Księga Barucha, rozdział 6

1 Propter peccata quæ peccastis ante Deum, abducemini in Babyloniam captivi a Nabuchodonosor rege Babylonis.

1 Dla grzechów, którymiście przed Bogiem grzeszyli, będziecie zawiedzeni jako więźniowie do Babilonu przez Nabuchodonozora, króla babilońskiego.

2 Ingressi itaque in Babylonem, eritis ibi annis plurimis, et temporibus longis, usque ad generationes septem : post hoc autem educam vos inde cum pace.

2 Gdy tedy wejdziecie do Babilonu, będziecie tam przez wiele lat i przez czasy długie, aż do siedmiu pokoleń; potem wywiodę was stamtąd w pokoju.

3 Nunc autem videbitis in Babylonia deos aureos et argenteos, et lapideos et ligneos, in humeris portari, ostentantes metum gentibus.

3 A teraz ujrzycie w Babilonie, że nosić będą na ramionach bogów złotych i srebrnych, i kamiennych, i drewnianych, wzbudzających postrach w poganach.

4 Videte ergo ne et vos similes efficiamini factis alienis, et metuatis, et metus vos capiat in ipsis.

4 Patrzcież tedy, abyście i wy nie stali się w tych sprawach podobnymi obcym i nie bali się, i by strach was nie zbierał przed nimi.

5 Visa itaque turba de retro et ab ante, adorantes dicite in cordibus vestris : Te oportet adorari, Domine.

5 Gdy tedy ujrzycie tłum z tyłu i z przodu kłaniający się, mówcie w sercach waszych: „Tobie, Panie, kłaniać się należy.”

6 Angelus enim meus vobiscum est : ipse autem exquiram animas vestras.

6 Bo anioł mój z wami jest, a ja sam będę szukał dusz waszych.

7 Nam lingua ipsorum polita a fabro ; ipsa etiam inaurata et inargentata : falsa sunt, et non possunt loqui.

7 Albowiem język tamtych jest wypolerowany przez rzemieślnika, sami też pozłoceni i posrebrzeni, są mamidłem i mówić nie mogą.

8 Et sicut virgini amanti ornamenta, ita accepto auro fabricati sunt.

8 A jak pannie, która się w ubiorze kocha, tak wziąwszy złoto, uczynili.

9 Coronas certe aureas habent super capita sua dii illorum : unde subtrahunt sacerdotes ab eis aurum et argentum, et erogant illud in semetipsos.

9 Mają wprawdzie korony złote na swych głowach bogowie ich; stąd kradną od nich kapłani złoto i srebro, i wydają je dla samych siebie.

10 Dant autem et ex ipso prostitutis, et meretrices ornant : et iterum cum receperint illud a meretricibus, ornant deos suos.

10 Dają też z tego wszetecznicom i nierządnice przybierają, a znowu wziąwszy je od nierządnic, ubierają bogów swoich.

11 Hi autem non liberantur ab ærugine et tinea.

11 A ci nie są wolni od rdzy i od mola.

12 Opertis autem illis veste purpurea, extergunt faciem ipsorum propter pulverem domus qui est plurimus inter eos.

12 A przybrawszy ich w szatę szkarłatną, ocierają twarze ich od prochu domowego, którego dosyć jest między nimi.

13 Sceptrum autem habet ut homo, sicut judex regionis, qui in se peccantem non interficit.

13 A ma berło jak człowiek, jak sędzia krainy, który grzeszącego przeciw niemu nie może zabić.

14 Habet etiam in manu gladium et securim, se autem de bello et a latronibus non liberat. Unde vobis notum sit quia non sunt dii :

14 Trzyma też miecz w ręce i siekierę, a sam siebie od wojny i od zbójców nie może wyratować. Stąd niech wam wiadomo będzie, że nie są bogami;

15 non ergo timueritis eos. Sicut enim vas hominis confractum inutile efficitur, tales sunt et dii illorum.

