II Księga Paralipomenon, rozdział 34

1 Octo annorum erat Josias cum regnare cœpisset, et triginta et uno anno regnavit in Jerusalem.

1 Osiem lat miał Jozjasz, gdy królować począł, a trzydzieści jeden lat królował w Jeruzalem.

2 Fecitque quod erat rectum in conspectu Domini, et ambulavit in viis David patris sui : non declinavit neque ad dextram, neque ad sinistram.

2 I czynił, co było dobrego przed oczyma Pańskimi, i chodził drogami Dawida, ojca swego, nie odstępował ani na prawo ani na lewo.

3 Octavo autem anno regni sui, cum adhuc esset puer, cœpit quærere Deum patris sui David : et duodecimo anno postquam regnare cœperat, mundavit Judam et Jerusalem ab excelsis, et lucis, simulacrisque et sculptilibus.

3 A ósmego roku królestwa swego, będąc jeszcze dziecięciem, począł szukać Boga Dawida, ojca swego; a w dwunastym roku, odkąd począł królować, oczyścił Judę, i Jeruzalem od wyżyn, gajów, bałwanów i rzeźbionych obrazów.

4 Destruxeruntque coram eo aras Baalim, et simulacra quæ superposita fuerant, demoliti sunt : lucos etiam et sculptilia succidit atque comminuit, et super tumulos eorum qui eis immolare consueverant, fragmenta dispersit.

4 I zburzyli przed nim ołtarze Baalów, i potłukli bałwany, które na nich postawione były; gaje też i rzeźbione obrazy wyrąbał i pokruszył, a kawałki rozrzucił po grobach tych, którzy im zwykli byli ofiarować.

5 Ossa præterea sacerdotum combussit in altaribus idolorum, mundavitque Judam et Jerusalem.

5 Nadto i kości kapłanów popalił na ołtarzach bałwanów, i oczyścił Judę i Jeruzalem.

6 Sed et in urbibus Manasse, et Ephraim, et Simeon, usque Nephthali, cuncta subvertit.

6 Ale i w miastach Manassesa, Efraima i Symeona, aż do Neftalego wszystko powywracał.

7 Cumque altaria dissipasset, et lucos et sculptilia contrivisset in frusta, cunctaque delubra demolitus esset de universa terra Israël, reversus est in Jerusalem.

7 A rozwaliwszy ołtarze, gaje i rzeźbione obrazy w kawałki pokruszywszy, i zburzywszy wszystkie zbory we wszystkiej ziemi izraelskiej, wrócił się do Jeruzalem.

8 Igitur anno octavodecimo regni sui, mundata jam terra et templo Domini, misit Saphan filium Eseliæ, et Maasiam principem civitatis, et Joha filium Joachaz a commentariis, ut instaurarent domum Domini Dei sui.

8 Osiemnastego tedy roku królestwa swego, oczyściwszy już ziemię i kościół Pański, posłał Safana, syna Eseliasza, i Maasjasza, przełożonego miasta, i Johę, syna Joachaza, kanclerza, aby poprawili dom Pana, Boga swego.

9 Qui venerunt ad Helciam sacerdotem magnum : acceptamque ab eo pecuniam quæ illata fuerat in domum Domini, et quam congregaverant Levitæ, et janitores de Manasse, et Ephraim, et universis reliquiis Israël, ab omni quoque Juda, et Benjamin, et habitatoribus Jerusalem,

9 Ci przyszli do Helkiasza, kapłana wielkiego, a wziąwszy od niego pieniądze, które były wniesione do domu Pańskiego i które Lewici i odźwierni zebrali z Manassesa i z Efraima, i wszystkich ostatków Izraela, od wszystkiego też Judy i Beniamina, i mieszkańców Jeruzalem,

10 tradiderunt in manibus eorum qui præerant operariis in domo Domini, ut instaurarent templum, et infirma quæque sarcirent.

10 dali w ręce tych, którzy byli nad robotnikami w domu Pańskim, aby kościół odnawiali i co było uszkodzonego, poprawiali.

11 At illi dederunt eam artificibus et cæmentariis, ut emerent lapides de lapicidinis, et ligna ad commissuras ædificii, et ad contignationem domorum quas destruxerant reges Juda.

11 A oni dali je rzemieślnikom i murarzom, aby nakupili kamieni z kamiennych gór i drzewa na spajanie budowy i na piętra domów, które popsuli królowie judzcy.

