1 Księga Kronik (I Księga Paralipomenon)

Pierwsza Księga Kronik zaczyna się od trzech imion: „Adam, Set, Enos” (1 Krn 1,1), a kończy na śmierci Dawida, który „umarł w starości dobrej, pełen dni i bogactw i sławy” (1 Krn 29,28). Dziewięć rozdziałów imion i dwadzieścia rozdziałów dziejów pokazuje, jak Bóg wybrał dom Dawida i jak Dawid przygotował dom Boży. Wulgata nazywa ją Liber I Paralipomenon, a ks. Wujek, który idzie za Wulgatą, I Księgą Paralipomenon; współczesne Biblie polskie, w tym Biblia Tysiąclecia, której używa się w szkole i w parafii, mówią o Pierwszej Księdze Kronik (skrót 1 Krn). To ta sama księga i, poza kilkoma miejscami wskazanymi niżej, ta sama numeracja rozdziałów.

Dlaczego Księga Kronik nazywa się Paralipomenon?

Tytuł hebrajski, Dibre hajjamim, znaczy słowa dni, czyli roczniki. Tłumacze greckiej Septuaginty nazwali księgę Paraleipomena, rzeczy pominięte, bo widzieli w niej uzupełnienie Ksiąg Królewskich; ta nazwa przeszła do Wulgaty i do Biblii ks. Wujka. Także nazwa Kroniki pochodzi od św. Hieronima: w przedmowie do Ksiąg Królewskich (tzw. Prologus galeatus) oddaje on tytuł hebrajski słowami Verba dierum i dodaje, że trafniej można by go nazwać kroniką całej historii Bożej.

Św. Hieronim cenił tę księgę bardzo wysoko. W liście do św. Paulina (list 53) nazywa ją streszczeniem całego Starego Testamentu i pisze, że kto bez niej przypisywałby sobie znajomość Pisma, ośmieszyłby sam siebie; dodaje też, że rozwiązuje się w niej wiele zagadek Ewangelii. U Żydów obie Księgi Kronik stanowiły jedno dzieło: 2 Księga Kronik prowadzi dalej historię od Salomona do edyktu Cyrusa. O tym, dlaczego te same księgi noszą w różnych Bibliach różne nazwy, przeczytasz we wpisie Która Biblia katolicka?.

Kto napisał Księgę Kronik?

Księga nie podaje imienia autora, ale dawni pisarze katoliccy przypisywali ją powszechnie Ezdraszowi, kapłanowi i uczonemu w Piśmie, który poprowadził jeden z powrotów z Babilonu. Tę samą tradycję przekazuje Talmud (traktat Baba Batra 15a): Ezdrasz napisał swoją księgę i rodowody Kronik aż do swoich czasów.

Za tym przemawia sam tekst. Kroniki i Księga Ezdrasza mają ten sam styl, tę samą miłość do świątyni i do lewitów, tę samą troskę o rodowody, a ostatnie wiersze 2 Księgi Kronik powtarzają się niemal słowo w słowo na początku Księgi Ezdrasza. Wielu współczesnych autorów mówi zamiast tego o anonimowym autorze, którego nazywają Kronikarzem.

Autor wymienia swoje źródła. Dzieje Dawida, pisze, „opisane są w księdze Samuela widzącego i w księdze Natana proroka, i w księdze Gada widzącego” (1 Krn 29,29). Tam, gdzie jego opowiadanie biegnie równolegle do II Księgi Królewskiej Wujka (2 Księgi Samuela w Bibliach współczesnych), oba teksty zgadzają się co do istoty, a często dosłownie. Papieska Komisja Biblijna przypomniała 23 czerwca 1905 roku, że księgi historyczne Pisma należy przyjmować jako prawdziwą historię, chyba że istnieją mocne dowody, iż autor natchniony nie chciał pisać historii we właściwym sensie; tak też Kościół zawsze czytał Księgi Kronik.

Kiedy powstała Księga Kronik?

