiści, bo mi nie prorokuje nic dobrego, ale zawsze zło; a jest to Micheasz, syn Jemli.” I rzekł Jozafat: „Nie mów tak królu.”

8 Vocavit ergo rex Israël unum de eunuchis, et dixit ei : Voca cito Michæam filium Jemla.

8 Zawołał tedy król izraelski jednego z rzezańców i rzekł mu: „Zawołaj rychło Micheasza, syna Jemli.”

9 Porro rex Israël, et Josaphat rex Juda, uterque sedebant in solio suo, vestiti cultu regio : sedebant autem in area juxta portam Samariæ, omnesque prophetæ vaticinabantur coram eis.

9 A król izraelski i Jozafat, król judzki, siedzieli obaj na tronie swoim, obleczeni w szaty królewskie. A siedzieli na placu u bramy Samarii, a wszyscy prorocy prorokowali przed nimi.

10 Sedecias vero filius Chanaana fecit sibi cornua ferrea, et ait : Hæc dicit Dominus : His ventilabis Syriam, donec conteras eam.

10 A Sedekiasz, syn Chanaany, uczynił sobie rogi żelazne i mówił: „To mówi Pan: Tymi przewiejesz Syrię, aż ją zetrzesz.”

11 Omnesque prophetæ similiter prophetabant, atque dicebant : Ascende in Ramoth Galaad, et prosperaberis, et tradet eos Dominus in manu regis.

11 I wszyscy prorocy podobnie prorokowali mówiąc: „Jedź do Ramot Galaad, a poszczęści ci się, i poda ich Pan w rękę królewską.”

12 Nuntius autem qui ierat ad vocandum Michæam, ait illi : En verba omnium prophetarum uno ore bona regi annuntiant : quæso ergo te ut et sermo tuus ab eis non dissentiat, loquarisque prospera.

12 A poseł, który poszedł, aby zawołać Micheasza, rzekł mu: „Oto słowa wszystkich proroków jednymi usty dobre rzeczy zapowiadają królowi; proszę cię tedy, aby i twoja mowa od niej nie była różna, a mów szczęśliwe rzeczy.”

13 Cui respondit Michæas : Vivit Dominus, quia quodcumque dixerit mihi Deus meus, hoc loquar.

13 Micheasz mu odpowiedział: „Żyje Pan, że, cokolwiek mi rzecze Bóg mój, to mówić będę.”

14 Venit ergo ad regem. Cui rex ait : Michæa, ire debemus in Ramoth Galaad ad bellandum, an quiescere ? Cui ille respondit : Ascendite : cuncta enim prospera evenient, et tradentur hostes in manus vestras.

14 Przyszedł tedy do króla, a król mu rzekł: „Micheaszu, czy mamy jechać na wojnę do Ramot Galaad, czy też zaniechać?” On mu odpowiedział: „Jedźcie, bo wszystko się szczęśliwie powiedzie, i będą nieprzyjaciele podani w ręce wasze.”

15 Dixitque rex : Iterum atque iterum te adjuro, ut mihi non loquaris, nisi quod verum est in nomine Domini.

15 I rzekł król: „Po wtóre i po trzecie poprzysięgam cię, abyś mi nie powiadał, jeno co jest prawdą w imię Pańskie.”

16 At ille ait : Vidi universum Israël dispersum in montibus, sicut oves absque pastore : et dixit Dominus : Non habent isti dominos : revertatur unusquisque in domum suam in pace.

16 A on rzekł: „Widziałem wszystkiego Izraela rozproszonego po górach jak owce bez pasterza. I rzekł Pan: Nie mają ci panów; niech się każdy wróci do domu swego w pokoju.”

17 Et ait rex Israël ad Josaphat : Nonne dixi tibi quod non prophetaret iste mihi quidquam boni, sed ea quæ mala sunt ?

17 I rzekł król izraelski do Jozafata: „Czym ci nie powiedział, że mi ten nic dobrego nie prorokuje, ale to, co jest złe?”

18 At ille : Idcirco, ait, audite verbum Domini : vidi Dominum sedentem in solio suo, et omnem exercitum cæli assistentem ei a dextris et a sinistris.

18 A on rzekł: „Przeto słuchajcie słowa Pańskiego: Widziałem Pana, siedzącego na tronie swoim, a wszystko wojsko niebieskie stojące przy nim, po prawej i po lewej stronie.

19 Et dixit Dominus : Quis decipiet Achab regem Israël ut ascendat et corruat in Ramoth Galaad ? Cumque diceret unus hoc modo, et alter alio,

19 I rzekł Pan: Kto zwiedzie Achaba, króla izraelskiego, aby jechał i padł w Ramot Galaad? A gdy mówił jeden tak, a drugi inaczej,

20 processit spiritus, et stetit coram Domino, et ait : Ego decipiam eum. Cui Dominus : In quo, inquit, decipies ?