12 Qui fideliter cuncta faciebant. Erant autem præpositi operantium Jahath et Abdias de filiis Merari, Zacharias et Mosollam de filiis Caath, qui urgebant opus : omnes Levitæ scientes organis canere.

12 Ci wiernie wszystko wykonywali. A nad robotnikami byli przełożonymi Jahat i Abdiasz z synów Merariego, Zachariasz i Mosollam z synów Kaata, którzy przynaglali robotę: wszyscy Lewici, umiejący grać na instrumentach muzycznych.

13 Super eos vero qui ad diversos usus onera portabant, erant scribæ, et magistri de Levitis, janitores.

13 A nad tymi, którzy na rozmaite potrzeby brzemiona nosili, byli pisarze i kierownicy odźwierni z Lewitów.

14 Cumque efferrent pecuniam quæ illata fuerat in templum Domini, reperit Helcias sacerdos librum legis Domini per manum Moysi.

14 A gdy wynosili pieniądze, które były wniesione do kościoła Pańskiego, znalazł Helkiasz kapłan księgę zakonu Pańskiego daną przez Mojżesza.

15 Et ait ad Saphan scribam : Librum legis inveni in domo Domini : et tradidit ei.

15 I rzekł do Safana pisarza: „Znalazłem księgę zakonu w domu Pańskim.” I dał mu ją.

16 At ille intulit volumen ad regem, et nuntiavit ei, dicens : Omnia quæ dedisti in manu servorum tuorum, ecce complentur.

16 A on wniósł księgę do króla i powiedział mu mówiąc: „Wszystko, co poruczyłeś sługom twoim, oto się wykonywa.

17 Argentum quod repertum est in domo Domini, conflaverunt, datumque est præfectis artificum, et diversa opera fabricantium.

17 Srebro, które się znalazło w domu Pańskim, stopiono i dano przełożonym nad rzemieślnikami i rozmaite roboty czyniącymi.

18 Præterea tradidit mihi Helcias sacerdos hunc librum. Quem cum rege præsente recitasset,

18 Nadto dał mi Helkiasz kapłan tę księgę.” A gdy ją czytał w obecności króla,

19 audissetque ille verba legis, scidit vestimenta sua :

19 i on usłyszał słowa zakonu, rozdarł szaty swe;

20 et præcepit Helciæ, et Ahicam filio Saphan, et Abdon filio Micha, Saphan quoque scribæ, et Asaæ servo regis, dicens :

20 i rozkazał Helkiaszowi i Ahikamowi, synowi Safana, i Abdonowi, synowi Michy, Safanowi też pisarzowi, i Asaaszowi, słudze królewskiemu, mówiąc:

21 Ite, et orate Dominum pro me, et pro reliquiis Israël et Juda, super universis sermonibus libri istius, qui repertus est : magnus enim furor Domini stillavit super nos, eo quod non custodierint patres nostri verba Domini ut facerent omnia quæ scripta sunt in isto volumine.

21 „Idźcie, a módlcie się do Pana za mną i za ostatkiem Izraela i Judy z powodu wszystkich słów tej księgi, którą znaleziono, bo wielka zapalczywość Pańska wylała się na nas, przeto iż ojcowie nasi nie strzegli słów Pańskich, aby czynić wszystko, co jest napisane w tej księdze.”

22 Abiit ergo Helcias, et hi qui simul a rege missi fuerant, ad Oldam prophetidem, uxorem Sellum filii Thecuath filii Hasra custodis vestium, quæ habitabat in Jerusalem in Secunda : et locuti sunt ei verba quæ supra narravimus.

22 Poszedł tedy Helkiasz i ci, którzy razem od króla byli posłani, do Oldy prorokini, żony Selluma, syna Tekuata, syna Hasry, stróża szat, która mieszkała w Jeruzalem na Wtórej, i mówili do niej słowa, któreśmy wyżej powiedzieli.

23 At illa respondit eis : Hæc dicit Dominus Deus Israël : Dicite viro qui misit vos ad me :

23 A ona im odpowiedziała: „To mówi Pan, Bóg izraelski: Powiedzcie mężowi, który was do mnie posłał: To mówi Pan:

24 Hæc dicit Dominus : Ecce ego inducam mala super locum istum et super habitatores ejus, cunctaque maledicta quæ scripta sunt in libro hoc, quem legerunt coram rege Juda.