Po powrocie z niewoli babilońskiej. Rodowód domu Dawida schodzi niżej niż Zorobabel, który poprowadził pierwszy powrót (1 Krn 3,19). Rozdział 9 wylicza kapłanów, lewitów i rody Judy i Beniamina, które wróciły do Jerozolimy, a zaczyna od przypomnienia, że Izraelici „byli przeniesieni do Babilonu dla przestępstwa swego” (1 Krn 9,1). Tekst hebrajski liczy nawet dary na świątynię w darejkach, monecie perskiej; Wulgata oddaje to słowem solidos, a Wujek pisze: „dziesięć tysięcy czerwonych złotych” (1 Krn 29,7).

Autorzy katoliccy umieszczali więc księgę pod koniec V albo na początku IV wieku przed Chrystusem, w czasach Ezdrasza i Nehemiasza; wielu współczesnych proponuje datę nieco późniejszą. Księga została napisana dla małej wspólnoty, która wróciła z wygnania, bez króla i bez bogactw, aby przypomnieć jej, że wciąż jest ludem obietnicy.

O czym jest 1 Księga Kronik? Streszczenie

1 Księga Kronik nie jest zwykłym powtórzeniem Ksiąg Samuela i Królewskich. To ta sama historia opowiedziana z punktu widzenia świątyni. Autor przemilcza grzech z Batszebą i bunt Absaloma, za to dodaje wiele o Arce, o lewitach i o śpiewakach, czego nie ma nigdzie indziej. Księga dzieli się na dwie wielkie części: rodowody (rozdziały 1-9) i panowanie Dawida (rozdziały 10-29).

Rodowody od Adama do powrotu z wygnania (rozdziały 1-9)

Rozdział 1 prowadzi od Adama do Noego, potem przez narody, Abrahama i Ezawa. Rozdział 2 wylicza synów Izraela, a potem od Judy, przez Booza i Isaja, dochodzi do Dawida, „siódmego Dawida” (1 Krn 2,15). Rozdział 3 podaje synów Dawida i szereg królów judzkich aż po czasy po wygnaniu. W rozdziale 4 znajduje się modlitwa Jabesa. Rozdział 6 przedstawia pokolenie Lewiego z arcykapłanami i ze śpiewakami Hemanem i Asafem; rozdziały 7 i 8 omawiają pozostałe pokolenia i ród Saula, a rozdział 9 dochodzi do ponownego zasiedlenia Jerozolimy.

Śmierć Saula i namaszczenie Dawida (rozdziały 10-12)

Z dziejów Saula autor zachowuje tylko jego śmierć na górze Gelboe i jej przyczynę: „A tak umarł Saul dla nieprawości swoich, przeto iż przestąpił nakaz Pana, który dał, a nie zachował go, ale nadto jeszcze radził się wróżbiarki” (1 Krn 10,13). W rozdziale 11 cały Izrael przychodzi do Dawida do Hebronu i mówi: „Jesteśmy kość twoja i ciało twoje”; Dawid zostaje namaszczony na króla i zdobywa „zamek Syjon, który jest miastem Dawidowym” (11,5). W rozdziale 12 gromadzą się przy nim mocarze ze wszystkich pokoleń, a Amasaj, którego „duch oblókł”, woła: „Pokój, pokój tobie, i pokój pomocnikom twoim!” (12,18).

Arka przeniesiona do Jerozolimy (rozdziały 13-16)

Pierwszą troską Dawida jest Arka, „bośmy jej nie szukali za dni Saulowych” (1 Krn 13,3). Oza, który wyciąga rękę, by ją podtrzymać, pada martwy. W rozdziale 14 Hiram, król Tyru, przysyła drzewo cedrowe, a Dawid pokonuje Filistynów. W rozdziale 15 przywraca porządek Prawa: „Nie godzi się, żeby lada kto nosił skrzynię Bożą, jeno Lewici, których obrał Pan” (1 Krn 15,2). W rozdziale 16 Arka staje w namiocie, a Dawid ustanawia Asafa i jego braci, aby nieustannie chwalili Pana.

Obietnica Natana (rozdział 17)

Dawid mówi: „Oto ja mieszkam w domu cedrowym, a skrzynia przymierza Pańskiego jest pod skórami” (1 Krn 17,1). Chce zbudować Panu dom, lecz Bóg odpowiada przez proroka Natana, że to On zbuduje dom Dawida: „wzbudzę potomstwo twoje po tobie, które będzie z synów twoich, i utwierdzę królestwo jego. Ten mi zbuduje dom, i utwierdzę tron jego aż na wieki” (1 Krn 17,11-12).

