Księga Daniela, rozdział 13

1 Et erat vir habitans in Babylone, et nomen ejus Joakim :

1 I był mąż, mieszkający w Babilonie, a imię jego Joakim.

2 et accepit uxorem nomine Susannam, filiam Helciæ, pulchram nimis, et timentem Deum :

2 I pojął żonę imieniem Zuzanna, córkę Helkiasza, bardzo piękną i bojącą się Boga;

3 parentes enim illius, cum essent justi, erudierunt filiam suam secundum legem Moysi.

3 bo rodzice jej, będąc sprawiedliwymi, wyćwiczyli córkę swą według zakonu Mojżeszowego.

4 Erat autem Joakim dives valde, et erat ei pomarium vicinum domui suæ : et ad ipsum confluebant Judæi, eo quod esset honorabilior omnium.

4 A Joakim był bardzo bogaty i miał sad koło domu swego, i do niego się Żydzi schodzili, gdyż był ze wszystkich najznaczniejszy.

5 Et constituti sunt de populo duo senes judices in illo anno, de quibus locutus est Dominus : Quia egressa est iniquitas de Babylone a senioribus judicibus, qui videbantur regere populum.

5 A owego roku ustanowiono z ludu sędziami dwóch starców, o których Pan powiedział: „Wyszła nieprawość z Babilonu od starszych sędziów, o których się zdawało, iż lud sądzili.”

6 Isti frequentabant domum Joakim, et veniebant ad eos omnes qui habebant judicia.

6 Ci często bywali w domu Joakima i przychodzili do nich wszyscy, którzy mieli sądy.

7 Cum autem populus revertisset per meridiem, ingrediebatur Susanna, et deambulabat in pomario viri sui.

7 A gdy się lud wracał w południe, wchodziła Zuzanna i przechadzała się po sadzie męża swego.

8 Et videbant eam senes quotidie ingredientem et deambulantem, et exarserunt in concupiscentiam ejus :

8 I widywali ją starcy na każdy dzień wchodzącą i przechadzającą się, i zapalili się pożądliwością ku niej;

9 et everterunt sensum suum, et declinaverunt oculos suos ut non viderent cælum, neque recordarentur judiciorum justorum.

9 i wywrócili rozum swój, i odwrócili oczy swe, aby nie patrzeć w niebo, i nie pamiętać na sądy sprawiedliwe.

10 Erant ergo ambo vulnerati amore ejus, nec indicaverunt sibi vicissim dolorem suum :

10 Byli tedy obydwaj zranieni miłością ku niej, lecz jeden drugiemu nie oznajmił bólu swego,

11 erubescebant enim indicare sibi concupiscentiam suam, volentes concumbere cum ea.

11 bo się wstydzili jeden drugiemu oznajmić pożądliwość swą, że chcieli z nią grzech popełnić.

12 Et observabant quotidie sollicitius videre eam. Dixitque alter ad alterum :

12 A tym pilniej czatowali na każdy dzień, aby ją zobaczyć. I rzekł jeden do drugiego:

13 Eamus domum, quia hora prandii est. Et egressi, recesserunt a se.

13 „Pójdźmy do domu, bo jest godzina obiadu,” i wyszedłszy rozeszli się.

14 Cumque revertissent, venerunt in unum : et sciscitantes ab invicem causam, confessi sunt concupiscentiam suam : et tunc in communi statuerunt tempus quando eam possent invenire solam.

14 A wróciwszy się przyszli na jedno miejsce; a pytając się jeden drugiego o przyczynę, wyznali pożądliwość swoją, a wtedy wspólnie ułożyli czas, kiedyby ją samą zastać mogli.

15 Factum est autem, cum observarent diem aptum, ingressa est aliquando sicut heri et nudiustertius, cum duabus solis puellis, voluitque lavari in pomario : æstus quippe erat :

15 I zdarzyło się, gdy pilnowali dnia sposobnego, weszła raz, jak wczoraj i dziś trzeci dzień, z dwiema tylko dziewczętami i chciała się wykąpać w sadzie, bo gorąco było;

16 et non erat ibi quisquam, præter duos senes absconditos, et contemplantes eam.

16 a nie było tam nikogo oprócz dwu starców, którzy się ukryli i przypatrywali się jej.

