Księga Daniela, rozdział 14

1 Erat autem Daniel conviva regis, et honoratus super omnes amicos ejus.

1 A Daniel jadał z królem i był we czci nad wszystkich przyjaciół jego.

2 Erat quoque idolum apud Babylonios nomine Bel : et impendebantur in eo per dies singulos similæ artabæ duodecim, et oves quadraginta, vinique amphoræ sex.

2 Był też bałwan u Babilończyków, imieniem Bel: a wydawano nań na każdy dzień dwanaście miar białej mąki, czterdzieści owiec, i sześć barył wina.

3 Rex quoque colebat eum, et ibat per singulos dies adorare eum : porro Daniel adorabat Deum suum. Dixitque ei rex : Quare non adoras Bel ?

3 Król też cześć mu oddawał i chodził na każdy dzień kłaniać się mu; ale Daniel czcił Boga swego. I rzekł mu król: „Dlaczego nie czcisz Bela?”

4 Qui respondens ait ei : Quia non colo idola manufacta, sed viventem Deum, qui creavit cælum, et terram, et habet potestatem omnis carnis.

4 A on odpowiadając rzekł mu: „Gdyż nie czczę bałwanów ręką uczynionych, ale Boga żyjącego, który stworzył niebo i ziemię, i ma moc nad wszelkim ciałem.”

5 Et dixit rex ad eum : Non videtur tibi esse Bel vivens deus ? an non vides quanta comedat et bibat quotidie ?

5 I rzekł król do niego: „Nie wydaje ci się, że Bel jest bogiem żyjącym? Czy nie widzisz, jak wiele zjada i pija na każdy dzień?”

6 Et ait Daniel arridens : Ne erres, rex : iste enim intrinsecus luteus est, et forinsecus æreus, neque comedit aliquando.

6 I rzekł Daniel uśmiechając się: „Nie myl się, królu, bo ten wewnątrz jest gliniany, a z wierzchu miedziany, i nie jada nigdy.”

7 Et iratus rex vocavit sacerdotes ejus, et ait eis : Nisi dixeritis mihi quis est qui comedat impensas has, moriemini.

7 A król rozgniewany przyzwał kapłanów jego i rzekł im: „Jeśli mi nie powiecie, kto jest ten, co zjada te nakłady, pomrzecie.

8 Si autem ostenderitis quoniam Bel comedat hæc, morietur Daniel, quia blasphemavit in Bel. Et dixit Daniel regi : Fiat juxta verbum tuum.

8 A jeśli pokażecie, że to Bel jada, umrze Daniel, gdyż zbluźnił przeciw Belowi.” I rzekł Daniel królowi: „Niech się stanie według słowa twego!”

9 Erant autem sacerdotes Bel septuaginta, exceptis uxoribus, et parvulis, et filiis. Et venit rex cum Daniele in templum Bel.

9 A było kapłanów Bela siedemdziesięciu oprócz żon, i małych dzieci i synów. I przyszedł król z Danielem do zboru Bela.

10 Et dixerunt sacerdotes Bel : Ecce nos egredimur foras : et tu, rex, pone escas, et vinum misce, et claude ostium, et signa annulo tuo :

10 I rzekli kapłani Bela: „Oto my wychodzimy precz, a ty, królu, połóż potrawy i nalej wina, i zamknij drzwi, i zapieczętuj sygnetem twoim;

11 et cum ingressus fueris mane, nisi inveneris omnia comesta a Bel, morte moriemur, vel Daniel qui mentitus est adversum nos.

11 a gdy wejdziesz rano, jeśli nie znajdziesz, że wszystko Bel zjadł, śmiercią pomrzemy, albo też Daniel, który kłamał przeciwko nam.”

12 Contemnebant autem, quia fecerant sub mensa absconditum introitum, et per illum ingrediebantur semper, et devorabant ea.

12 A nie przejmowali się tym, bo byli uczynili tajemne wejście pod stołem i przez nie zawsze wchodzili, i zjadali to.

13 Factum est igitur postquam egressi sunt illi, rex posuit cibos ante Bel : præcepit Daniel pueris suis, et attulerunt cinerem, et cribravit per totum templum coram rege : et egressi clauserunt ostium, et signantes annulo regis abierunt.

