Psalm 129 (128 w Wulgacie): Często uderzali na mnie od młodości mojej

Psalm 129 czy psalm 128? I gdzie jest De profundis?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 129. Septuaginta, Wulgata, Biblia ks. Jakuba Wujka i tradycyjna liturgia liczą go jako psalm 128, bo psalmy 9 i 10 hebrajskie łączą w jeden. Numery wersetów są w obu Bibliach takie same. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Ten numer jest źródłem częstej pomyłki. Słynny psalm za zmarłych, De profundis, „Z głębokości wołałem ku tobie, Panie”, nosi w Wulgacie, w starych modlitewnikach i w liturgii łacińskiej numer 129. Kto więc szuka psalmu 129 De profundis, szuka w numeracji łacińskiej; w Biblii Tysiąclecia ten psalm ma numer 130. W skrócie:

• psalm 129 (hebr.) = psalm 128 (Wulgata): Sæpe expugnaverunt, na tej stronie;
• psalm 130 (hebr.) = psalm 129 (Wulgata): De profundis, „Z głębokości wołałem ku tobie, Panie”;
• psalm 128 (hebr.) = psalm 127 (Wulgata): Beati omnes, „Błogosławieni wszyscy, którzy się boją Pana”.

Psalm 129 — interpretacja

Psalm należy do piętnastu pieśni stopni (psalmy 120-134 hebrajskie, 119-133 Wulgaty), które pielgrzymi śpiewali w drodze do Jerozolimy; jego nagłówek brzmi po prostu: „Pieśń stopni” (w. 1). To wspomnienie całej historii Izraela, opowiedzianej jak życie jednego człowieka: prześladowany od młodości, nigdy nie został pokonany.

Nigdy pokonany (w. 1-2). „Często uderzali na mnie od młodości mojej - niech powie teraz Izrael - często uderzali na mnie od młodości mojej, wszakże mnie nie przemogli” (w. 1-2). Powtórzenie jest liturgiczne: przewodnik intonuje, lud powtarza. „Młodość” Izraela to Egipt, niewola i pustynia; od początku miał wrogów, ale przetrwał wszystkich. Łacińskie etenim non potuerunt mihi brzmi jak okrzyk zwycięstwa: nie dali mi rady.

Plecy pod pługiem (w. 3-4). „Na grzbiecie moim kowali grzesznicy, przedłużali nieprawość swoją” (w. 3). Wulgata mówi fabricaverunt, „kowali”, jak kowal na kowadle; tekst hebrajski mówi o oraczach, którzy orali grzbiet jak pole, ciągnąc długie bruzdy. Oba obrazy wyrażają długie, bolesne znęcanie się. Ale ma ono kres: „Pan sprawiedliwy uciął szyję grzeszników” (w. 4). Wulgata mówi o karkach, tekst hebrajski o przeciętych powrozach, którymi zaprzęgano woły do pługa; w obu wypadkach sens jest ten sam: gdy Bóg wkracza, pług staje.

Trawa na dachu (w. 5-8). Druga część to prośba przeciw tym, „którzy nienawidzą Syjonu” (w. 5): „Niech będą jak trawa na dachu, która usycha, zanim ją wyrwą, którą nie napełni żniwiarz ręki swojej, ani łona swego ten, który snopy zbiera!” (w. 6-7). Na płaskich dachach Palestyny trawa kiełkowała po deszczu i usychała po kilku dniach, bo nie miała ziemi. Nienawiść do ludu Bożego nie ma korzeni i nie przynosi żniwa. Ostatni werset dopowiada obraz: nikt, przechodząc obok, nie powie takim żniwiarzom pozdrowienia: „Błogosławieństwo Pańskie nad wami! Błogosławimy wam w imię Pańskie!” (w. 8). To pozdrowienie żniwiarzy, które znamy z Księgi Rut, gdzie Booz mówi do żeńców: „Pan z wami!” (Rt 2,4).

Prośby psalmu nie są osobistą zemstą. Dotyczą wrogów Syjonu, czyli wrogów Boga i Jego ludu, i proszą o to, by ich zło nie przyniosło owocu.

Ojcowie Kościoła: Kościół prześladowany i Męka Chrystusa

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów każe mówić tu całemu Kościołowi, Ciału Chrystusa prześladowanemu od początku świata. Jego „młodość” sięga Abla, pierwszego sprawiedliwego zabitego przez brata; od tamtej pory Kościół nigdy nie przestał być atakowany i nigdy nie został pokonany. Chrystus zapowiedział to uczniom: „Jeśli mnie prześladowali i was prześladować będą” (J 15,20). I obiecał Piotrowi, że bramy piekielne nie przemogą Kościoła (Mt 16,18): to samo słowo co w psalmie, „wszakże mnie nie przemogli”.