24 Oto ja przywiodę zło na to miejsce i na mieszkańców jego, i wszystkie przekleństwa, które są napisane w księdze tej, którą czytali przed królem judzkim.

25 Quia dereliquerunt me, et sacrificaverunt diis alienis, ut me ad iracundiam provocarent in cunctis operibus manuum suarum, idcirco stillabit furor meus super locum istum, et non extinguetur.

25 Bo opuścili mię i ofiarowali bogom cudzym, aby mnie poruszyć do gniewu przez wszystkie uczynki rąk swoich: przeto wyleje się zapalczywość moja na to miejsce, i nie będzie ugaszona.

26 Ad regem autem Juda, qui misit vos pro Domino deprecando, sic loquimini : Hæc dicit Dominus Deus Israël : Quoniam audisti verba voluminis,

26 A królowi judzkiemu, który was posłał prosić Pana, tak powiedzcie: To mówi Pan, Bóg izraelski: ponieważ słuchałeś słów księgi

27 atque emollitum est cor tuum, et humiliatus es in conspectu Dei super his quæ dicta sunt contra locum hunc et habitatores Jerusalem, reveritusque faciem meam scidisti vestimenta tua, et flevisti coram me : ego quoque exaudivi te, dicit Dominus.

27 i zmiękczyło się serce twoje, i upokorzyłeś się przed oczyma Boga dla tego, co rzeczono przeciw miejscu temu i mieszkańcom Jeruzalem, i zawstydziwszy się oblicza mego rozdarłeś szaty swe i płakałeś przede mną, ja też wysłuchałem ciebie, mówi Pan.

28 Jam enim colligam te ad patres tuos, et infereris in sepulchrum tuum in pace : nec videbunt oculi tui omne malum quod ego inducturus sum super locum istum, et super habitatores ejus. Retulerunt itaque regi cuncta quæ dixerat.

28 Już cię bowiem zbiorę do ojców twoich i będziesz wniesiony do grobu twego w pokoju, i nie będą oglądały oczy twoje wszystkiego zła, które ja przywiodę na to miejsce i na mieszkańców jego.” Odnieśli tedy królowi wszystko, co mówiła.

29 At ille convocatis universis majoribus natu Juda et Jerusalem,

29 A on zebrawszy wszystkich starszych Judy i Jeruzalem,

30 ascendit in domum Domini, unaque omnes viri Juda et habitatores Jerusalem, sacerdotes et Levitæ, et cunctus populus a minimo usque ad maximum. Quibus audientibus in domo Domini, legit rex omnia verba voluminis :

30 poszedł do domu Pańskiego, a z nim razem wszyscy mężowie Judy i mieszkańcy Jeruzalem, kapłani i Lewici, i wszystek lud, od najmniejszego aż do największego. I gdy oni słuchali w domu Pańskim, czytał król wszystkie słowa księgi,

31 et stans in tribunali suo, percussit fœdus coram Domino ut ambularet post eum, et custodiret præcepta, et testimonia, et justificationes ejus in toto corde suo, et in tota anima sua, faceretque quæ scripta sunt in volumine illo, quod legerat.

31 a stojąc na swoim miejscu uczynił przymierze przed Panem, żeby chodzić za nim i strzec przykazań i świadectw i usprawiedliwień jego ze wszystkiego serca i ze wszystkiej duszy swej, i żeby czynić, co napisano w księdze owej, którą czytał.

32 Adjuravit quoque super hoc omnes qui reperti fuerant in Jerusalem et Benjamin : et fecerunt habitatores Jerusalem juxta pactum Domini Dei patrum suorum.

32 Poprzysiągł też o to wszystkich, którzy się znaleźli w Jeruzalem i w Beniaminie; i uczynili mieszkańcy Jeruzalem według przymierza Pana, Boga ojców swoich.

33 Abstulit ergo Josias cunctas abominationes de universis regionibus filiorum Israël : et fecit omnes qui residui erant in Israël, servire Domino Deo suo. Cunctis diebus ejus non recesserunt a Domino Deo patrum suorum.

33 Zniósł tedy Jozjasz wszystkie obrzydłości ze wszystkich krain synów izraelskich, i sprawił, że wszyscy, którzy pozostali w Izraelu, służyli Panu, Bogu swemu. Po wszystkie dni jego nie odstąpili od Pana, Boga ojców swoich.