Wojny i spis ludności (rozdziały 18-21)

Rozdziały 18-20 streszczają zwycięstwa Dawida nad Filistynami, Moabem, Syrią i Ammonem. W rozdziale 21 szatan pobudza Dawida do policzenia Izraela; zaraza spada na lud, a Anioł Pański zatrzymuje się „obok boiska Ornana Jebuzejczyka” (21,15). Tam Dawid buduje ołtarz, a Pan wysłuchuje go, „zsyłając go z nieba na ołtarz całopalenia”, to jest zsyłając ogień (1 Krn 21,26). Na tym miejscu stanie świątynia.

Dawid przygotowuje świątynię i jej kult (rozdziały 22-29)

Dawid gromadzi kamienie, cedry, złoto i miedź, a budowę powierza Salomonowi, bo Bóg powiedział mu: „Rozlałeś wiele krwi i stoczyłeś wiele walk, nie będziesz mógł zbudować domu imieniu memu”; syn zaś „będzie zwan Spokojny” (1 Krn 22,8-9). Rozdział 23 porządkuje służbę lewitów, którzy „mają stać rano na wysławianie i śpiewanie Panu, podobnie też ku wieczorowi” (23,30); rozdział 24 dzieli kapłanów na dwadzieścia cztery zmiany wyznaczone losem; rozdział 25 ustanawia mistrzów śpiewu, „dwustu osiemdziesięciu ośmiu”; rozdziały 26 i 27 wyliczają odźwiernych, skarbników i urzędników królestwa. Na uroczystym zgromadzeniu Dawid przekazuje Salomonowi wzór świątyni: „Wszystko to, rzecze, przyszło spisane ręką Pańską do mnie” (1 Krn 28,19). W rozdziale 29 lud składa dary z radością, Dawid błogosławi Boga, Salomon zostaje namaszczony po raz drugi, a Dawid umiera po czterdziestu latach panowania, siedmiu w Hebronie i trzydziestu trzech w Jerozolimie.

Plan 1 Księgi Kronik

1. Rodowody od Adama do Jakuba i narodów (rozdział 1).
2. Pokolenie Judy i dom Dawida (rozdziały 2-4), z modlitwą Jabesa (4,9-10).
3. Pokolenia zajordańskie, Lewi i pozostałe pokolenia, ród Saula (rozdziały 5-8).
4. Mieszkańcy Jerozolimy po powrocie z niewoli (rozdział 9).
5. Śmierć Saula na górze Gelboe (rozdział 10).
6. Dawid królem w Hebronie, zdobycie Syjonu i jego mocarze (rozdziały 11-12).
7. Przeniesienie Arki, śmierć Ozy, Arka w namiocie i psalm Dawida (rozdziały 13-16).
8. Proroctwo Natana i modlitwa Dawida (rozdział 17).
9. Wojny Dawida (rozdziały 18-20).
10. Spis ludności, zaraza i ołtarz na boisku Ornana (rozdział 21).
11. Przygotowania do budowy świątyni i porządek kapłanów, lewitów i śpiewaków (rozdziały 22-27).
12. Ostatnie zgromadzenie, dary ludu, modlitwa i śmierć Dawida (rozdziały 28-29).

Modlitwa Jabesa (1 Krn 4,10)

To najczęściej wyszukiwany werset księgi. Wśród rodowodów Judy pojawia się człowiek, o którym matka powiedziała przy narodzeniu: „Iżem go w boleści porodziła” (1 Krn 4,9); po hebrajsku jego imię brzmi podobnie jak słowo ból. Ten Jabes „był sławniejszy od braci swych” i modlił się tak: „Żebyś błogosławiąc błogosławił mi i rozszerzył granice moje, a ręka twoja była ze mną, i byś uczynił, żeby mię zło nie zmogło. I dał Bóg, o co prosił” (1 Krn 4,10).