15 a przeto nie bójcie się ich. Bo jak naczynie człowieka stłuczone niepożytecznym się staje, takimi są i bogowie ich.

16 Constitutis illis in domo, oculi eorum pleni sunt pulvere a pedibus introëuntium.

16 Gdy ich postawią w domu, oczy ich pełne są prochu z nóg tych, którzy wchodzą.

17 Et sicut alicui qui regem offendit circumseptæ sunt januæ, aut sicut ad sepulchrum adductum mortuum : ita tutantur sacerdotes ostia clausuris et seris, ne a latronibus expolientur.

17 A jak temu, który króla obraził, drzwi zagrodzono, albo jak umarłego do grobu przyniesionego, tak opatrują ofiarnicy drzwi zamkami i kłódkami, aby ich złodzieje nie odzierali.

18 Lucernas accendunt illis, et quidem multas, ex quibus nullam videre possunt : sunt autem sicut trabes in domo.

18 Zapalają im lampy, i to wiele, z których żadnej widzieć nie mogą, i są jak belki w domu.

19 Corda vero eorum dicunt elingere serpentes qui de terra sunt, dum comedunt eos, et vestimentum ipsorum, et non sentiunt.

19 A serca ich, powiadają, liżą węże, które są z ziemi; gdy gryzą ich i szatę ich, oni nie czują.

20 Nigræ fiunt facies eorum a fumo qui in domo fit.

20 Czernieją twarze ich od dymu, który w domu bywa.

21 Supra corpus eorum et supra caput eorum volant noctuæ, et hirundines, et aves etiam, similiter et cattæ.

21 Nad ciałem ich i nad głową ich latają sowy, jaskółki i inne ptaki, podobnie i koty.

22 Unde sciatis quia non sunt dii : ne ergo timueritis eos.

22 Stąd wiedzcie, iż nie są bogami; a przeto się ich nie lękajcie.

23 Aurum etiam quod habent ad speciem est : nisi aliquis exterserit æruginem, non fulgebunt : neque enim dum conflarentur, sentiebant.

23 Złoto też, które mają, dla pozoru jest; jeśli kto rdzy nie zetrze, nie będą się lśnić; bo nie czuli, gdy ich odlewano.

24 Ex omni pretio empta sunt, in quibus spiritus non inest ipsis.

24 Za drogie pieniądze kupieni są ci, w których tchu nie ma.

25 Sine pedibus, in humeris portantur, ostentantes ignobilitatem suam hominibus : confundantur etiam qui colunt ea.

25 Będąc bez nóg, są noszeni na ramionach, pokazując nikczemność swoją ludziom. Niech będą zawstydzeni i ci, którzy im służą!

26 Propterea si ceciderint in terram, a semetipsis non consurgunt : neque si quis eum statuerit rectum, per semetipsum stabit : sed sicut mortuis munera eorum illis apponentur.

26 Przeto jeśli upadną na ziemię, same przez się nie wstaną; ani jeśli go kto prosto postawi, sam przez się nie będzie stał; ale jak martwym dary ich przed nimi położą.

27 Hostias illorum vendunt sacerdotes ipsorum, et abutuntur : similiter et mulieres eorum decerpentes, neque infirmo, neque mendicanti, aliquid impertiunt.

27 Ofiary ich ofiarnicy sprzedają i na zło je obracają; podobnie i żony ich, obrawszy ich, ani choremu ani żebrakowi z nich nie udzielają.

28 De sacrificiis eorum fœtæ et menstruatæ contingunt. Scientes itaque ex his quia non sunt dii, ne timeatis eos.

28 Ofiar ich dotykają położnice i mające słabość niewieścią. A tak stąd wiedząc, że nie są bogami, nie bójcie się ich.

29 Unde enim vocantur dii ? quia mulieres apponunt diis argenteis, et aureis, et ligneis :

29 Bo skądże ich zowią bogami? Gdyż niewiasty kładą dary przed bogów srebrnych i złotych i drewnianych,

30 et in domibus eorum sacerdotes sedent habentes tunicas scissas, et capita et barbam rasam, quorum capita nuda sunt.

