Psalm 116 (114 w Wulgacie): Rozmiłowałem się, gdyż wysłucha Pan

Psalm 116 czy psalmy 114 i 115?

We współczesnych Bibliach, w tym w Biblii Tysiąclecia, które idą za tekstem hebrajskim, psalm 116 to jedna pieśń o dziewiętnastu wersetach. Wulgata i Septuaginta, a za nimi ks. Wujek, dzielą ją na dwa psalmy: 114, Dilexi, obejmujący wersety 1-9, omówiony na tej stronie, i 115, Credidi, obejmujący wersety 10-19, na stronie psalmu 116, 10-19 (115 w Wulgacie). Tam czyta się „Cóż oddam Panu za wszystko, co mi dobrze uczynił?” i „Droga przed oblicznością Pańską śmierć świętych jego”, a także werset 10 Biblii Tysiąclecia, o który pytają szukający «psalm 116 10»: u Wujka to pierwszy werset psalmu 115, „Wierzyłem, przetom mówił”. W tej pierwszej części numeracja wersetów jest w obu Bibliach taka sama: werset 7 tekstu hebrajskiego to nasz werset 7.

Kto szuka «psalm 116» w książce idącej za Wulgatą, znajduje z kolei najkrótszy psalm Psałterza, Laudate Dominum, omnes gentes: „Chwalcie Pana wszystkie narody” (Ps 116), w Biblii Tysiąclecia psalm 117. Ta sama gra numerów działa trochę wcześniej w drugą stronę: Wulgata łączy w jeden psalm, 113, hebrajskie psalmy 114 i 115, więc psalm 114 Biblii Tysiąclecia, „Gdy wychodził Izrael z Egiptu”, to początek psalmu 113 Wulgaty. Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 116 — interpretacja

Te dziewięć wersetów to dziękczynienie człowieka, który z bliska zobaczył śmierć i został z niej wyrwany. Psalm należy do Hallelu (psalmy 113-118 hebrajskie), chwały, którą Żydzi śpiewali w Paschę. Szeroko przyjęta tradycja sądzi, że o tych psalmach mówi Ewangelia, gdy po Ostatniej Wieczerzy Jezus i Apostołowie, „hymn odmówiwszy, wyszli na górę Oliwną” (Mt 26, 30); tekst Ewangelii tego jednak nie precyzuje.

Miłość, która odpowiada na wysłuchanie (w. 1-2)

Psalm otwiera się wyznaniem miłości: „Alleluja! Rozmiłowałem się, gdyż wysłucha Pan głos modlitwy mojej” (w. 1). Łacińskie Dilexi nie mówi, kogo się kocha: to sama miłość wytryskuje, zrodzona z doświadczenia wysłuchania. Ta miłość angażuje całe życie: „Albowiem skłonił ucho swe ku mnie, i za dni moich będę go wzywał” (w. 2).

Wspomnienie trwogi (w. 3-4)

„Ogarnęły mię boleści śmiertelne i niebezpieczeństwa otchłani spotkały mnie. Znalazłem ucisk i boleść” (w. 3). Psalmista zaznał śmiertelnej choroby albo skrajnego niebezpieczeństwa. Na dnie utrapienia miał jedną modlitwę, krótką jak okrzyk: „ale wzywałem imienia Pańskiego: «O Panie, wybaw duszę moją!»” (w. 4).

Bóg, który strzeże maluczkich (w. 5-6)

Odpowiedzią jest wyznanie wiary: „Miłościwy Pan i sprawiedliwy, i Bóg nasz jest litościwy” (w. 5). Potem werset pokory: „Pan strzeże maluczkich: uniżony byłem, a wybawił mię” (w. 6). Bóg zbawił go właśnie dlatego, że był mały, bez innych środków. Łacińskie parvulos wraca w Ewangelii na ustach Jezusa, gdy błogosławi Ojca, który zakrył swoje tajemnice przed mądrymi, „a objawiłeś je maluczkim” (Mt 11, 25): małość nie jest przeszkodą do zbawienia, jest jego bramą.

Odpoczynek duszy (w. 7-9)

Psalmista mówi wtedy do samego siebie: „Wróć się, duszo moja, do spokoju twego, albowiem Pan dobrze ci uczynił” (w. 7). Liczy, z czego został wybawiony: „bo wyrwał duszę moją od śmierci, oczy moje od płaczu, nogi moje od upadku” (w. 8). Ostatni werset jest obietnicą: „Będę się podobał Panu w krainie żyjących” (w. 9). Po łacinie: Placebo Domino in regione vivorum.

Najważniejsze wersety psalmu 116

• Werset 1: „Rozmiłowałem się, gdyż wysłucha Pan głos modlitwy mojej”, miłość zrodzona z wysłuchania.
• Werset 2: „skłonił ucho swe ku mnie”, antyfona poniedziałkowych Nieszporów; kto szuka «psalm 116 2», znajdzie go tutaj pod tym samym numerem.
• Werset 6: „Pan strzeże maluczkich”.
• Werset 7: „Wróć się, duszo moja, do spokoju twego”, modlitwa po próbie i przed snem.
• Werset 9: „Będę się podobał Panu w krainie żyjących”, antyfona Nieszporów za zmarłych.

