II Księga Paralipomenon, rozdział 32

1 Post quæ et hujuscemodi veritatem, venit Sennacherib rex Assyriorum, et ingressus Judam, obsedit civitates munitas, volens eas capere.

1 Po czym i po takiej prawdzie przyciągnął Sennacheryb, król asyryjski, i wtargnąwszy do Judy, obległ miasta obronne chcąc je zdobyć.

2 Quod cum vidisset Ezechias, venisse scilicet Sennacherib, et totum belli impetum verti contra Jerusalem,

2 Widząc Ezechiasz, że przyciągnął Sennacheryb i że cała moc wojny zwróciła się przeciw Jeruzalem,

3 inito cum principibus consilio, virisque fortissimis, ut obturarent capita fontium qui erant extra urbem : et hoc omnium decernente sententia,

3 naradził się z książętami i z mężami dzielnymi, aby zatkać wypływy źródeł, które były za miastem; a gdy zdaniem wszystkich to postanowiono,

4 congregavit plurimam multitudinem, et obturaverunt cunctos fontes, et rivum qui fluebat in medio terræ, dicentes : Ne veniant reges Assyriorum, et inveniant aquarum abundantiam.

4 zebrał wielki lud, i zatkali wszystkie źródła i strugę, która płynęła wierzchem ziemi, mówiąc: „Aby nie przyszli królowie asyryjscy i nie znaleźli dostatku wody.”

5 Ædificavit quoque, agens industrie, omnem murum qui fuerat dissipatus, et exstruxit turres desuper, et forinsecus alterum murum : instauravitque Mello in civitate David, et fecit universi generis armaturam et clypeos :

5 Pobudował też z wielkim staraniem, wszystek mur, który był obalony, a wieże zbudował na wierzchu i zewnątrz drugi mur, i naprawił Mello w mieście Dawidowym i nasprawiał wszelakiego oręża i tarcz;

6 constituitque principes bellatorum in exercitu, et convocavit universos in platea portæ civitatis, ac locutus est ad cor eorum, dicens :

6 i ustanowił dowódców walczących w wojsku, i zwołał wszystkich na plac bramy miejskiej, i mówił do serca ich mówiąc:

7 Viriliter agite, et confortamini : nolite timere, nec paveatis regem Assyriorum, et universam multitudinem quæ est cum eo : multo enim plures nobiscum sunt, quam cum illo.

7 „Mężnie czyńcie i wzmacniajcie się; nie bójcie się ani się nie lękajcie króla asyryjskiego ani wszystkiego mnóstwa, które z nim jest, bo daleko więcej ich jest z nami niźli z nim.

8 Cum illo enim est brachium carneum : nobiscum Dominus Deus noster, qui auxiliator est noster, pugnatque pro nobis. Confortatusque est populus hujuscemodi verbis Ezechiæ regis Juda.

8 Z nim bowiem jest ramię cielesne, z nami Pan, Bóg nasz, który jest pomocnikiem naszym i walczy za nas.” I wzmocnił się lud takimi słowy Ezechiasza, króla judzkiego.

9 Quæ postquam gesta sunt, misit Sennacherib rex Assyriorum servos suos in Jerusalem (ipse enim cum universo exercitu obsidebat Lachis) ad Ezechiam regem Juda, et ad omnem populum qui erat in urbe, dicens :

9 Gdy się to stało, posłał Sennacheryb, król asyryjski, sług swych do Jeruzalem (bo sam ze wszystkim wojskiem leżał pod Lachis), do Ezechiasza, króla judzkiego, i do wszystkiego ludu, który był w mieście, mówiąc:

10 Hæc dicit Sennacherib rex Assyriorum : In quo habentes fiduciam sedetis obsessi in Jerusalem ?

10 „To mówi Sennacheryb, król asyryjski: W kim macie ufanie, siedząc oblężeni w Jeruzalem?

11 num Ezechias decipit vos, ut tradat morti in fame et siti, affirmans quod Dominus Deus vester liberet vos de manu regis Assyriorum ?

11 Czy was nie zwodzi Ezechiasz, aby was pomorzyć głodem i pragnieniem, twierdząc, iż Pan, Bóg wasz, wybawi was z ręki króla asyryjskiego?

12 Numquid non iste est Ezechias, qui destruxit excelsa illius, et altaria, et præcepit Juda et Jerusalem, dicens : Coram altari uno adorabitis, et in ipso comburetis incensum ?