30 a w domach ich siedzą ofiarnicy z rozdartymi szatami, z głową i brodą ogoloną, i których głowy nie są przykryte.

31 Rugiunt autem clamantes contra deos suos sicut in cœna mortui.

31 I ryczą, wołając przed bogami swoimi, jak na wieczerzy po umarłym.

32 Vestimenta eorum auferunt sacerdotes, et vestiunt uxores suas et filios suos.

32 Szaty ich zdejmują kapłani, a przyoblekają w nie żony i synów swoich.

33 Neque si quid mali patiuntur ab aliquo, neque si quid boni, poterunt retribuere : neque regem constituere possunt, neque auferre.

33 Czy co złego im się stanie od kogo, czy co dobrego, nie będą mogli oddać; i nie mogą uczynić króla ani go złożyć.

34 Similiter neque dare divitias possunt, neque malum retribuere. Si quis illis votum voverit et non reddiderit, neque hoc requirunt.

34 Podobnie nie mogą ani dać bogactw, ani odpłacić za zło. Jeśli im kto co ślubuje, a nie spełnia, i o to się nie upominają.

35 Hominem a morte non liberant, neque infirmum a potentiori eripiunt.

35 Człowieka od śmierci nie wybawiają, ani słabszego od mocniejszego nie wyrywają.

36 Hominem cæcum ad visum non restituunt ; de necessitate hominem non liberabunt.

36 Człowiekowi ślepemu wzroku nie przywracają, z potrzeby człowieka nie wybawią.

37 Viduæ non miserebuntur, neque orphanis benefacient.

37 Nie będą mieć litości nad wdową ani sierotom dobrze nie uczynią.

38 Lapidibus de monte similes sunt dii illorum, lignei, et lapidei, et aurei, et argentei : qui autem colunt ea, confundentur.

38 Kamieniom z góry podobni są bogowie ich drewniani i kamienni, i złoci, i srebrni. A ci, którzy ich czczą, zawstydzeni będą.

39 Quomodo ergo æstimandum est aut dicendum illos esse deos ?

39 Jakże tedy ma kto rozumieć albo mówić, że oni są bogami?

40 Adhuc enim ipsis Chaldæis non honorantibus ea : qui cum audierint mutum non posse loqui, offerunt illud ad Bel, postulantes ab eo loqui :

40 Jeszcze i sami Chaldejczycy nie czczą ich: kiedy słyszą niemego, że mówić nie może, ofiarują to Belowi prosząc o mowę,

41 quasi possint sentire qui non habent motum ! Et ipsi, cum intellexerint, relinquent ea : sensum enim non habent ipsi dii illorum.

41 jak gdyby mogli słyszeć ci, którzy się nie ruszają; i oni sami, gdy zrozumieją, opuszczą ich, bo sami bogowie ich nie mają zmysłu.

42 Mulieres autem circumdatæ funibus in viis sedent, succendentes ossa olivarum :

42 A niewiasty, opasane powrózkami, siedzą na drogach, paląc pestki oliwne.

43 cum autem aliqua ex ipsis, attracta ab aliquo transeunte, dormierit cum eo, proximæ suæ exprobrat quod ea non sit digna habita, sicut ipsa, neque funis ejus diruptus sit.

43 A gdy która z nich, przyciągnięta od kogo mimo idącego, leżała z nim, wtedy sąsiadce swej przygania, że jej nie miano za godną jak ją i że powrózek jej nie jest przerwany.