Psalm 116 i zmartwychwstanie

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów słyszy w tym psalmie głos duszy, która pośród udręk tego życia wzdycha do krainy żyjących: nie do tej ziemi, na której się umiera, ale do ojczyzny niebieskiej, gdzie podoba się Bogu bez końca. Odpoczynek, do którego dusza zostaje wezwana, to odpoczynek samego Boga.

Tradycja rozpoznała w nim także zmartwychwstałego Chrystusa. Św. Piotr w dniu Pięćdziesiątnicy głosi, że „Jego Bóg wskrzesił, usunąwszy boleści otchłani, gdyż niemożliwe było, żeby ona zatrzymać go miała” (Dz 2, 24): to te same „boleści śmiertelne” i „niebezpieczeństwa otchłani” z wersetu 3, które otoczyły Pana, ale nie zdołały Go zatrzymać.

«Kraina żyjących» przypomina psalm 27 (26 w Wulgacie), Dominus illuminatio mea: „Wierzę, iż oglądać będę dobra Pańskie w krainie żyjących”.

Psalm 114 w liturgii 1962

Nieszpory poniedziałku. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 114 Wulgaty jest pierwszym psalmem Nieszporów w poniedziałek, z antyfoną Inclinavit Dominus aurem suam mihi, wziętą z wersetu 2. Po nim następują Credidi, a potem psalmy 119, 120 i 121 Wulgaty, pierwsze z pieśni stopni, które pielgrzymi śpiewali, wstępując do Jerozolimy: pierwszą z nich jest psalm 120 (119 w Wulgacie), „Wołałem do Pana, gdym był utrapiony, i wysłuchał mię”. Tę Godzinę znajdziesz w brewiarzu dnia, a jej historię w przewodniku po Nieszporach.

Nieszpory za zmarłych. Psalm otwiera też Nieszpory Oficjum za zmarłych, z antyfoną wziętą z jego ostatniego wersetu: Placebo Domino in regione vivorum. Dlatego w średniowieczu te Nieszpory nazywano po prostu Placebo. Kościół wkłada w ten sposób w usta zmarłego dziękczynienie wyzwolonej duszy i modli się, aby wszedł do krainy żyjących. To samo Oficjum obejmuje psalm 130 (129 w Wulgacie), De profundis. Śpiewa się je szczególnie 2 listopada, w Dzień Zaduszny.

Jak się modlić psalmem 116?

• Za zmarłych. To pierwszy psalm, który Kościół śpiewa za nich: można go odmówić wieczorem w dniu żałoby albo odwiedzając cmentarz, razem z modlitwą za zmarłych.
• Po uzdrowieniu albo uniknięciu niebezpieczeństwa, jako dziękczynienie, zatrzymując się przy wersecie 8.
• W trwodze, z modlitwą z wersetu 4, która mieści się w kilku słowach: „O Panie, wybaw duszę moją!”.
• Wieczorem, z wersetem 7, aby odnaleźć pokój przed spoczynkiem.

Zakończ go, jak w Oficjum, modlitwą Chwała Ojcu, a gdy modlisz się za zmarłych, słowami Wieczny odpoczynek.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 116?

To dziękczynienie człowieka wyrwanego śmierci. Wersety 1-9, Dilexi, mówią o miłości zrodzonej z wysłuchania i o odnalezionym pokoju; wersety 10-19, Credidi, w Wulgacie psalm 115, mówią o wierze, wdzięczności i ofierze chwały.

Kto napisał psalm 116?

Psalm nie nosi imienia autora, tylko Alleluja. Tradycja łączyła go z Dawidem, jak większość Psałterza, choć tekst tego nie mówi. Jego głównym autorem jest Duch Święty, który go natchnął.

Co mówi psalm 116, werset 7?

U Wujka: „Wróć się, duszo moja, do spokoju twego, albowiem Pan dobrze ci uczynił”. Po próbie psalmista wzywa własną duszę, by odnalazła pokój w Bogu. Ojcowie widzą w tym także wieczny odpoczynek obiecany świętym.

Gdzie jest werset «Cóż oddam Panu»?

W drugiej części psalmu 116, którą Wulgata numeruje jako 115, w Credidi. Na tej samej stronie jest „Kielich zbawienia wezmę” i drogocenna śmierć świętych.

Dlaczego psalm 116 łączy się z modlitwą za zmarłych?

Bo Kościół otwiera tym psalmem Nieszpory Oficjum za zmarłych, pod antyfoną Placebo Domino in regione vivorum, „Będę się podobał Panu w krainie żyjących”. Prosi w nim dla zmarłego o wyzwolenie i wieczny odpoczynek.