IV Księga Królewska, rozdział 4

1 Mulier autem quædam de uxoribus prophetarum clamabat ad Eliseum, dicens : Servus tuus vir meus mortuus est, et tu nosti quia servus tuus fuit timens Dominum : et ecce creditor venit ut tollat duos filios meos ad serviendum sibi.

1 A niewiasta jedna z żon prorockich wołała do Elizeusza mówiąc: „Sługa twój, mąż mój, umarł, a ty wiesz, iż sługa twój był bojący się Pana. A oto przyszedł wierzyciel, aby wziąć dwu synów moich za niewolników sobie.”

2 Cui dixit Eliseus : Quid vis ut faciam tibi ? dic mihi, quid habes in domo tua ? At illa respondit : Non habeo ancilla tua quidquam in domo mea, nisi parum olei quo ungar.

2 Rzekł jej Elizeusz: „Cóż chcesz, żebym ci uczynił? Powiedz mi, co masz w domu swoim?” A ona odpowiedziała: „Nie mam, służebnica twoja, nic w domu moim, jeno trochę oliwy, którą bym się namaściła.”

3 Cui ait : Vade, pete mutuo ab omnibus vicinis tuis vasa vacua non pauca,

3 Rzekł jej: „Idź, napożyczaj u wszystkich sąsiadów twoich naczynia próżnego niemało.

4 et ingredere, et claude ostium tuum cum intrinsecus fueris tu, et filii tui : et mitte inde in omnia vasa hæc, et cum plena fuerint, tolles.

4 A wnijdź i zamknij drzwi swoje, gdy będziesz wewnątrz, ty i synowie twoi, i nalej stamtąd we wszystkie te naczynia, a gdy pełne będą, weźmiesz.”

5 Ivit itaque mulier, et clausit ostium super se, et super filios suos : illi offerebant vasa, et illa infundebat.

5 A tak poszła niewiasta i zamknęła drzwi za sobą i za synami swymi; oni podawali naczynia, a ona nalewała.

6 Cumque plena fuissent vasa, dixit ad filium suum : Affer mihi adhuc vas. Et ille respondit : Non habeo. Stetitque oleum.

6 A gdy już pełne były naczynia, rzekła do syna swego: „Przynieś mi jeszcze naczynie.” A on odpowiedział: „Nie mam.” I stanęła oliwa.

7 Venit autem illa, et indicavit homini Dei. Et ille : Vade, inquit, vende oleum, et redde creditori tuo : tu autem, et filii tui vivite de reliquo.

7 I przyszła ona i powiedziała mężowi Bożemu. A on: „Idź, rzecze, sprzedaj oliwę i oddaj wierzycielowi twemu; a ty i synowie twoi żyjcie z reszty.”

8 Facta est autem quædam dies, et transibat Eliseus per Sunam : erat autem ibi mulier magna, quæ tenuit eum ut comederet panem : cumque frequenter inde transiret, divertebat ad eam ut comederet panem.

8 I przyszedł dzień jeden, i szedł Elizeusz przez Sunam, a była tam niewiasta można, która go zatrzymała, aby jadł chleb; a gdy tamtędy często przechodził, wstępował do niej jeść chleb.

9 Quæ dixit ad virum suum : Animadverto quod vir Dei sanctus est iste, qui transit per nos frequenter.

9 Rzekła ona do męża swego: „Widzę, że to jest mąż Boży święty, który tędy często przechodzi.

10 Faciamus ergo ei cœnaculum parvum, et ponamus ei in eo lectulum, et mensam, et sellam, et candelabrum, ut cum venerit ad nos, maneat ibi.

10 Uczyńmy mu tedy salę małą i postawmy mu w niej łóżko i stół, i krzesło, i świecznik, żeby mieszkał tam, gdy przyjdzie do nas.”