Modlitwa ma cztery prośby: o błogosławieństwo, o szersze granice, o Bożą rękę i o ochronę przed złem. Nie jest to formuła, która zapewnia powodzenie, ale przykład ufnej prośby człowieka, który zaczął życie pod znakiem bólu i oddał je Bogu. Kościół uczy prosić o dobra doczesne tak, jak prosi o nie Ojcze nasz: w porządku, w którym na pierwszym miejscu stoi imię Boże, Jego królestwo i Jego wola (zob. wpis o modlitwie Ojcze nasz).

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Chrystus, Syn Dawida

Proroctwo Natana w wersji Kronik idzie jeszcze dalej niż w II Księdze Królewskiej: „i postawię go w domu moim i w królestwie moim aż na wieki, a tron jego będzie trwał na wieki” (1 Krn 17,14). List do Hebrajczyków odnosi do Chrystusa słowa z wersetu poprzedzającego: „Ja będę mu ojcem, a on będzie mi synem” (Hbr 1,5), a Anioł zapowiada Najświętszej Pannie, że jej Synowi „da mu Pan Bóg stolicę Dawida, ojca jego”, i że „królestwu jego nie będzie końca” (Łk 1,32-33). Św. Augustyn w XVII księdze Państwa Bożego wykazuje, że te obietnice nie wypełniły się w Salomonie, lecz w pełni w Chrystusie.

Rodowody a Ewangelia

Pierwsze rozdziały przygotowują rodowody Pana Jezusa. Św. Mateusz idzie tą samą linią przez Judę, Faresa, Booza i Isaja (Mt 1); św. Łukasz, podobnie jak Kroniki, sięga aż do Adama, „który był Boży” (Łk 3,38). W tym sensie św. Hieronim mówił, że księga ta wyjaśnia zagadki Ewangelii.

Kapłaństwo i śpiew święty

Dawid nie buduje świątyni, ale porządkuje wszystko, co do niej należy: te rozdziały uczą, że publiczny kult ma być uregulowany, sprawowany przez poświęcone kapłaństwo i ozdobiony muzyką świętą. Zmiany kapłańskie ustanowione przez Dawida trwały jeszcze w czasach Ewangelii: Zachariasz, ojciec św. Jana Chrzciciela, był „ze zmiany Abiasza” (Łk 1,5), ósmej z kolei: „siódmy dla Akkosa, ósmy dla Abiasza” (1 Krn 24,10). Synowie Asafa, Hemana i Idituna, wyznaczeni, „aby prorokowali na cytrach i na harfach, i na cymbałach” (25,1), oraz lewici chwalący Pana rano i wieczorem stoją u początku tradycji, którą Kościół kontynuuje w psalmodii Oficjum, w Laudesach i w Nieszporach. O dawnym Brewiarzu przeczytasz we wpisie o Divinum Officium.

Boisko Ornana

Dawid ofiarowuje się za swój lud: „Jam jest, który zgrzeszyłem, ja, którym źle uczynił; ta trzoda co zawiniła?” (1 Krn 21,17). Jego ofiara zatrzymuje miecz Anioła, a na tym miejscu stanie świątynia, w której przez wieki ofiary będą zapowiadać jedyną Ofiarę Kalwarii. Dawid odmawia też przyjęcia ziemi w darze, bo nie chce „ofiarować Panu darowanego całopalenia” (21,24): ofiara, która nic nie kosztuje, nie jest ofiarą.

Szatan i spis ludności

II Księga Królewska mówi, że zapalczywość Pana rozgniewała się na Izraela i że Dawid został pobudzony do liczenia ludu (2 Sm 24,1); Kroniki dopowiadają: „A szatan powstał na Izraela i pobudził Dawida, żeby policzył Izraela” (1 Krn 21,1). Drugi tekst tłumaczy pierwszy: Bóg dopuszcza pokusę, szatan ją wzbudza.

Hojność wobec Boga

Dwa ostatnie rozdziały są medytacją o darze. „I weselił się lud, gdy obietnice dobrowolnie składali, bo całym sercem ofiarowali je Panu” (29,9), a Dawid wyznaje, że wszystko pochodzi od Boga: „Twoje jest wszystko, a cośmy z ręki twej wzięli, daliśmy tobie” (1 Krn 29,14). To ten sam duch, w którym Kościół na ofiarowanie Mszy świętej składa Bogu chleb i wino, dary, które sam od Niego otrzymał.

