Psalm 26 (25 w Wulgacie): Osądź mię, Panie, psalm Lavabo

Psalm 26 czy psalm 25? A psalm 27?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 26. Septuaginta, Wulgata, Biblia ks. Jakuba Wujka i tradycyjna liturgia liczą go jako psalm 25, bo psalmy 9 i 10 hebrajskie łączą w jeden. Numery wersetów są w obu Bibliach takie same. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Ponieważ numery się przesuwają, łatwo pomylić sąsiednie psalmy:

• psalm 26 (hebr.) = psalm 25 (Wulgata): Judica me, Domine, „Osądź mię, Panie”, na tej stronie;
• psalm 27 (hebr.) = psalm 26 (Wulgata): Dominus illuminatio mea, „Pan oświecenie moje i zbawienie moje”;
• psalm 25 (hebr.) = psalm 24 (Wulgata): Ad te, Domine, levavi animam meam.

Jest też drugi psalm, który zaczyna się od Judica me: psalm 43 (42 w Wulgacie), „Osądź mię, Boże, i rozstrzygnij sprawę moją”, odmawiany u stopni ołtarza na początku Mszy. Oba należą do Mszy trydenckiej: jeden ją otwiera, drugi towarzyszy obmyciu palców po ofiarowaniu.

Psalm 26 — interpretacja

Psalm ma nagłówek „Na koniec. Psalm Dawidowy” (w. 1). Mówi w nim człowiek, który staje przed Bogiem jak przed sędzią i prosi, by Bóg sam rozstrzygnął jego sprawę: oddzielił go od niezbożnych, z którymi nie chce mieć nic wspólnego, i pozwolił mu stanąć przy ołtarzu.

Prośba o sąd (w. 1-3). „Osądź mię, Panie, bom chodził w niewinności twojej, a w Panu nadzieję mając, nie osłabnę” (w. 1). To nie jest zarozumiałość, tylko ufność oskarżonego niesłusznie, który wie, że Bóg widzi prawdę. Dlatego od razu oddaje się pod Jego próbę: „Próbuj mnie, Panie, doświadczaj mnie, wypal nerki moje i serce moje!” (w. 2). Nerki i serce to w języku Pisma najgłębsze wnętrze człowieka, pragnienia i myśli; ogień oczyszcza je jak kruszec. Siłą psalmisty nie jest własna doskonałość: „Albowiem miłosierdzie twoje jest przed oczyma mymi i rozkochałem się w prawdzie twojej” (w. 3).

Oddzielenie od złych (w. 4-5). „Nie siedziałem z gromadą ludzi fałszywych, a z czyniącymi bezprawie wchodzić nie będę. Miałem w nienawiści zgraję złoczyńców, a z niepobożnymi nie zasiądę” (w. 4-5). Przypomina to pierwszy werset psalmu 1: sprawiedliwy nie zasiada na stolicy niezbożnych. Nienawiść, o której mowa, dotyczy zgromadzenia zła, nie osób: chodzi o to, by nie wchodzić w ich zmowę.

Przy ołtarzu (w. 6-8). Serce psalmu: „Umywam między niewinnymi ręce moje i obchodzę ołtarz twój, Panie, aby słyszeć głos chwały i opowiadać wszystkie dziwy twoje” (w. 6-7). W Izraelu kapłani obmywali ręce, zanim zbliżyli się do ołtarza. Psalmista prosi o czystość, która pozwala uczestniczyć w kulcie, i wyznaje swoją miłość do miejsca obecności Bożej: „Panie, umiłowałem piękność domu twego i miejsce mieszkania chwały twojej” (w. 8).

Prośba o ocalenie (w. 9-12). „Nie trać z niezbożnymi, Boże, duszy mojej, a życia mego z mężami krwawymi, w których ręku są nieprawości, prawica ich pełna jest podarków!” (w. 9-10). Podarki to łapówki, za które przekupieni sędziowie przekręcają prawo. Psalm kończy się ufnością: „A ja chodziłem w niewinności mojej; odkup mię i zmiłuj się nade mną! Noga moja stała na drodze prostej, w zebraniach będę cię chwalił, Panie!” (w. 11-12). Ten, kto mówił o swojej niewinności, i tak prosi o odkupienie i miłosierdzie: niewinność nie zastępuje łaski.

Lavabo: psalm 26 we Mszy trydenckiej

We Mszy trydenckiej, po ofiarowaniu chleba i wina, a we Mszy uroczystej po okadzeniu ołtarza, kapłan przechodzi na stronę lekcji ołtarza, gdzie ministrant polewa mu palce wodą. Kapłan odmawia wtedy wersety 6-12 tego psalmu: Lavabo inter innocentes manus meas: et circumdabo altare tuum, Domine. Od pierwszego słowa obrzęd nazywa się Lavabo. Kapłan, który za chwilę wejdzie w samo serce Ofiary, prosi o czystość głosem Dawida; psalm jest więc modlony po łacinie przy każdej Mszy. Kończy się słowami Gloria Patri, które opuszcza się we Mszy za zmarłych i w okresie Męki Pańskiej.

Obmycie palców ma sens praktyczny, bo kapłan dotykał kadzidła i darów, ale przede wszystkim duchowy: znaczy oczyszczenie z najmniejszych win przed Kanonem. Wierny, który zna ten psalm, może odmawiać go razem z kapłanem i prosić o tę samą czystość serca przed Przeistoczeniem. Przebieg całej Mszy opisuje Msza trydencka.