44 Omnia autem quæ illis fiunt, falsa sunt : quomodo æstimandum aut dicendum est illos esse deos ?

44 A wszystko, co koło nich się dzieje, fałszywe jest. Jakże ma kto rozumieć albo mówić, że to są bogowie?

45 A fabris autem et ab aurificibus facta sunt : nihil aliud erunt, nisi id quod volunt esse sacerdotes.

45 A rzemieślnicy i złotnicy urobili ich; niczym innym nie będą, jeno tym, czym chcieli ich mieć ofiarnicy.

46 Artifices etiam ipsi, qui ea faciunt, non sunt multi temporis : numquid ergo possunt ea, quæ fabricata sunt ab ipsis, esse dii ?

46 Sami też rzemieślnicy, którzy ich czynią, nie są długowieczni. Czyż tedy rzeczy przez nich uczynione, mogą być bogami?

47 Reliquerunt autem falsa et opprobrium postea futuris.

47 I zostawili rzeczy kłamliwe i sromotę potomkom.

48 Nam cum supervenerit illis prælium et mala, cogitant sacerdotes apud se ubi se abscondant cum illis.

48 Bo gdy przyjdzie na nich wojna i nieszczęście, naradzają się ofiarnicy między sobą, gdzieby się z nimi ukryli.

49 Quomodo ergo sentiri debeant quoniam dii sunt, qui nec de bello se liberant, neque de malis se eripiunt ?

49 Jakże tedy mają rozumieć, że są bogami ci, którzy siebie ani od wojny nie wybawiają, ani z nieszczęścia nie wyrywają?

50 Nam cum sint lignea, inaurata et inargentata, scietur postea quia falsa sunt ab universis gentibus et regibus : quæ manifesta sunt quia non sunt dii, sed opera manuum hominum, et nullum Dei opus cum illis.

50 Bo ponieważ są drewniani, pozłoceni i posrebrzeni, poznają potem wszystkie narody i królowie, że są fałszywi. I jawne jest, że nie są bogami, ale dziełami rąk ludzkich, i żadnej sprawy Bożej w nich nie masz.

51 Unde ergo notum est quia non sunt dii, sed opera manuum hominum, et nullum Dei opus in ipsis est.

51 Stąd tedy wiadomo jest, że nie są bogami, ale dziełami rąk ludzkich i żadnego działania Bożego w nich nie ma.

52 Regem regioni non suscitant, neque pluviam hominibus dabunt.

52 Króla krainie nie dają, ani deszczu ludziom nie dadzą.

53 Judicium quoque non discernent, neque regiones liberabunt ab injuria, quia nihil possunt, sicut corniculæ inter medium cæli et terræ.

53 Sprawy sądowej też nie rozstrzygną ani krain od krzywdy nie wybawią, gdyż nic nie mogą, jak wrony między niebem a ziemią.

54 Etenim cum inciderit ignis in domum deorum ligneorum, argenteorum et aureorum, sacerdotes quidem ipsorum fugient, et liberabuntur : ipsi vero sicut trabes in medio comburentur.

54 Bo gdy ogień wpadnie w dom bogów drewnianych, srebrnych i złotych, ofiarnicy ich uciekną i ujdą, a oni jak belki w środku zgorzeją.

55 Regi autem et bello non resistent. Quomodo ergo æstimandum est aut recipiendum quia dii sunt ?

55 Królowi też i wojnie się nie oprą. Jakże tedy ma kto mniemać i przyjąć, że są bogami?

56 Non a furibus, neque a latronibus se liberabunt dii lignei, et lapidei, et inaurati, et inargentati : quibus hi qui fortiores sunt,

56 Nie obronią się przed złodziejami ani przed zbójcami bogowie drewniani i kamienni, i pozłoceni, i posrebrzeni,

57 aurum et argentum, et vestimentum quo operti sunt, auferent illis, et abibunt, nec sibi auxilium ferent.

57 którym ci, co mocniejsi są, zabiorą złoto i srebro i szatę, i odejdą, a oni nie dadzą sobie rady.

58 Itaque melius est esse regem ostentantem virtutem suam, aut vas in domo utile, in quo gloriabitur qui possidet illud, vel ostium in domo, quod custodit quæ in ipsa sunt, quam falsi dii.