17 Dixit ergo puellis : Afferte mihi oleum, et smigmata, et ostia pomarii claudite, ut laver.

17 Rzekła tedy dziewczętom: „Przynieście mi olejku i mydła, a drzwi sadu zamknijcie, abym się wykąpała.”

18 Et fecerunt sicut præceperat : clauseruntque ostia pomarii, et egressæ sunt per posticum ut afferrent quæ jusserat ; nesciebantque senes intus esse absconditos.

18 I uczyniły tak, jak była kazała, i zamknęły drzwi sadu, i wyszły tyłem, aby przynieść, co była rozkazała; a nie wiedziały, iż się tam byli ukryli starcy.

19 Cum autem egressæ essent puellæ, surrexerunt duo senes, et accurrerunt ad eam, et dixerunt :

19 A gdy wyszły dziewczęta, powstali dwaj starcy i przybiegli do niej, i rzekli:

20 Ecce ostia pomarii clausa sunt, et nemo nos videt, et nos in concupiscentia tui sumus : quam ob rem assentire nobis, et commiscere nobiscum.

20 „Oto drzwi sadu są zamknięte i nikt nas nie widzi, a my w pożądliwości ku tobie jesteśmy; przeto przystań na to, by spać z nami.

21 Quod si nolueris, dicemus contra te testimonium, quod fuerit tecum juvenis, et ob hanc causam emiseris puellas a te.

21 A jeśli nie będziesz chciała, wydamy przeciw tobie świadectwo, że był z tobą młodzieniec i że dlatego wypuściłaś dziewczęta od siebie.”

22 Ingemuit Susanna, et ait : Angustiæ sunt mihi undique : si enim hoc egero, mors mihi est : si autem non egero, non effugiam manus vestras.

22 Westchnęła Zuzanna i rzekła: „Ściśnięta jestem zewsząd; bo jeśli to uczynię, muszę śmierć ponieść, a jeśli nie uczynię, nie ujdę rąk waszych.

23 Sed melius est mihi absque opere incidere in manus vestras, quam peccare in conspectu Domini.

23 Ale mi lepiej bez uczynku wpaść w ręce wasze, niźli zgrzeszyć przed obliczem Pańskim.”

24 Et exclamavit voce magna Susanna : exclamaverunt autem et senes adversus eam.

24 I zawołała głosem wielkim Zuzanna; zawołali też i starcy przeciwko niej.

25 Et cucurrit unus ad ostia pomarii, et aperuit.

25 I pobiegł jeden do drzwi sadu, i otworzył.

26 Cum ergo audissent clamorem famuli domus in pomario, irruerunt per posticum ut viderent quidnam esset.

26 A czeladź domowa, usłyszawszy wołanie w sadzie, wpadła tyłem chcąc zobaczyć, co to jest.

27 Postquam autem senes locuti sunt, erubuerunt servi vehementer, quia numquam dictus fuerat sermo hujuscemodi de Susanna. Et facta est dies crastina.

27 A gdy starcy powiedzieli, zawstydzili się słudzy bardzo, bo nigdy nie powiedziano takiego słowa o Zuzannie. I nadszedł drugi dzień.

28 Cumque venisset populus ad Joakim virum ejus, venerunt et duo presbyteri, pleni iniqua cogitatione adversus Susannam ut interficerent eam.

28 A gdy się lud zebrał u Joakima, męża jej, przyszli też dwaj starcy, pełni myśli złośliwej przeciw Zuzannie, aby ją zgubić.

29 Et dixerunt coram populo : Mittite ad Susannam filiam Helciæ uxorem Joakim. Et statim miserunt.

29 I rzekli przed ludem: „Poślijcie po Zuzannę, córkę Helkiasza, żonę Joakima.” I zaraz posłali.

30 Et venit cum parentibus, et filiis, et universis cognatis suis.

30 I przyszła z rodzicami i z synami, i ze wszystkimi krewnymi swymi.

31 Porro Susanna erat delicata nimis, et pulchra specie.

31 A była Zuzanna delikatna i pięknego wejrzenia.

32 At iniqui illi jusserunt ut discooperiretur (erat enim cooperta), ut vel sic satiarentur decore ejus.

32 A ci przewrotni kazali ją odsłonić (bo była zakryta), żeby się przynajmniej tak nasycić pięknością jej.

33 Flebant igitur sui, et omnes qui noverant eam.

33 Płakali tedy przyjaciele jej i wszyscy, którzy ją znali.

34 Consurgentes autem duo presbyteri in medio populi, posuerunt manus suas super caput ejus.

34 I powstawszy dwaj starcy wpośród ludu, włożyli ręce swe na głowę jej.

35 Quæ flens suspexit ad cælum : erat enim cor ejus fiduciam habens in Domino.

35 A ona płacząc spojrzała w niebo, bo serce jej miało ufność w Panu.

36 Et dixerunt presbyteri : Cum deambularemus in pomario soli, ingressa est hæc cum duabus puellis : et clausit ostia pomarii, et dimisit a se puellas.