Najważniejsze wersety 1 Księgi Kronik

• Modlitwa Jabesa (1 Krn 4,10): „Żebyś błogosławiąc błogosławił mi i rozszerzył granice moje, a ręka twoja była ze mną”.
• Psalm Dawida przy Arce (1 Krn 16,8-36): powtarza znane psalmy. W numeracji Wulgaty wersety 8-22 są początkiem psalmu 105 (104 w Wulgacie), wersety 23-33 odpowiadają psalmowi 96 (95 w Wulgacie), a zakończenie nawiązuje do psalmu 106 (105 w Wulgacie). Czytamy tam: „Szukajcie Pana i mocy jego, szukajcie oblicza jego zawsze” (16,11), „Nie tykajcie pomazańców moich, a na proroków moich nie bądźcie złośliwi!” (16,22) i „Wysławiajcie Panu, bo dobry, bo na wieki miłosierdzie jego” (16,34), całą modlitwę dziękczynną w jednym zdaniu.
• Rada Dawida dla Salomona (1 Krn 28,9): „służ mu sercem doskonałym i umysłem dobrowolnym; bo wszelkie serca przegląda Pan i wszystkie myśli serc rozumie. Jeśli go szukać będziesz, znajdziesz”. I zaraz potem: „Czyń mężnie, a wzmacniaj się i działaj; nie bój się i nie lękaj się, bo Pan, Bóg mój, będzie z tobą” (1 Krn 28,20).
• Błogosławieństwo Dawida (1 Krn 29,11-12): „Twoja jest, Panie, wielmożność i moc, i sława, i zwycięstwo, i tobie chwała, bo wszystko, co jest na niebie i na ziemi, twoje jest; twoje, Panie, królestwo, i tyś jest nad wszystkimi książęty. Twoje są bogactwa i twoja jest sława; ty panujesz nad wszystkim”. Doksologia o królestwie, potędze i chwale, którą niektóre rękopisy greckie i tradycja protestancka dodają do Ojcze nasz, jest echem tych słów; nie ma jej w tekście Wulgaty ani we Mszale z 1962 roku.
• Goście na ziemi (1 Krn 29,15): „Bośmy goście przed tobą i przechodnie, jak i wszyscy ojcowie nasi; dni nasze jako cień na ziemi”.
• Szczerość serca (1 Krn 29,17): „Wiem, Boże mój, że serc doświadczasz i szczerość miłujesz”.

1 Księga Kronik w kanonie i w liturgii

1 Księga Kronik jest księgą historyczną Starego Testamentu, protokanoniczną: przyjmują ją Żydzi, katolicy, prawosławni i protestanci. Biegnie równolegle do końca I Księgi Królewskiej Wujka (1 Sm) i do całej II Księgi Królewskiej (2 Sm), a dochodzi do początku III Księgi Królewskiej (1 Krl). Sobór Trydencki (sesja IV, 8 kwietnia 1546) wymienia dwie Księgi Paralipomenon (Paralipomenon duo) wśród ksiąg kanonicznych i ogłasza Wulgatę św. Hieronima tekstem autentycznym. W Biblii hebrajskiej Kroniki zamykają cały kanon; w Wulgacie i u ks. Wujka następują po czterech Księgach Królewskich i poprzedzają Ezdrasza.

Liturgia tradycyjna modli się błogosławieństwem Dawida co tydzień. W psałterzu Brewiarza Rzymskiego ułożonym przez św. Piusa X, w wydaniu z 1962 roku, kantykiem Starego Testamentu w poniedziałkowych Laudesach, w zwykłym układzie tej godziny, jest Canticum David (29,10-13): Benedictus es, Domine, Deus Israël patris nostri, ab aeterno in aeternum, z antyfoną Laudamus nomen tuum inclitum, Deus noster z wersetu 13. U Wujka brzmi to: „Błogosławionyś jest, Panie, Boże Izraela, ojca naszego, od wieku do wieku” (1 Krn 29,10). Możesz odmówić Laudesy dnia w brewiarzu.