Ojcowie Kościoła

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów słyszy w tym psalmie głos Chrystusa i Jego Ciała, Kościoła. Tylko Chrystus może w pełni prawdy powiedzieć: „chodziłem w niewinności mojej”; chrześcijanin powtarza to po Nim nie z powodu własnej sprawiedliwości, lecz tej, którą otrzymał na chrzcie. Prosić Boga, by osądził naszą sprawę, znaczy prosić, by oddzielił ją od sprawy niezbożnych, z którymi teraz żyjemy zmieszani.

Ta lektura tłumaczy, dlaczego ten sam psalm łączy deklarację niewinności z prośbą „odkup mię i zmiłuj się nade mną”. Niewinność chrześcijanina jest darem, który trzeba chronić i o który trzeba stale prosić.

Psalm 26 w liturgii 1962

Pryma w środę. W Brewiarzu rzymskim 1962, który zachowuje tygodniowy psałterz uporządkowany przez św. Piusa X w 1911 roku, psalm 25 otwiera Prymę środową, na początku dnia pracy, z antyfoną wziętą z wersetu 3: Misericordia tua, Domine, ante oculos meos: et complacui in veritate tua. Znajdziesz go w brewiarzu tego dnia.

Msza: Lavabo. Wersety 6-12 kapłan odmawia przy każdej Mszy, przy obmyciu palców po ofiarowaniu (zob. wyżej).

Propria Wielkiego Postu. Mszał 1962 sięga po psalm także w Wielkim Poście. Introit poniedziałku po II niedzieli Wielkiego Postu to Redime me, Domine, et miserere mei (w. 11-12), z wersetem psalmowym Judica me, Domine, quoniam ego in innocentia mea ingressus sum (w. 1). Antyfona na Komunię środy w tygodniu Męki Pańskiej to Lavabo inter innocentes manus meas (w. 6-7): u progu Wielkiego Tygodnia wierny, który przyjął Komunię, powtarza słowa, które kapłan wypowiedział przy offertorium.

Jak się modlić psalmem 26

Przed Mszą świętą. Psalm jest naturalnym przygotowaniem do Mszy: prośbą o czyste ręce i czyste serce, wyznaniem miłości do Bożego domu: „umiłowałem piękność domu twego”. Można go odmówić w drodze do kościoła albo w ławce, przed rozpoczęciem; zob. też Msza święta.

Przy rachunku sumienia. Werset 2, „Próbuj mnie, Panie, doświadczaj mnie”, to prośba o prawdę o sobie. Psalm pomaga zapytać, z kim zasiadam, w jakich zmowach uczestniczę, czy nie przypominam tych, o których psalm mówi: „prawica ich pełna jest podarków”; zob. rachunek sumienia.

W niesłusznym oskarżeniu. Kto jest oczerniany, może powierzyć swoją sprawę Bogu słowami pierwszego wersetu, zamiast bronić się gniewem. Psalm nie każe udawać doskonałości: kończy się prośbą o miłosierdzie.

Na zakończenie dodaje się, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Czy psalm 26 i psalm 25 to ten sam psalm?

To ten sam psalm. Numer 26 pochodzi z numeracji hebrajskiej, używanej przez współczesne Biblie; numer 25 z Septuaginty i Wulgaty, za którą idą ks. Wujek i tradycyjna liturgia. Psalm rozpoznasz po początku: Judica me, Domine, „Osądź mię, Panie”.

Jak zaczyna się psalm 26?

U ks. Wujka, po nagłówku „Na koniec. Psalm Dawidowy”: „Osądź mię, Panie, bom chodził w niewinności twojej, a w Panu nadzieję mając, nie osłabnę”. Po łacinie: Judica me, Domine, quoniam ego in innocentia mea ingressus sum.

O czym jest psalm 26?

O człowieku, który prosi Boga, by osądził jego sprawę i oddzielił go od niezbożnych. Wyznaje miłość do ołtarza i domu Bożego, prosi o czystość („Umywam między niewinnymi ręce moje”) i kończy prośbą o odkupienie i miłosierdzie.

Co to jest Lavabo?

To obrzęd Mszy trydenckiej, w którym kapłan po ofiarowaniu obmywa palce, odmawiając wersety 6-12 tego psalmu, zaczynające się od słów Lavabo inter innocentes manus meas. Nazwa pochodzi od pierwszego słowa. Obrzęd wyraża prośbę o czystość przed Kanonem.

Czy psalm 26 to Pan światłością moją?

Nie. Psalm zaczynający się od słów „Pan oświecenie moje i zbawienie moje” to psalm 27 współczesnych Biblii, a psalm 26 Wulgaty. Psalm 26 hebrajski, opisany na tej stronie, zaczyna się od „Osądź mię, Panie”. Pomyłka bierze się z przesunięcia numeracji.

Kto napisał psalm 26?

Nagłówek mówi: „Psalm Dawidowy”, po łacinie Psalmus David. Tradycja przypisuje go więc Dawidowi. Nie wiadomo, z jaką konkretną sytuacją jego życia wiąże się ta prośba o sąd; psalm nie podaje okoliczności.