13 Stało się tedy, gdy oni wyszli, król postawił potrawy przed Belem; Daniel rozkazał sługom swym, i przynieśli popiołu, i przesiał po wszystkim zborze przed królem; a wyszedłszy zamknęli drzwi i zapieczętowawszy sygnetem królewskim odeszli.

14 Sacerdotes autem ingressi sunt nocte juxta consuetudinem suam, et uxores et filii eorum, et comederunt omnia, et biberunt.

14 Kapłani zaś weszli w nocy wedle zwyczaju swego z żonami i z synami swymi, i wszystko zjedli i wypili.

15 Surrexit autem rex primo diluculo, et Daniel cum eo.

15 A król wstał rano i Daniel z nim.

16 Et ait rex : Salvane sunt signacula, Daniel ? Qui respondit : Salva, rex.

16 I rzekł król: „Czy całe są pieczęcie, Danielu?” A on odpowiedział: „Całe, królu.”

17 Statimque cum aperuisset ostium, intuitus rex mensam, exclamavit voce magna : Magnus es, Bel, et non est apud te dolus quisquam.

17 I zaraz, gdy drzwi otworzył, spojrzawszy król na stół, zawołał głosem wielkim: „Wielki jesteś, Belu, i nie ma u ciebie żadnej zdrady!”

18 Et risit Daniel, et tenuit regem ne ingrederetur intro : et dixit : Ecce pavimentum : animadverte cujus vestigia sint hæc.

18 A Daniel się roześmiał i wstrzymał króla, aby nie wchodził wewnątrz, i rzekł: „Oto podłoga, obacz, czyje to są stopy.”

19 Et dixit rex : Video vestigia virorum, et mulierum, et infantium. Et iratus est rex.

19 I rzekł król: „Widzę stopy mężów i niewiast i dzieci.” I rozgniewał się król.

20 Tunc apprehendit sacerdotes, et uxores, et filios eorum : et ostenderunt ei abscondita ostiola, per quæ ingrediebantur, et consumebant quæ erant super mensam.

20 Wtedy pojmał kapłanów i żony i synów ich, i ukazali mu skryte drzwiczki, którymi wchodzili i zjadali to, co bywało na stole.

21 Occidit ergo illos rex, et tradidit Bel in potestatem Danielis : qui subvertit eum, et templum ejus.

21 Pomordował ich tedy król i dał Bela w moc Danielowi, który go wywrócił ze zborem jego.

22 Et erat draco magnus in loco illo, et colebant eum Babylonii.

22 A był smok wielki w owym miejscu i czcili go Babilończycy.

23 Et dixit rex Danieli : Ecce nunc non potes dicere quia iste non sit deus vivens : adora ergo eum.

23 I rzekł król Danielowi: „Oto teraz nie możesz rzec, że ten nie jest bogiem żyjącym; przeto kłaniaj się mu.”

24 Dixitque Daniel : Dominum Deum meum adoro, quia ipse est Deus vivens : iste autem non est deus vivens.

24 Ale Daniel rzekł: „Panu, Bogu memu się kłaniam, bo on jest Bogiem żyjącym, a ten nie jest Bogiem żyjącym.

25 Tu autem, rex, da mihi potestatem, et interficiam draconem absque gladio et fuste. Et ait rex : Do tibi.

25 Ale ty, królu, daj mi moc, a zabiję smoka bez miecza i kija.” I rzekł król: „Daję ci.”

26 Tulit ergo Daniel picem, et adipem, et pilos, et coxit pariter : fecitque massas, et dedit in os draconis, et diruptus est draco. Et dixit : Ecce quem colebatis.

26 Wziął tedy Daniel smoły, sadła i sierści, i uwarzył je razem; a naczynił kołaczy, i dał w paszczę smokowi, a smok pękł. I rzekł: „Oto, kogoście czcili.”

27 Quod cum audissent Babylonii, indignati sunt vehementer : et congregati adversum regem, dixerunt : Judæus factus est rex : Bel destruxit, draconem interfecit, et sacerdotes occidit.

27 Usłyszawszy to Babilończycy rozgniewali się bardzo, a zebrawszy się przeciw królowi rzekli: „Król się stał Żydem: Bela zburzył, smoka zabił i kapłanów pomordował.”