12 Czy to nie ten Ezechiasz popsuł wyżyny jego i ołtarze jego, i przykazał Judzie i Jeruzalem mówiąc: Przed jednym ołtarzem będziecie się kłaniać i na nim kadzidło palić będziecie?

13 an ignoratis quæ ego fecerim, et patres mei, cunctis terrarum populis ? numquid prævaluerunt dii gentium, omniumque terrarum, liberare regionem suam de manu mea ?

13 Czy nie wiecie, co uczyniłem ja i ojcowie moi wszystkim narodom ziemi? Czy potrafili bogowie narodów i wszystkich ziem wybawić ziemię swoją z ręki mojej?

14 Quis est de universis diis gentium, quas vastaverunt patres mei, qui potuerit eruere populum suum de manu mea, ut possit etiam Deus vester eruere vos de hac manu ?

14 Któryż ze wszystkich bogów narodów, które zwojowali ojcowie moi, mógł wyrwać lud swój z ręki mojej, aby też was Bóg wasz mógł wyrwać z tej ręki?

15 non vos ergo decipiat Ezechias, nec vana persuasione deludat, neque credatis ei. Si enim nullus potuit deus cunctarum gentium atque regnorum liberare populum suum de manu mea, et de manu patrum meorum, consequenter nec Deus vester poterit eruere vos de manu mea.

15 Niech was tedy nie zwodzi Ezechiasz, ani próżną namową niech nie oszukuje, ani mu nie wierzcie. Bo, jeśli żaden bóg wszystkich narodów i królestw nie mógł wybawić ludu swego z ręki mojej i z ręki ojców moich, zatem ani Bóg wasz nie będzie mógł wyrwać was z ręki mojej.”

16 Sed et alia multa locuti sunt servi ejus contra Dominum Deum, et contra Ezechiam servum ejus.

16 Ale i wiele innych rzeczy mówili słudzy jego przeciw Panu Bogu i przeciw Ezechiaszowi, słudze jego.

17 Epistolas quoque scripsit plenas blasphemiæ in Dominum Deum Israël, et locutus est adversus eum : Sicut dii gentium ceterarum non potuerunt liberare populum suum de manu mea, sic et Deus Ezechiæ eruere non poterit populum suum de manu ista.

17 Napisał też listy pełne bluźnierstwa przeciw Panu, Bogu izraelskiemu, i mówił przeciwko niemu: „Jak bogowie innych narodów nie mogli wybawić ludu swego z ręki mojej tak i Bóg Ezechiasza nie będzie mógł wyrwać ludu swego z tej ręki.”

18 Insuper et clamore magno, lingua judaica, contra populum qui sedebat in muris Jerusalem, personabat, ut terreret eos, et caperet civitatem.

18 Nadto jeszcze głosem wielkim wrzeszczał językiem żydowskim na lud, który siedział na murach jerozolimskich, aby ich przestraszyć i zająć miasto.

19 Locutusque est contra Deum Jerusalem, sicut adversum deos populorum terræ, opera manuum hominum.

19 I mówił przeciw Bogu Jeruzalem jak przeciw bogom narodów ziemskich, robocie rąk ludzkich.

20 Oraverunt igitur Ezechias rex, et Isaias filius Amos prophetes, adversum hanc blasphemiam, ac vociferati sunt usque in cælum.

20 Modlili się tedy Ezechiasz król i Izajasz, syn Amosa, prorok, przeciw temu bluźnierstwu i wołali aż do nieba.

21 Et misit Dominus angelum, qui percussit omnem virum robustum, et bellatorem, et principem exercitus regis Assyriorum : reversusque est cum ignominia in terram suam. Cumque ingressus esset domum dei sui, filii qui egressi fuerant de utero ejus interfecerunt eum gladio.

21 I posłał Pan Anioła, który pobił wszelkiego męża mocnego i wojownika i hetmana wojska króla asyryjskiego, i wrócił się ze sromotą do ziemi swojej. A gdy wszedł do domu boga swego, synowie, którzy wyszli z żywota jego, zabili go mieczem.

22 Salvavitque Dominus Ezechiam et habitatores Jerusalem de manu Sennacherib regis Assyriorum, et de manu omnium, et præstitit eis quietem per circuitum.