36 I rzekli starcy: „Gdyśmy się sami przechadzali w sadzie, weszła ta z dwiema dziewczętami i zamknęła drzwi sadu, i odesłała dziewczęta od siebie.

37 Venitque ad eam adolescens, qui erat absconditus, et concubuit cum ea.

37 I przyszedł do niej młodzieniec, który się był ukrył, i spał z nią:

38 Porro nos cum essemus in angulo pomarii, videntes iniquitatem, cucurrimus ad eos, et vidimus eos pariter commisceri.

38 A my, gdyśmy byli w kącie sadu, widząc nieprawość, pobiegliśmy do nich i ujrzeliśmy jak ze sobą obcowali.

39 Et illum quidem non quivimus comprehendere, quia fortior nobis erat, et apertis ostiis exilivit :

39 Jego wprawdzie nie mogliśmy pojmać, gdyż był mocniejszy niźli my i otworzywszy drzwi wyskoczył.

40 hanc autem cum apprehendissemus, interrogavimus, quisnam esset adolescens, et noluit indicare nobis : hujus rei testes sumus.

40 Ale tę pojmawszy spytaliśmy ją, co by to był za młodzieniec, ale nie chciała nam oznajmić. Tej rzeczy jesteśmy świadkami.”

41 Credidit eis multitudo quasi senibus et judicibus populi, et condemnaverunt eam ad mortem.

41 Uwierzyło im pospólstwo jako starcom i sędziom ludu, i skazali ją na śmierć.

42 Exclamavit autem voce magna Susanna, et dixit : Deus æterne, qui absconditorum es cognitor, qui nosti omnia antequam fiant,

42 A Zuzanna zawołała głosem wielkim i rzekła: „Boże wieczny, który znasz skryte rzeczy, który wiesz wszystko pierwej, niżli się stanie,

43 tu scis quoniam falsum testimonium tulerunt contra me : et ecce morior, cum nihil horum fecerim, quæ isti malitiose composuerunt adversum me.

43 ty wiesz, iż fałszywe świadectwo wydali przeciwko mnie; a oto umieram, chociaż nie uczyniłam nic z tych rzeczy, które ci na mnie złośliwie zmyślili.”

44 Exaudivit autem Dominus vocem ejus.

44 I wysłuchał Pan głosu jej.

45 Cumque duceretur ad mortem, suscitavit Dominus spiritum sanctum pueri junioris, cujus nomen Daniel :

45 A gdy ją wiedziono na śmierć, wzbudził Pan ducha świętego w młodym człowieku, któremu było na imię Daniel;

46 et exclamavit voce magna : Mundus ego sum a sanguine hujus.

46 i zawołał głosem wielkim: „Czysty ja jestem od krwi tej!”

47 Et conversus omnis populus ad eum, dixit : Quis est iste sermo, quem tu locutus es ?

47 I obróciwszy się wszystek lud do niego, rzekł: „Co to za słowo któreś ty powiedział?”

48 Qui cum staret in medio eorum, ait : Sic fatui filii Israël, non judicantes, neque quod verum est cognoscentes, condemnastis filiam Israël ?

48 A on stojąc wpośród nich rzekł: „Tak to szaleni synowie Izraela, nie rozsądziwszy ani się prawdy dowiedziawszy skazaliście na śmierć córkę izraelską?

49 revertimini ad judicium, quia falsum testimonium locuti sunt adversus eam.

49 Wróćcie się do sądu, bo fałszywe świadectwo mówili przeciwko niej!”

50 Reversus est ergo populus cum festinatione, et dixerunt ei senes : Veni, et sede in medio nostrum, et indica nobis : quia tibi Deus dedit honorem senectutis.

50 Wrócił się tedy lud z pośpiechem, i rzekli mu starsi: „Pójdź, a siądź wpośród nas i ukaż nam, ponieważ ci Bóg dał cześć starości.”

