Psalm 111 (110 w Wulgacie): Będę cię wysławiał, Panie, wszystkim sercem moim

Psalm 111 czy psalm 110?

To ten sam psalm. Biblia Tysiąclecia i inne nowe przekłady liczą psalmy według tekstu hebrajskiego i nazywają go psalmem 111; Septuaginta, Wulgata, ks. Wujek i liturgia łacińska psalmem 110. Różnica pochodzi z początku Psałterza: Wulgata łączy hebrajskie psalmy 9 i 10 w jeden, i odtąd przez większą część księgi liczy o jeden mniej.

Tu trzeba szczególnie uważać, bo sąsiad jest bardzo znany. Psalm 110 nowych Biblii to Dixit Dominus Domino meo, wielki psalm mesjański o Kapłanie na wzór Melchizedeka, który w tym czytniku jest psalmem 109. Psalm 111 Wujka, Beatus vir qui timet Dominum, to psalm 112 nowych przekładów. Numery wersetów są w obu numeracjach polskich takie same: szukany «psalm 111 9» to werset 9 tej strony.

Psalm 111 — interpretacja

Psalm zaczyna się od „Alleluja!” (w. 1) i nie ma innego tytułu. W tekście hebrajskim jest akrostychem: każda z dwudziestu dwóch połówek wersetów zaczyna się od kolejnej litery alfabetu. Tak samo zbudowany jest następny psalm, psalm 112 (111 w Wulgacie), i oba tworzą parę: psalm 111 opiewa dzieła Boga, psalm 112 dzieła człowieka, który się Boga boi. Przekład tego układu nie oddaje, ale tłumaczy on zwięzłość psalmu: każde zdanie jest krótkie, gęste, łatwe do zapamiętania.

W radzie sprawiedliwych (w. 1)

„Alleluja! Będę cię wysławiał, Panie, wszystkim sercem moim, w radzie sprawiedliwych i w zgromadzeniu” (w. 1). Chwała Boga zaczyna się w sercu, ale nie zostaje w nim zamknięta: rozbrzmiewa w zgromadzeniu wiernych. Psalm jest więc od początku modlitwą wspólnoty, jaką staje się w nieszporach.

Wielkie są dzieła Pańskie (w. 2-3)

„Wielkie są dzieła Pańskie, doświadczone według wszystkiego upodobania jego” (w. 2). Werset 2 mówi o dziełach Boga w stworzeniu i w historii: zostały „doświadczone”, to znaczy wypróbowane, zbadane przez tych, którzy je kochają. Łacińskie exquisita oznacza też «wyborne», «starannie dobrane». Bóg nie działa przypadkiem. „Chwalebne i wspaniałe jest dzieło jego, a sprawiedliwość jego trwa na wieki wieków” (w. 3).

Pamiątka dziwów i pokarm (w. 4-5)

„Uczynił pamiątkę dziwów swoich miłosierny i litościwy Pan: dał pokarm tym, którzy się go boją” (w. 4-5). W prostym sensie psalm myśli o wyjściu z Egiptu, o Passze, którą Izrael obchodził jako pamiątkę, i o mannie na pustyni. Ale chrześcijanin nie może przeczytać tych słów, nie myśląc o Eucharystii: Chrystus ustanowił ją jako pamiątkę, mówiąc: „To czyńcie na moją pamiątkę” (Łk 22,19), i dał w niej pokarm swoim wiernym.

Kościół wyśpiewał tę lekturę w oficjum Bożego Ciała, tradycyjnie przypisywanym św. Tomaszowi z Akwinu: w nieszporach tego święta psalm 110 ma antyfonę Miserator Dominus escam dedit timentibus se in memoriam suorum mirabilium, «Litościwy Pan dał pokarm tym, którzy się go boją, na pamiątkę swoich dziwów». Antyfona łączy dwa wersety psalmu w jedno zdanie o Najświętszym Sakramencie. O samym święcie przeczytasz w artykule o Bożym Ciele.

„Pamiętać będzie wiecznie na przymierze swoje” (w. 5): Eucharystia jest sakramentem Nowego Przymierza, w którym Bóg dotrzymuje słowa danego Ojcom.

Dzieła rąk jego są prawdą (w. 6-8)

Bóg okazuje moc swoich dzieł, „aby im dać dziedzictwo narodów” (w. 7), czyli Ziemię Obiecaną. „Dzieła rąk jego są prawdą i sądem. Pewne są wszystkie przykazania jego, utwierdzone na wieki wieczne” (w. 7-8). Psalm nie przeciwstawia dzieł Boga i Jego prawa: to samo jest wierne w stworzeniu, w historii i w przykazaniach.