22 I wybawił Pan Ezechiasza i mieszkańców Jeruzalem z ręki Sennacheryba, króla asyryjskiego, i z ręki wszystkich, i dał im odpoczynek wokoło.

23 Multi etiam deferebant hostias et sacrificia Domino in Jerusalem, et munera Ezechiæ regi Juda : qui exaltatus est post hæc coram cunctis gentibus.

23 Wielu też przynosiło obiaty i ofiary Panu do Jeruzalem, i dary Ezechiaszowi, królowi judzkiemu, który wywyższony był potem przed wszystkimi narodami.

24 In diebus illis ægrotavit Ezechias usque ad mortem, et oravit Dominum : exaudivitque eum, et dedit ei signum.

24 W owe dni rozniemógł się Ezechiasz aż na śmierć i modlił się do Pana, i wysłuchał go, i dał mu znak.

25 Sed non juxta beneficia quæ acceperat, retribuit, quia elevatum est cor ejus : et facta est contra eum ira, et contra Judam et Jerusalem.

25 Ale nie wedle dobrodziejstw, które otrzymał, oddał, bo się wyniosło serce jego, i stał się gniew przeciwko niemu i przeciw Judzie i Jeruzalem.

26 Humiliatusque est postea, eo quod exaltatum fuisset cor ejus, tam ipse quam habitatores Jerusalem : et idcirco non venit super eos ira Domini in diebus Ezechiæ.

26 I upokorzył się potem, dlatego, że się było wyniosło serce jego, tak sam, jak i mieszkańcy Jeruzalem, i przeto nie przyszedł na nich gniew Pański za dni Ezechiasza.

27 Fuit autem Ezechias dives, et inclytus valde, et thesauros sibi plurimos congregavit argenti, et auri, et lapidis pretiosi, aromatum, et armorum universi generis, et vasorum magni pretii.

27 A Ezechiasz był bogaty i bardzo sławny, i zebrał sobie bardzo wiele skarbów srebra i złota, i kamienia drogiego, rzeczy wonnych i oręża wszelakiego, i naczyń kosztownych.

28 Apothecas quoque frumenti, vini, et olei, et præsepia omnium jumentorum, caulasque pecorum,

28 Komory też zboża, wina i oliwy, i żłoby dla wszelakich bydląt, i obory dla bydła,

29 et urbes ædificavit sibi : habebat quippe greges ovium et armentorum innumerabiles, eo quod dedisset ei Dominus substantiam multam nimis.

29 i miasta sobie pobudował, bo miał trzody owiec i bydła niezliczone, dlatego że mu dał Pan majętność bardzo wielką.

30 Ipse est Ezechias, qui obturavit superiorem fontem aquarum Gihon, et avertit eas subter ad occidentem urbis David : in omnibus operibus suis fecit prospere quæ voluit.

30 Ten to Ezechiasz zatkał wyższe źródło wód Gihonu, a odwrócił je dołem na zachód miasta Dawidowego; we wszystkich sprawach swoich czynił szczęśliwie, co chciał.

31 Attamen in legatione principum Babylonis, qui missi fuerant ad eum ut interrogarent de portento quod acciderat super terram, dereliquit eum Deus ut tentaretur, et nota fierent omnia quæ erant in corde ejus.

31 Wszelako w poselstwie książąt babilońskich, którzy byli posłani do niego, aby go wypytać o cud, który się stał na ziemi, opuścił go Bóg, aby był kuszony i żeby się okazało wszystko, co było w sercu jego.

32 Reliqua autem sermonum Ezechiæ, et misericordiarum ejus, scripta sunt in visione Isaiæ filii Amos prophetæ, et in libro regum Juda et Israël.

32 A reszta czynów Ezechiasza i miłosierdzia jego napisane są w widzeniu Izajasza, syna Amosa, proroka, i w księdze królów judzkich i izraelskich.

33 Dormivitque Ezechias cum patribus suis, et sepelierunt eum super sepulchra filiorum David : et celebravit ejus exequias universus Juda, et omnes habitatores Jerusalem : regnavitque Manasses filius ejus pro eo.

33 I zasnął Ezechiasz z ojcami swymi, i pogrzebano go nad grobami synów Dawidowych, i uczynił mu pogrzeb wszystek Juda i wszyscy mieszkańcy Jeruzalem, a Manasses, syn jego, został królem zamiast niego.