51 Et dixit ad eos Daniel : Separate illos ab invicem procul, et dijudicabo eos.

51 I rzekł do nich Daniel: „Rozłączcie ich daleko jednego od drugiego, a będę ich sądził.”

52 Cum ergo divisi essent alter ab altero, vocavit unum de eis, et dixit ad eum : Inveterate dierum malorum, nunc venerunt peccata tua, quæ operabaris prius :

52 Gdy tedy zostali rozłączeni jeden od drugiego, zawołał jednego z nich i rzekł do niego: „Zastarzały w złych dniach, teraz przyszły grzechy twoje, które przedtem popełniałeś,

53 judicans judicia injusta, innocentes opprimens, et dimittens noxios, dicente Domino : Innocentem et justum non interficies.

53 wydając sądy niesprawiedliwe, uciskając niewinnych, a wypuszczając winnych; gdy Pan mówi: „Niewinnego i sprawiedliwego nie będziesz zabijał.”

54 Nunc ergo, si vidisti eam, dic sub qua arbore videris eos colloquentes sibi. Qui ait : Sub schino.

54 Teraz tedy, jeśli ją widziałeś, powiedz, pod jakim drzewem widziałeś ich obcujących ze sobą?” A on rzekł: „Pod mastyksowym.”

55 Dixit autem Daniel : Recte mentitus es in caput tuum : ecce enim angelus Dei, accepta sententia ab eo, scindet te medium.

55 I rzekł Daniel: „Wybornie skłamałeś na głowę twoją; bo oto anioł Boga, wziąwszy od niego wyrok, rozetnie cię na poły.”

56 Et, amoto eo, jussit venire alium, et dixit ei : Semen Chanaan, et non Juda, species decepit te, et concupiscentia subvertit cor tuum :

56 I oddaliwszy go, kazał przyjść drugiemu i rzekł mu: „Plemię chananejskie, a nie judzkie! Piękność cię uwiodła i pożądliwość wywróciła serce twoje.

57 sic faciebatis filiabus Israël, et illæ timentes loquebantur vobis : sed filia Juda non sustinuit iniquitatem vestram.

57 Tak czyniliście córkom izraelskim, a one z bojaźni ulegały wam; ale córka judzka nie ścierpiała niecnoty waszej.

58 Nunc ergo, dic mihi sub qua arbore comprehenderis eos loquentes sibi. Qui ait : Sub prino.

58 Teraz tedy powiedz mi, pod jakim drzewem zastałeś ich obcujących z sobą?” A on rzekł: „Pod dębem.”

59 Dixit autem ei Daniel : Recte mentitus es et tu in caput tuum : manet enim angelus Domini, gladium habens, ut secet te medium, et interficiat vos.

59 I rzekł mu Daniel: „I ty wybornie skłamałeś na swą głowę; bo czeka anioł Pański, mający miecz, aby cię rozciąć na poły i zabić was.”

60 Exclamavit itaque omnis cœtus voce magna, et benedixerunt Deum, qui salvat sperantes in se.

60 Tedy wszystko zgromadzenie zawołało głosem wielkim i błogosławili Boga, który wybawia pokładających w nim nadzieję.

61 Et consurrexerunt adversus duos presbyteros (convicerat enim eos Daniel ex ore suo falsum dixisse testimonium), feceruntque eis sicut male egerant adversus proximum,

61 I powstali przeciw dwom starcom (bo im był udowodnił Daniel z ust ich, iż fałszywe świadectwo dali), i uczynili im wedle tego, jak oni sami źle uczynili przeciw bliźniemu,

62 ut facerent secundum legem Moysi. Et interfecerunt eos, et salvatus est sanguis innoxius in die illa.

62 aby uczynić według zakonu Mojżeszowego; i zabili ich, a krew niewinna owego dnia była wybawiona.

63 Helcias autem et uxor ejus laudaverunt Deum pro filia sua Susanna cum Joakim marito ejus, et cognatis omnibus, quia non esset inventa in ea res turpis.

63 A Helkiasz i żona jego chwalili Boga za córkę swą Zuzannę z Joakimem mężem jej i z wszystkimi powinowatymi, że nie znaleziono w niej nic haniebnego.

64 Daniel autem factus est magnus in conspectu populi a die illa, et deinceps.

64 A Daniel stał się wielkim w oczach ludu od dnia owego i na potem.

65 Et rex Astyages appositus est ad patres suos, et suscepit Cyrus Perses regnum ejus.

65 A król Astiages został przyłączony do ojców swoich, a Cyrus Pers objął królestwo.