11 Facta est ergo dies quædam, et veniens divertit in cœnaculum, et requievit ibi.

11 Nadszedł tedy dzień jeden, i przyszedłszy wstąpił do owej sali i odpoczywał tam.

12 Dixitque ad Giezi puerum suum : Voca Sunamitidem istam. Qui cum vocasset eam, et illa stetisset coram eo,

12 I rzekł do Giezego, służebnika swego: „Zawołaj tę Sunamitkę!” Gdy ją zawołał, a ona stanęła przed nim,

13 dixit ad puerum suum : Loquere ad eam : Ecce, sedule in omnibus ministrasti nobis : quid vis ut faciam tibi ? numquid habes negotium, et vis ut loquar regi, sive principi militiæ ? Quæ respondit : In medio populi mei habito.

13 rzekł do sługi swego: „Mów do niej: Otoś nam pilnie we wszystkim służyła, cóż chcesz, abym ci uczynił? Może masz jaką potrzebę i chcesz, abym mówił do króla albo do hetmana wojska?” Ona odpowiedziała: „Pośród ludu mego mieszkam.”

14 Et ait : Quid ergo vult ut faciam ei ? Dixitque Giezi : Ne quæras : filium enim non habet, et vir ejus senex est.

14 I rzekł: „Cóż tedy chce, abym jej uczynił?” I rzekł Giezy: „Nie pytaj, syna bowiem nie ma, a mąż jej stary jest.”

15 Præcepit itaque ut vocaret eam : quæ cum vocata fuisset, et stetisset ante ostium,

15 Kazał tedy, aby ją zawołał. A gdy ją zawołał i stanęła u drzwi,

16 dixit ad eam : In tempore isto, et in hac eadem hora, si vita comes fuerit, habebis in utero filium. At illa respondit : Noli quæso, domine mi vir Dei, noli mentiri ancillæ tuæ.

16 rzekł do niej: „O tym czasie i o tejże godzinie, jeśli Bóg da zdrowie, będziesz miała w żywocie syna.” A ona odpowiedziała: „Nie chciej, proszę, panie mój, mężu Boży, nie chciej kłamać służebnicy twojej!”

17 Et concepit mulier, et peperit filium in tempore, et in hora eadem, qua dixerat Eliseus.

17 I poczęła niewiasta i porodziła syna tegoż czasu i godziny, o której powiedział Elizeusz.

18 Crevit autem puer : et cum esset quædam dies, et egressus isset ad patrem suum, ad messores,

18 I urosło dziecię. A gdy pewnego dnia wyszedłszy szło do ojca swego do żeńców,

19 ait patri suo : Caput meum doleo, caput meum doleo. At ille dixit puero : Tolle, et duc eum ad matrem suam.

19 rzekło ojcu swemu: „Głowa mię boli, głowa mię boli!” A on rzekł słudze: „Weź, a zawiedź go do matki jego.”

20 Qui cum tulisset, et duxisset eum ad matrem suam, posuit eum illa super genua sua usque ad meridiem, et mortuus est.

20 A gdy go wziął i przywiódł do matki jego, położyła go na łonie swym aż do południa, i umarł.

21 Ascendit autem, et collocavit eum super lectulum hominis Dei, et clausit ostium : et egressa,

21 I weszła na górę i położyła go na łóżku człowieka Bożego, i zamknęła drzwi, a wyszedłszy

22 vocavit virum suum, et ait : Mitte mecum, obsecro, unum de pueris, et asinam, ut excurram usque ad hominem Dei, et revertar.

22 zawołała męża swego i rzekła: „Poślij, proszę cię, ze mną jednego ze sług i oślicę, żebym prędko poszła aż do człowieka Bożego, i wróciła się.”

23 Qui ait illi : Quam ob causam vadis ad eum ? hodie non sunt calendæ, neque sabbatum. Quæ respondit : Vadam.

23 On jej rzekł: „Dlaczegóż idziesz do niego? Dziś nie jest nów ani sabat.” Ona odpowiedziała: „Pójdę.”

24 Stravitque asinam, et præcepit puero : Mina, et propera : ne mihi moram facias in eundo : et hoc age quod præcipio tibi.