Grzbiet, na którym „kowali grzesznicy”, przywodzi na myśl biczowanie Pana. Prorok Izajasz mówi w imieniu Sługi Pańskiego: „Ciało moje dałem bijącym” (Iz 50,6). W tym świetle psalm staje się słowem Chrystusa w Męce, a zarazem słowem każdego chrześcijanina, który cierpi z Nim i przez Niego zwycięża.

Psalm 129 w liturgii 1962

Nieszpory w środę. W Brewiarzu rzymskim 1962, który zachowuje tygodniowy psałterz uporządkowany przez św. Piusa X w 1911 roku, psalm 128 jest drugim psalmem środowych Nieszporów, z antyfoną wziętą z wersetu 5: Confundantur omnes qui oderunt Sion. Poprzedza go psalm 127 Wulgaty, Beati omnes, a po nim następuje De profundis: po błogosławieństwie rodziny sprawiedliwego przychodzi prześladowanie Izraela, a potem wołanie z głębokości. Także w Brewiarzu sprzed 1911 roku psalm należał do Nieszporów środy, z antyfoną Sæpe expugnaverunt me a juventute mea. Zob. Nieszpory i brewiarz.

Niedziela Męki Pańskiej. W Mszale pierwsze cztery wersety tworzą traktus I niedzieli Męki Pańskiej, dwa tygodnie przed Wielkanocą: Sæpe expugnaverunt me a juventute mea. Dicat nunc Israël… aż do Dominus justus concidit cervices peccatorum. Kościół wkłada wtedy te słowa w usta Chrystusa wchodzącego w Mękę i wiernych, którzy się z Nim łączą. Psalm przygotowuje w ten sposób Wielki Tydzień; zob. Wielki Post.

Jak się modlić psalmem 129

W długiej próbie. To psalm tych, których trudności trwają „od młodości”: choroba, ubóstwo, niechęć otoczenia. Nie zaprzecza cierpieniu, ale wyznaje, że nie miało ono ostatniego słowa: „wszakże mnie nie przemogli”; zob. modlitwa w trudnej sytuacji.

Za Kościół prześladowany. Za św. Augustynem można odmawiać go w imieniu Kościoła, za chrześcijan prześladowanych za wiarę i za wszystkich, którzy cierpią z powodu imienia Chrystusa.

W okresie Męki Pańskiej. W ostatnich dwóch tygodniach Wielkiego Postu psalm pomaga rozważać biczowanie i cierpliwość Pana, w łączności z traktusem niedzieli Męki.

Z pamięcią o historii. Polak, który zna dzieje swego kraju i swego Kościoła, rozumie psalm narodu wielokrotnie uciskanego i nigdy niepokonanego. Psalm uczy jednak, by zwycięstwo przypisywać Bogu: to „Pan sprawiedliwy” przecina powrozy.

Na zakończenie dodaje się, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Czy psalm 129 to De profundis?

Zależy od numeracji. W Wulgacie i w liturgii łacińskiej De profundis, „Z głębokości wołałem ku tobie, Panie”, to psalm 129. We współczesnych Bibliach, w tym w Biblii Tysiąclecia, ten sam psalm ma numer 130, a numer 129 nosi psalm opisany na tej stronie, Sæpe expugnaverunt.

Czy psalm 129 i psalm 128 to ten sam psalm?

Psalm zaczynający się od słów „Często uderzali na mnie od młodości mojej” to psalm 129 w numeracji hebrajskiej i psalm 128 w Wulgacie. Numery wersetów się nie zmieniają.

O czym jest psalm 129?

O Izraelu, prześladowanym od swojej młodości, ale nigdy niepokonanym: „Często uderzali na mnie od młodości mojej, wszakże mnie nie przemogli”. Druga część prosi, by wrogowie Syjonu byli jak trawa na dachu, która usycha bez żniwa. Ojcowie czytali go jako psalm Kościoła prześladowanego i Męki Chrystusa.

Kto napisał psalm 129?

Nie wiadomo. Psalm nosi tylko nagłówek „Pieśń stopni”, Canticum graduum, bez imienia autora. Należy do piętnastu pieśni, które pielgrzymi śpiewali w drodze do świątyni jerozolimskiej.

Co znaczy „trawa na dachu”?

Na płaskich dachach domów w Palestynie trawa kiełkowała po deszczu i szybko usychała, bo nie miała gleby. Psalm porównuje do niej wrogów ludu Bożego: ich zło nie ma korzeni i nie przyniesie żniwa. Nikt nie pozdrowi ich błogosławieństwem, jakim pozdrawiano żniwiarzy.

Kiedy Kościół modli się psalmem 129?

W Brewiarzu 1962 psalm odmawia się w środowych Nieszporach, przed De profundis. W Mszale jego pierwsze wersety tworzą traktus I niedzieli Męki Pańskiej, dwa tygodnie przed Wielkanocą.