Psalm 111 9: „Zesłał odkupienie ludowi swemu”

„Zesłał odkupienie ludowi swemu, ustanowił na wieki przymierze swoje. Święte i straszne jest imię jego” (w. 9). Dla Izraela odkupieniem było wyzwolenie z Egiptu. Dla Kościoła to zapowiedź odkupienia w Chrystusie, i tak śpiewa się ten werset w okresie wielkanocnym: Redemptionem misit Dominus populo suo to pierwsze Alleluja III niedzieli po Wielkanocy. Imię Boga jest „straszne” w sensie biblijnym: budzi świętą bojaźń, bo jest imieniem Tego, który jest święty.

Psalm 111 10: „początkiem mądrości jest bojaźń Pańska”

Ostatni werset jest jednym z najbardziej znanych zdań Starego Testamentu: „początkiem mądrości jest bojaźń Pańska; zrozumienie dobre mają wszyscy, którzy tak czynią” (w. 10). To samo zdanie powtarza Księga Przysłów: „Początkiem mądrości bojaźń Pańska”.

Bojaźń Pańska nie jest strachem przed karą. To szacunek dziecka wobec Ojca, lęk przed tym, by Go nie obrazić. Tradycja katolicka zalicza ją do siedmiu darów Ducha Świętego; św. Augustyn w traktacie O nauce chrześcijańskiej stawia ją na pierwszym stopniu drogi, która prowadzi duszę ku mądrości. Kto zaczyna od bojaźni Bożej, kończy na miłości, bo „zrozumienie dobre” otrzymuje ten, kto „tak czyni”, kto wprowadza w życie to, co poznał. O darach Ducha przeczytasz w artykule dary Ducha Świętego.

Psalm 111 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 110 jest drugim psalmem nieszporów niedzieli, po Dixit Dominus, z antyfoną Magna opera Domini: exquisita in omnes voluntates ejus, wziętą z wersetu 2. Każdej niedzieli, w pięciu psalmach od 109 do 113, Kościół wieczorem wysławia dzieła Boga. Psalm 110 należy też do nieszporów wielu świąt: Bożego Narodzenia, Trójcy Przenajświętszej, Bożego Ciała, Najświętszego Serca Pana Jezusa i św. Józefa, a we wspólnych tekstach o poświęceniu kościoła ma antyfonę Domus mea, domus orationis vocabitur. O tej godzinie przeczytasz w artykule o nieszporach, a samą godzinę odmówisz w brewiarzu.

W mszale. Werset 9, Redemptionem misit Dominus populo suo, jest pierwszym wersetem Alleluja w III niedzielę po Wielkanocy.

Jak modlić się psalmem 111?

• W niedzielę wieczorem. Ten psalm jest częścią niedzielnych nieszporów: odmawiaj go jako podziękowanie za dzieła Boga w mijającym tygodniu.
• Przed Komunią i po niej. Wersety 4-5 są krótką modlitwą eucharystyczną: Pan uczynił pamiątkę swoich dziwów i daje nam pokarm.
• W Boże Ciało. Odmów psalm z antyfoną Miserator Dominus, tak jak Kościół w nieszporach tego święta.
• Przy nauce i pracy. Werset 10 przypomina, od czego zaczyna się prawdziwa mądrość.

Często zadawane pytania

Czy psalm 111 to ten sam psalm co psalm 110?

Tak: Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo to psalm 111 w Biblii Tysiąclecia i psalm 110 w Wulgacie i u ks. Wujka. Ale psalm 110 nowej Biblii to inny i bardzo znany tekst, Dixit Dominus, czyli psalm 109 Wulgaty.

Jak zaczyna się psalm 111?

U ks. Wujka: „Alleluja! Będę cię wysławiał, Panie, wszystkim sercem moim, w radzie sprawiedliwych i w zgromadzeniu”. Po łacinie Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.

O czym jest psalm 111?

O dziełach Boga w stworzeniu i w historii Izraela: o Jego wierności, miłosierdziu, przymierzu i pokarmie, który dał swojemu ludowi. Kończy się słowami o bojaźni Pańskiej jako początku mądrości. Kościół czyta wersety 4-5 jako zapowiedź Eucharystii.

Co oznacza „początkiem mądrości jest bojaźń Pańska”?

Że prawdziwa mądrość zaczyna się od czci dla Boga i lęku przed obrażeniem Go, a nie od wiedzy. Ta bojaźń nie jest strachem niewolnika, lecz szacunkiem dziecka; tradycja zalicza ją do darów Ducha Świętego.

Kto napisał psalm 111?

Psalm nie ma tytułu z imieniem autora, tylko „Alleluja”. Jego budowa alfabetyczna wskazuje na staranną kompozycję, ale kto ją ułożył i kiedy, tego nie wiadomo na pewno.

Kiedy odmawia się psalm 111?

W Brewiarzu rzymskim 1962 w nieszporach każdej niedzieli, jako drugi psalm, oraz w nieszporach wielu świąt, m.in. Bożego Narodzenia i Bożego Ciała. W mszale jego werset 9 jest Alleluja III niedzieli po Wielkanocy.