24 I osiodłała oślicę, i przykazała słudze: „Poganiaj i spiesz się, żebyś mi nie zwlekał w drodze, a czyń to, co ci każę!”

25 Profecta est igitur, et venit ad virum Dei in montem Carmeli : cumque vidisset eam vir Dei e contra, ait ad Giezi puerum suum : Ecce Sunamitis illa.

25 Jechała tedy i przyjechała do męża Bożego na górę Karmelu. A gdy ją ujrzał mąż Boży z naprzeciwka, rzekł do Giezego, sługi swego: „Oto Sunamitka owa!

26 Vade ergo in occursum ejus, et dic ei : Recte ne agitur circa te, et circa virum tuum, et circa filium tuum ? Quæ respondit : Recte.

26 Idź tedy naprzeciw niej i powiedz jej: Czy dobrze się powodzi mężowi twemu i synowi twemu?” A ona odpowiedziała: „Dobrze.”

27 Cumque venisset ad virum Dei in montem, apprehendit pedes ejus : et accessit Giezi ut amoveret eam. Et ait homo Dei : Dimitte illam : anima enim ejus in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit mihi.

27 A gdy przyszła do męża Bożego na górę, uchwyciła się nóg jego; i przystąpił Giezy, aby ją odsunął od niego. I rzekł człowiek Boży: „Daj jej pokój, bo dusza jej w gorzkości jest, a Pan zataił przede mną i nie oznajmił mi.”

28 Quæ dixit illi : Numquid petivi filium a domino meo ? numquid non dixi tibi : Ne illudas me ?

28 A ona mu rzekła: „Czy to prosiłam syna u pana mego? Czym ci nie mówiła: Nie śmiej się ze mnie?”

29 Et ille ait ad Giezi : Accinge lumbos tuos, et tolle baculum meum in manu tua, et vade. Si occurrerit tibi homo, non salutes eum : et si salutaverit te quispiam, non respondeas illi : et pones baculum meum super faciem pueri.

29 A on rzekł do Giezego: „Przepasz biodra twoje i weźmij laskę moją w rękę twoją, a idź. Jeśli cię spotka człowiek, nie pozdrawiaj go, a jeśli cię kto pozdrowi, nie odpowiadaj mu; i położysz laskę moją na oblicze dziecięcia.”

30 Porro mater pueri ait : Vivit Dominus, et vivit anima tua, non dimittam te. Surrexit ergo, et secutus est eam.

30 A matka dziecięcia rzekła: „Żyje Pan i żyje dusza twoja, nie opuszczę ciebie!” Wstał tedy i poszedł za nią.

31 Giezi autem præcesserat ante eos, et posuerat baculum super faciem pueri, et non erat vox, neque sensus : reversusque est in occursum ejus, et nuntiavit ei, dicens : Non surrexit puer.

31 A Giezy uprzedził ich i położył laskę na obliczu dziecięcia, i nie było głosu ani czucia; i wrócił się naprzeciw niego, i powiedział mu mówiąc: „Nie wstało dziecię.”

32 Ingressus est ergo Eliseus domum, et ecce puer mortuus jacebat in lectulo ejus :

32 Wszedł tedy Elizeusz do domu, a owo dziecię umarłe leżało na łóżku jego.

33 ingressusque clausit ostium super se et super puerum, et oravit ad Dominum.

33 A wszedłszy, zamknął drzwi za sobą i za dziecięciem, i modlił się do Pana.

34 Et ascendit, et incubuit super puerum : posuitque os suum super os ejus, et oculos suos super oculos ejus, et manus suas super manus ejus : et incurvavit se super eum, et calefacta est caro pueri.