We Mszale z 1962 roku introit Objawienia Pańskiego, Ecce advenit dominator Dominus: et regnum in manu ejus et potestas et imperium, łączy słowa Malachiasza z echem wersetu 29,12, gdzie Dawid mówi do Boga: „w ręce twojej moc i możność”; Mszał podaje na marginesie oba źródła. Ofertorium Mszy w rocznicę poświęcenia kościoła, Domine Deus, in simplicitate cordis mei laetus obtuli universa, jest wzięte z wersetów 17 i 18 tego samego rozdziału: „przeto i ja w szczerości serca mego ochotnie ofiarowałem to wszystko”. Brewiarz nie przewiduje natomiast osobnego cyklu czytań z Ksiąg Kronik w Jutrzni.

Jak czytać 1 Księgę Kronik?

Prześledź linię od Adama do Dawida w rozdziałach 1-3, potem przejdź szybciej do rozdziału 10, zatrzymując się przy Jabesie i przy śpiewakach. Przy rozdziałach 11-21 trzymaj otwartą II Księgę Królewską (2 Sm), aby zobaczyć, co autor dodaje, a co pomija. Rozdział 16 módl się razem z psalmami 96 i 105 (95 i 104 w Wulgacie), a rozdziały 28 i 29 czytaj jako rozważanie o hojności wobec Boga. Potem przejdź do 2 Księgi Kronik: obie księgi tworzą jedno dzieło.

Jedna uwaga dla korzystających z Biblii Tysiąclecia: idzie ona za podziałem hebrajskim, w którym rozdział 5 jest dłuższy o piętnaście wersetów. Wersety 1-15 rozdziału 6 Wulgaty i Wujka (rodowód arcykapłanów) to w Biblii Tysiąclecia 1 Krn 5,27-41, a dalsze wersety rozdziału 6 mają tam numer mniejszy o piętnaście. W pozostałych rozdziałach numeracja jest ta sama.

Często zadawane pytania

Co znaczy słowo Paralipomenon?

Słowo pochodzi z greki Septuaginty i znaczy rzeczy pominięte: tłumacze widzieli w tych księgach uzupełnienie Ksiąg Królewskich. Tytuł hebrajski znaczy słowa dni, czyli roczniki, a św. Hieronim proponował nazwać księgę kroniką całej historii świętej. Stąd współczesna nazwa: I Księga Paralipomenon i 1 Księga Kronik to ta sama księga.

Kto napisał 1 Księgę Kronik?

Księga nie podaje autora, ale tradycja żydowska i chrześcijańska przypisuje ją Ezdraszowi, kapłanowi i uczonemu w Piśmie z czasów powrotu z wygnania. Mówi o tym wyraźnie Talmud, a styl i duch księgi są bardzo bliskie Księdze Ezdrasza. Wielu współczesnych autorów mówi o anonimowym kronikarzu.

Ile rozdziałów ma 1 Księga Kronik?

Dwadzieścia dziewięć, a w Wulgacie i u ks. Wujka 940 wersetów. Rozdziały 1-9 to rodowody, rozdziały 10-29 opowiadają o panowaniu Dawida. Każdy rozdział otworzysz z siatki na górze tej strony.

Czym jest modlitwa Jabesa?

To krótka modlitwa z 1 Krn 4,10. Jabes, którego imię przypominało ból matki przy porodzie, prosił Boga o błogosławieństwo, o rozszerzenie granic, o to, by ręka Boża była z nim, i o ochronę przed złem; tekst dodaje: „I dał Bóg, o co prosił”. Uczy ufności w modlitwie prośby, złożonej w ręce woli Bożej.

Co znaczy 1 Krn 29,11?

To początek błogosławieństwa, którym Dawid wielbi Boga przed całym zgromadzeniem, gdy lud złożył dary na budowę świątyni. Dawid wyznaje, że wielmożność, moc, sława, zwycięstwo i królestwo należą do Boga, a wszystko, co ludzie Mu dają, otrzymali najpierw z Jego ręki. Brewiarz z 1962 roku odmawia te wersety w poniedziałkowych Laudesach.

Dlaczego Dawid nie zbudował świątyni?

Bo Bóg mu tego odmówił: „Nie będziesz budował domu imieniu memu, przeto iżeś mąż wojownik i rozlewałeś krew” (1 Krn 28,3). Budowa została zastrzeżona dla jego syna Salomona, którego imię mówi o pokoju. Dawid przygotował jednak wszystkie materiały, wzór świątyni i porządek kultu.