20 wystąpił duch, stanął przed Panem, i rzekł: Ja go zwiodę. Rzekł mu Pan: A przez co go zwiedziesz?

21 At ille respondit : Egrediar, et ero spiritus mendax in ore omnium prophetarum ejus. Dixitque Dominus : Decipies, et prævalebis : egredere, et fac ita.

21 A on odpowiedział: Wynijdę, i będę kłamliwym duchem w ustach wszystkich proroków jego. I rzekł Pan: Zwiedziesz i przemożesz; wynijdź, a uczyń tak!

22 Nunc igitur, ecce Dominus dedit spiritum mendacii in ore omnium prophetarum tuorum, et Dominus locutus est de te mala.

22 Teraz tedy oto dał Pan ducha kłamstwa w usta wszystkich proroków twoich, a Pan mówił zło o tobie.”

23 Accessit autem Sedecias filius Chanaana, et percussit Michææ maxillam, et ait : Per quam viam transivit spiritus Domini a me, ut loqueretur tibi ?

23 I przystąpił Sedekiasz, syn Chanaany, i uderzył Micheasza w policzek, i rzekł: „Którąż drogą przeszedł duch Pański ode mnie, żeby mówić tobie?”

24 Dixitque Michæas : Tu ipse videbis in die illo, quando ingressus fueris cubiculum de cubiculo ut abscondaris.

24 I rzekł Micheasz: „Ty sam ujrzysz dnia owego, gdy wejdziesz z komory do komory, żeby się ukryć.”

25 Præcepit autem rex Israël, dicens : Tollite Michæam, et ducite eum ad Amon principem civitatis, et ad Joas filium Amelech.

25 I rozkazał król izraelski, mówiąc: „Weźmijcie Micheasza i zawiedźcie go do Amona, starosty miejskiego, i do Joasa, syna Amelecha.

26 Et dicetis : Hæc dicit rex : Mittite hunc in carcerem, et date ei panis modicum, et aquæ pauxillum, donec revertar in pace.

26 I rzeczecie: To mówi król: Wsadźcie tego do ciemnicy, a dawajcie mu trochę chleba i trochę wody, aż się wrócę w pokoju.”

27 Dixitque Michæas : Si reversus fueris in pace, non est locutus Dominus in me. Et ait : Audite, omnes populi.

27 I rzekł Micheasz: „Jeśli się wrócisz w pokoju, nie mówił Pan przeze mnie.” I rzekł: „Słuchajcie wszyscy ludzie!”

28 Igitur ascenderunt rex Israël et Josaphat rex Juda in Ramoth Galaad.

28 Pojechali tedy król izraelski i Jozafat, król judzki, do Ramot Galaad.

29 Dixitque rex Israël ad Josaphat : Mutabo habitum, et sic ad pugnam vadam : tu autem induere vestibus tuis. Mutatoque rex Israël habitu, venit ad bellum.

29 I rzekł król izraelski do Jozafata: „Odmienię szaty i tak pójdę do bitwy, a ty ubierz się w szaty twoje.” I odmieniwszy szaty udał się król izraelski w bitwę.

30 Rex autem Syriæ præceperat ducibus equitatus sui, dicens : Ne pugnetis contra minimum aut contra maximum, nisi contra solum regem Israël.

30 A król syryjski rozkazał wodzom jazdy swej mówiąc: „Nie walczcie przeciw najmniejszemu ani przeciw największemu, jeno przeciwko samemu królowi izraelskiemu.”

31 Itaque cum vidissent principes equitatus Josaphat, dixerunt : Rex Israël est iste. Et circumdederunt eum dimicantes : at ille clamavit ad Dominum, et auxiliatus est ei, atque avertit eos ab illo.

31 A tak ujrzawszy wodzowie jazdy Jozafata rzekli: „To król izraelski!” I obskoczyli go walcząc; ale on zawołał do Pana, i uratował go, i odwrócił ich od niego.

32 Cum enim vidissent duces equitatus quod non esset rex Israël, reliquerunt eum.

32 Bo gdy obaczyli wodzowie jazdy, że to nie był król izraelski, opuścili go.

33 Accidit autem ut unus e populo sagittam in incertum jaceret, et percuteret regem Israël inter cervicem et scapulas. At ille aurigæ suo ait : Converte manum tuam, et educ me de acie, quia vulneratus sum.

33 I zdarzyło się, że jeden z ludu wypuścił strzałę na ślepo i zranił króla izraelskiego między szyję a łopatki; a on rzekł woźnicy swemu: „Nawróć rękę swą i wywieź mię z walki, bom raniony.”

34 Et finita est pugna in die illo : porro rex Israël stabat in curru suo contra Syros usque ad vesperam, et mortuus est occidente sole.

34 I skończyła się bitwa dnia tego, a król izraelski stał na wozie swym przeciw Syryjczykom aż do wieczora, i umarł, gdy zachodziło słońce.