34 I wstąpił, i położył się na dziecięciu, i położył usta swe na usta jego i oczy swe na oczy jego i ręce swe na ręce jego, i nachylił się na nie, i zagrzało się ciało dziecięcia.

35 At ille reversus, deambulavit in domo, semel huc atque illuc : et ascendit, et incubuit super eum : et oscitavit puer septies, aperuitque oculos.

35 A on wróciwszy się przeszedł się po domu raz tam i sam; i wstąpił, i położył się na nim; i ziewnęło dziecię siedemkroć, i oczy otwarło.

36 At ille vocavit Giezi, et dixit ei : Voca Sunamitidem hanc. Quæ vocata, ingressa est ad eum. Qui ait : Tolle filium tuum.

36 A on zawoławszy Giezego rzekł mu: „Zawołaj tę Sunamitkę!” A ona wezwana, weszła do niego. Rzekł: „Weźmij syna swego!”

37 Venit illa, et corruit ad pedes ejus, et adoravit super terram : tulitque filium suum, et egressa est.

37 Przyszła ona i upadła do nóg jego, i pokłoniła się do ziemi, i wzięła syna swego, i wyszła.

38 Et Eliseus reversus est in Galgala. Erat autem fames in terra, et filii prophetarum habitabant coram eo. Dixitque uni de pueris suis : Pone ollam grandem, et coque pulmentum filiis prophetarum.

38 A Elizeusz wrócił się do Galgala. A głód był w ziemi, i synowie proroccy mieszkali przed nim. I rzekł jednemu ze sług swoich: „Przystaw garnek wielki i uwarz potrawę synom prorockim.”

39 Et egressus est unus in agrum ut colligeret herbas agrestes : invenitque quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea colocynthidas agri, et implevit pallium suum, et reversus concidit in ollam pulmenti : nesciebat enim quid esset.

39 I wyszedł jeden na pole, aby zbierać zioła polne, i znalazł jakby szczep winny leśny, i nazbierał z niego kolokwintów polnych, i napełnił płaszcz swój, a wróciwszy się pokrajał je w garnek do potrawy, bo nie wiedział, co to jest.

40 Infuderunt ergo sociis ut comederent : cumque gustassent de coctione, clamaverunt, dicentes : Mors in olla, vir Dei. Et non potuerunt comedere.

40 Nalano tedy towarzyszom, aby jedli. A gdy skosztowali potrawy, zawołali mówiąc: „Śmierć w garnku, mężu Boży!” I nie mogli jeść.

41 At ille : Afferte, inquit, farinam. Cumque tulissent, misit in ollam, et ait : Infunde turbæ, ut comedant. Et non fuit amplius quidquam amaritudinis in olla.

41 A on: „Przynieście, rzecze, mąki.” A gdy przynieśli, wsypał w garnek i rzekł: „Nalej gromadzie, aby jedli.” I nie było więcej żadnej gorzkości w garnku.

42 Vir autem quidam venit de Baalsalisa deferens viro Dei panes primitiarum, viginti panes hordeaceos, et frumentum novum in pera sua. At ille dixit : Da populo, ut comedat.

42 A mąż pewien przyszedł z Baalsalisa niosąc mężowi Bożemu chleb pierwocin, dwadzieścia chlebów jęczmiennych, i zboże nowe w torbach swoich. A on rzekł: „Daj ludowi, żeby jadł.”

43 Responditque ei minister ejus : Quantum est hoc, ut apponam centum viris ? Rursum ille ait : Da populo, ut comedat : hæc enim dicit Dominus : Comedent, et supererit.

43 I odpowiedział mu sługa jego: „A wieleż to jest, abym położył przed stu mężów?” Znowu on rzekł: „Daj ludowi, żeby jadł, bo to mówi Pan: Będą jeść i zbędzie.”

44 Posuit itaque coram eis : qui comederunt, et superfuit juxta verbum Domini.

44 A tak położył przed nich, a oni jedli i zbyło według słowa Pańskiego.