58 A przeto lepiej jest być królem, który moc swą pokazuje, albo naczyniem w domu pożytecznym, którym się chlubić będzie ten, który je ma; albo drzwiami w domu, które strzegą tego, co w nim jest, niźli bogami fałszywymi.

59 Sol quidem et luna ac sidera, cum sint splendida et emissa ad utilitates, obaudiunt :

59 Słońce i księżyc i gwiazdy, będąc jasnymi i wysłanymi na pożytek, posłuszne są;

60 similiter et fulgur cum apparuerit, perspicuum est : idipsum autem et spiritus in omni regione spirat :

60 podobnie i błyskawica, gdy się ukaże, widoczna jest, również i wiatr po każdej krainie wieje.

61 et nubes, quibus cum imperatum fuerit a Deo perambulare universum orbem, perficiunt quod imperatum est eis :

61 I obłoki, którym gdy Bóg rozkaże po wszystkim świecie przechodzić, czynią, co im rozkazano.

62 ignis etiam missus desuper, ut consumat montes et silvas, facit quod præceptum est ei : hæc autem neque speciebus, neque virtutibus, uni eorum similia sunt.

62 Ogień też, spuszczony z wierzchu, aby spalił góry i lasy, czyni, co mu rozkazano. A ci ani kształtem, ani mocą żadnemu z tych nie są podobni.

63 Unde neque existimandum est, neque dicendum illos esse deos, quando non possunt neque judicium judicare, neque quidquam facere hominibus.

63 Przeto nie należy mniemać ani mówić, że oni są bogami, gdyż ani sprawiedliwości wymierzać nie mogą ani żadnej rzeczy ludziom uczynić.

64 Scientes itaque quia non sunt dii, ne ergo timueritis eos.

64 A tak wiedząc, że nie są bogami, nie bójcie się ich.

65 Neque enim regibus maledicent, neque benedicent.

65 Bo ani złorzeczyć nie będą królom ani błogosławić.

66 Signa etiam in cælo gentibus non ostendunt : neque ut sol lucebunt, neque illuminabunt ut luna.

66 Nie pokazują też narodom znaków na niebie, ani świecić będą jak słońce, ani oświecać jak księżyc.

67 Bestiæ meliores sunt illis, quæ possunt fugere sub tectum ac prodesse sibi.

67 Zwierzęta są lepsze niż oni, bo mogą uciec pod przykrycie i pomóc sobie.

68 Nullo itaque modo nobis est manifestum quia sunt dii : propter quod ne timeatis eos.

68 Żadnym tedy sposobem nie jest nam wiadomo, żeby byli bogami; przeto się nie bójcie.

69 Nam sicut in cucumerario formido nihil custodit, ita sunt dii illorum lignei, et argentei, et inaurati.

69 Bo jak w ogrodzie ogórkowym straszydło niczego nie strzeże, tak są ich bogowie drewniani i srebrni i pozłoceni.

70 Eodem modo et in horto spina alba, supra quam omnis avis sedet, similiter et mortuo projecto in tenebris, similes sunt dii illorum lignei, et inaurati, et inargentati.

70 Takim sposobem i w ogrodzie jest oset biały, na którym wszelki ptak siada. Również bogowie ich drewniani i pozłoceni i posrebrzeni podobni są umarłemu, wrzuconemu do ciemności.

71 A purpura quoque et murice, quæ supra illos tineant, scietis itaque quia non sunt dii : ipsi etiam postremo comeduntur, et erunt opprobrium in regione.

71 Ze szkarłatu i z czerwonej farby, które na nich butwieją, poznacie, że nie są bogami. Sami też na koniec zgryzieni bywają i będą hańbą w krainie.

72 Melior est homo justus qui non habet simulacra, nam erit longe ab opprobriis.

72 Lepszy jest człowiek sprawiedliwy, który nie ma bałwanów, bo daleki będzie od pohańbienia.