28 Et dixerunt cum venissent ad regem : Trade nobis Danielem, alioquin interficiemus te, et domum tuam.

28 A gdy przyszli do króla, rzekli: „Wydaj nam Daniela, bo inaczej zabijemy ciebie i dom twój!”

29 Vidit ergo rex quod irruerent in eum vehementer : et necessitate compulsus, tradidit eis Danielem.

29 Widząc tedy król, że gwałtownie nań nalegali, koniecznością zmuszony wydał im Daniela.

30 Qui miserunt eum in lacum leonum, et erat ibi diebus sex.

30 A oni go wrzucili do lwiej jamy i był tam przez sześć dni.

31 Porro in lacu erant leones septem, et dabantur eis duo corpora quotidie, et duæ oves : et tunc non data sunt eis, ut devorarent Danielem.

31 A w jamie było siedem lwów, i dawano im na każdy dzień dwa ciała i dwie owce, a natenczas nie dano im, aby pożarły Daniela.

32 Erat autem Habacuc propheta in Judæa, et ipse coxerat pulmentum, et intriverat panes in alveolo : et ibat in campum ut ferret messoribus.

32 A był Habakuk prorok w judzkiej ziemi. Ten uwarzył potrawę i nadrobił chleba na misę, i szedł na pole, aby zanieść żeńcom.

33 Dixitque angelus Domini ad Habacuc : Fer prandium quod habes in Babylonem Danieli, qui est in lacu leonum.

33 I rzekł anioł Pański do Habakuka: „Zanieś obiad, który masz, do Babilonu Danielowi, który jest w lwiej jamie.

34 Et dixit Habacuc : Domine, Babylonem non vidi, et lacum nescio.

34 I rzekł Habakuk: „Panie, Babilonu nie widziałem, a o jamie nic nie wiem.”

35 Et apprehendit eum angelus Domini in vertice ejus, et portavit eum capillo capitis sui, posuitque eum in Babylone supra lacum in impetu spiritus sui.

35 I ujął go anioł Pański za czubek głowy, i niósł go za włosy głowy jego, i postawił go w Babilonie nad jamą w pędzie ducha swego.

36 Et clamavit Habacuc, dicens : Daniel serve Dei, tolle prandium quod misit tibi Deus.

36 I zawołał Habakuk mówiąc: „Danielu, sługo Boży, weź obiad, który ci Bóg posłał!”

37 Et ait Daniel : Recordatus es mei, Deus, et non dereliquisti diligentes te.

37 I rzekł Daniel: „Wspomniałeś na mnie, Boże, a nie opuściłeś tych, którzy cię miłują.”

38 Surgensque Daniel comedit. Porro angelus Domini restituit Habacuc confestim in loco suo.

38 I wstawszy Daniel, jadł. A anioł Pański natychmiast postawił Habakuka z powrotem na miejscu jego.

39 Venit ergo rex die septimo ut lugeret Danielem : et venit ad lacum, et introspexit, et ecce Daniel sedens in medio leonum.

39 Przyszedł tedy król dnia siódmego, aby opłakiwać Daniela; i przyszedł do jamy i spojrzał do niej, a oto Daniel siedział między lwami.

40 Et exclamavit voce magna rex, dicens : Magnus es, Domine Deus Danielis. Et extraxit eum de lacu leonum.

40 I zawołał król głosem wielkim, mówiąc: „Wielki jesteś, Panie, Boże Daniela!” I wyciągnął go z lwiej jamy.

41 Porro illos, qui perditionis ejus causa fuerant, intromisit in lacum, et devorati sunt in momento coram eo.

41 A owych, którzy byli przyczyną zatracenia jego, wrzucili do jamy i w mgnieniu oka zostali przed nim pożarci.

42 Tunc rex ait : Paveant omnes habitantes in universa terra Deum Danielis : quia ipse est salvator, faciens signa et mirabilia in terra : qui liberavit Danielem de lacu leonum.

42 Wtedy król rzekł: „Wszyscy mieszkający po całej ziemi niech się boją Boga Danielowego, bo on jest zbawicielem, czyniącym znaki i cuda na ziemi, on to wybawił Daniela z lwiej jamy.”